آزمونهای عملکردی

در آزمونهای عملکردی که به آنها آزمونهای واقعی ویا اصیل نیز گفته می­شود فرایندها و فراورده­های یادگیری دانش­آموزان و دانشجویان به طور مستقیم سنجش می­شوند در سالهای اخیر استفاده از شیوه­های مستقیم سنجش و اندازه­گیری مورد توجه قرار گرفته است بنا به گفته ثراندایک و کانینگهام وهیگن(1991) علاقه روز افزون به استفاده ­از اصول روانشناختی ­شناختی در کلاس درس  نیاز به تشویق ­و پرورش فرایندهای عالی فکری ­و مهارتهای تفکر انتقادی را سبب شده است باور عمومی این است که این فرایندها و مهارتهای عقلی را با فنون ارزشیابی عملکرد و محصول عملکرد  بهتر می توان سنجش کرد.

دمبو(1994) درباره اینکه چرا به تازگی آزمونهای عملکردی گسترش یافته و از شهرت آزمونهای عینی کاسته شده دلایل زیر را ذکر کرده اند:

نظریه­های شناختی یادگیری بر آموزش تاثیر گذاشته اند و لذا مهارتهای فکری پیچیده مورد تاکید قرار گرفته اند. در گذشته نظریه­های یادگیری رفتاری افکار معلمان را نسبت به آموزش تحت تاثیر قرار می دادند و از آنجا که در نظریه­های رفتاری اعتقاد بر این است که یادگیری در مراحل کوچک انجام می­شود لذا نظام ارزشیابی گذشته بر آزمونهای عینی که دانشهای اساسی خرد را می­سنجند مبتنی بود.

نظریه­های شناختی جدید همچنین بر جنبه­های فکری و خود نظم­دهی یادگیرنده تاکید می­کنند لذا امروزه توجه بیشتری معطوف به این است که چگونه یادگیرندگان دانش را تفسیر می­کنند و به کارمی­گیرند تا مسائل پیچیده را حل کنند این­گونه مهارتها با آزمونهای ­عینی، از جمله­آزمونهای ­چند گزینه ای؛ قابل سنجش نیستند.

پژوهشهای تازه نشان می­دهندکه یادگیری و انگیزش بسیار بر هم موثرند یادگیرنده ممکن است دانش زیادی داشته باشد اما نخواهد از آن استفاده کند بنابراین پژوهشگران بر ین باورند که در زمینه نوشتن باید یادگیرندگان­ را وادار می­کند تا نسبت ­به ­کار خود بیندیشد و کار خود را ارزشیابی ­نمایند(ارزشیابی شخصی) این  کار به آنان کمک می­کند تا معیارهای سطح بالایی را برای خود برگزینند و به انجام کارهای  خود بیشتر علاقمند شوند.

2-4-21- تعریف آزمون عملکردی

 بنابه تعریف؛آزمونهای عملکردی بامهارت سروکاردارند – مهارت دراستفاده ازفرایندها وشیوه های اجرایی ونیزمهارت درتولید فراورده ها(گرانلاند؛1988)به نقل ازسیف ،1386 .

2-4-21-1-  انواع آزمونهای عملکردی

آزمونهای عملکردی انواع مختلفی دارندگرانلاند؛1988 آنها را  در چهار دسته زیر قرارداده است :

الف :آزمونهای کتبی عملکردی                                          ب: آزمون شناسایی

ج: انجام عملکرد درموقعیتهای شبیه سازی شده                       د: نمونه کار

در این تقسیم بندی؛ آزمون نوع اول، یعنی آزمون کتبی عملکردی، بیشترین فاصله را از عملکرد در زندگی واقعی دارد ولی آخرین نوع آزمون یعنی نمونه کار کمترین فاصله را از عملکرد در زندگی واقعی دارد روشهای چهارگانه فوق را هم ­می­توان جداگانه به کاربست و هم با یکدیگر مورد استفاده قرار داد.در بعضی موارد تنها یک روش کفایت می­کند اما در بیشتر مواقع کاربرد ترکیب دو یا چند روش ضروری به نظر می رسد(سیف ،1386)

2-4-22 -2-  مراحل تهیه آزمونهای عملکردی

در تهیه ­آزمونهای ­عملکردی وقت بیشتری لازم دارد و نمره­گذاری آنها دشوارتر است، نکاتی که در زیر مورد بحث­ قرار می­گیرند برای کاهش دادن دشواری تهیه­ و اجرا و نمره گذاری این آزمونها پیشنهاد شده اند(گرانلاند ،1988)

2-4-22- 2-  الف: هدفهایی را که با آزمونهای عملکردی باید سنجش شوند برگزینند

از میان هدفهای آموزشی درس که قبلا تهیه ­و در بعد هدف جدول مشخصات قرار داده­اید، آنهایی ­را برگزینید که به آزمونهای عملکردی نیاز دارند هدفهای  ­قابل اندازه­گیری با آزمونهای ­مرسوم ­را به عهده همان ­آزمونها واگذارید. دقت کنید که در اینجا هدفهای آموزشی­ رفتاری ­کامل، یعنی هدفهایی که هم فعلهای جمله های آنها برحسب عملکرد قابل اندازه­گیری نوشته شده اند هم دارای شرایط عملکرد هستند و هم ملاک عملکرد دارند ضروری اند بنابراین سعی ­کنید به هنگام نوشتن هدفهای آموزشی، هدفهای عملکردی  را به صورت هدفهای کامل رفتاری ­بنویسد ملاک ­و یا معیار عملکرد را در هدفهای­ عملکردی می­توان باتوجه به یکی از موارد زیر مشخص کرد.

الف: باتوجه به دقت عملکرد                                             ب:باتوجه به سرعت عملکرد

ج : باتوجه به توالی درست مراحل                                       م : باتوجه به مهارت عملکرد

ن : باتوجه به رعایت ایمنی

ملاکهای عملکرد بالا را می­توان به طور انفرادی یا به صورت ترکیبی مورد استفاده قرار داد اینکه کدام یک از جنبه های عملکرد باید مورد تاکید قرار گیرد هم به ماهیت عملکرد و هم به مرحله­ای از آموزش که عملکرد در آن باید سنجیده شود وابسته است.

2-4-22- 3-  موقعیتهای آزمون را واقع بینانه برگزینید:

 منظور از این پیشنهاد آن است که موقعیتها و شرایطی را که می­خواهید در آن عملکرد مورد سنجش را بیازمایید به گونه­ای انتخاب کنید که همه جوانب امر از جمله ملاحظات اقتصادی، زمانی، انسانی­ علمی  و غیره ­را منظور نمایید

2-4-22-4- ازراهنماییها ودستورالعملهایی­که به­روشنی­موقعیت­آزمون­رامشخص­می­کنندواستفاده نمایند

منظور از این شرایط پیشنهاد آن است که دستورالعملهایی باید برای آزمون فراهم شوند که در آنها عملکرد مورد نظر و شرایطی که در آن قرار است عملکرد نشان­ داده شود مشخص ­گردند گرانلاند(1988) موارد زیر را برای منظور کردن در راهنمایی یا دستورالعمل آزمون نمونه کار پیشنهاد داده است :

٭مقصود ازآزمون

٭مواد و تجهیزات

٭جریان آزمودن:

– شرایط تجهیزات

-عملکرد مورد انتظار

-محدوده زمانی (درصورتی که محدودیت زمانی لازم باشد )

٭روش نمره گذاری 

دستورالعمل­هایی باید به صورت کتبی باشند تا اینکه همه افراد تکالیف را یکسان دریافت کنند بعضی وقتها، آزمون ­شوندگان ­دستورالعملها را خود می­خوانند ولی­ در مواقع ­دیگر دستورالعملها برای ­آنها خوانده­ می شوند در هر حال، روش ­استفاده از راهنمای ­آزمون باید مشخص شود و برای همه­ آزمودنیها به طور یکنواخت به کار برود.

2-4-22- 5- ازروشها وفنون گوناگون مشاهده استفاده نمایند. چنان که قبلا در آغاز این قسمت توضیح دادیم ارزشیابی از عملکرد بر فرایند، فراروده­ها یا ترکیبی از این ­دو تاکید می­کند فرایندها و فراورده­های  عملکرد معمولا به وسیله روشها و فنون مختلف مشاهده سنجیده می­شوند بنابراین معلم باید در سنجش عملکرد از این وسایل اندازه­گیری حداکثر استفاده را بنمایند0(سیف ،1386)

2-4-23

2-4-24

Written by