تبدیل می کنیم که توسط نرم افزار LINGOقایل برنامه نویسی و حل بوده و تأمین کنندگان را بر اساس معیار های انتخابی ارزیابی می کنیم.

۴-۲- مدل انتخاب تأمین کننده سبز:
۴-۲-۱-اجزای مدل انتخاب تأمین کننده سبز:
اساس مدلی که جهت بررسی و بهبود انتخاب تأمین کننده استفاده می شود، مدل عمید و همکاران(۲۰۰۶)۱۶۲ می باشد با این تغییر که به آن یک تابع هدف زیست محیطی نیز اضافه شده است. و همچنین هر کدام از معیار های قیمت،کیفیت و سطح خدمت به دو زیر معیار تقسیم شده اند که شاخص ارزیابی هر تأمین کننده در رابطه با هر کدام از معیار های اصلی فوق ، از حاصل جمع مقادیر زیر معیار های مربوطه به دست می آید. مقادیر زیر معیار های هزینه ماهیت کمی دارند ولی در این تحقیق برای زیر معیار های دو معیار اصلی دیگر ، یعنی سطح خدمت و کیفیت ، ماهیت کیفی در نظر گرفته شده است که به کمک جدول ۴-۱ و جدول ۴-۲ به مقادیر کمی تبدیل می شوند. توجه شود که امتیاز بالاتر نشان دهنده مطلوبیت بیشتر است. به عنوان مثال شاخص معیار کیفیت در رابطه با تأمین کننده ای که متوسط درصد کالای معیوب آن ۱.۷ درصد و متوسط زمان رسیدگی به مشکلات ۴ روز باشد ، ۷ محاسبه می شود.

جدول ۴-۱-نحوه محاسبه امتیاز تأمین کنندگان در رابطه با معیار سطح خدمت
انعطاف پذیری در تحویل اقلام
مدت زمان تحویل
امتیاز
در صورت نیاز خریدار، تأمین کننده کالا را تا ۵ روز زودتر تحویل می دهد.
بین ۵ تا ۱۰ روز
۵
در صورت نیاز خریدار، تأمین کننده کالا را تا ۳روز زودتر تحویل می دهد.
بین ۱۱ تا ۱۵ روز
۴
در صورت نیاز خریدار، تأمین کننده کالا را تا ۱ روز زودتر تحویل می دهد.
بین ۱۶ تا ۲۰ روز
۳
تأمین کننده فاقد انعطاف پذیری است.
بین ۲۱ تا ۲۵ روز
۲
احتمال تأخیر در تحویل وجود دارد.
بیش از ۲۶ روز
۱

جدول ۴-۲-نحوه محاسبه امتیاز تأمین کنندگان در رابطه با معیار کیفیت
متوسط درصد کالای معیوب
متوسط زمان رسیدگی به مشکلات
امتیاز
زیر ۱ درصد
بین ۱ تا ۲ روز
۵
بین ۱ تا ۱.۵ درصد
بین ۳ تا ۴ روز
۴
بین ۱.۶ تا ۲ درصد
بین ۵ تا ۶ روز
۳
بین ۲.۱ تا ۲.۵ درصد
بین ۷ تا ۸ روز
۲
بیشتر از ۲.۵ درصد
بیش از ۸ روز
۱

بنابراین این مدل، مدلی چند هدفه با در نظر گرفتن ۴ هدف اصلی قیمت، کیفیت، سطح خدمت و معیار های زیست محیطی می باشد. در این مدل فرض شده است که خریدار برای انتخاب تأمبن کننده n گزینه دارد که ظرفیت تمام آن ها محدود است. به همین دلیل ۴ تابع هدف و ۳ گروه محدودیت در مدل منظور شده است.
قبل از ساختن مدل به تعریف پارامتر های مدل می پردازیم:
D= تقاضای سالیانه
n= تعداد تأمین کنندگان
Xi= درصدی از کل تقاضا که به تأمین کننده i ام تخصیص داده می شود
Ci= ظرفیت سالانه تأمین کننده i ام
Pi= مقدار شاخص هزینه تأمین کننده i ام که از حاصل جمع هزینه خرید و هزینه حمل و نقل هر واحد کالا که توسط تأمین کننده i ام اعلام می شود، به دست می آید.
Si= مقدار شاخص سطح خدمت تأمین کننده i ام که از حاصل جمع امتیاز های تأمین کننده i برای زیر معیار های انعطاف پذیری در تحویل و مدت زمان تحویل به دست می آید.
qi= مقدار شاخص کیفیت تأمین کننده i ام که از جمع امتیاز های تأمین کننده i برای زیر معیار های درصد کالای معیوب و متوسط زمان رسیدگی به مشکلات به دست می آید.
در حالت کلی وقتی تقاضا قطعی است و Xi درصدی از Q که به تأمین کننده i ام تخصیص داده شده باشد (مقادیر Xiو Q در همه دوره ها یکسان هستند) رابطه زیر صادق خواهد بود.

۰≤X_i≤۱ i=1,2,…, n
(۴-۱)
۴-۲-۲ توابع هدف:
در این مدل جهت انتخاب تأمین کننده سبز ۴ تابع هدف را برای بهینه سازی ۴ معیار اصلی انتخاب در نظر گرفته ایم که عبارتند از: کیفیت، قیمت، سطح خدمت و عملکرد زیست محیطی تأمین کنندگان.

۴-۲-۲-۱- تابع هزینه کل (TAPC)163:
کل هزینه های خرید در مرحله تأمین در برگیرنده هزینه خرید، هزینه نگهداری و انبار داری،حمل و نقل و سفارش دهی می باشد که می توان آن ها را به سه گروه تقسیم نمود:
هزینه سفارش دهی سالیانه
هزینه نگهداری سالیانه
هزید خرید سالیانه
تابع Z1جهت حداقل نمودن هزینه کل طبق تعریف مدل عمید و همکاران(۲۰۰۶) به صورت زیر می باشد:

Min Z_1=(∑_(i=1)^n▒A_i Y_i ) D/Q + rQ/2 (∑_(i=1)^n▒X_i^2 P_i )+∑_(i=1)^n▒〖X_i P_i 〗 D
(۴-۲)
که در آن
Ai= هزینه سفارش دهی از تأمین کننده iام
r = نرخ هزینه نگهداری موجودی
Yi یک متغیر صفر و یک است بدین صورت که اگر Xi0باشد برابر ۱ بوده و در غیر این صورت برابر ۰ است.
در این تحقیق تابع هزینه جهت حداقل نمودن به صورت زیر تعریف می گردد که در آن فقط از هزینه خرید استفاده شده است.

Min (Z_1 )=∑_(i=1)^n▒〖X_i DP_i 〗
(۴-۳)
۴-۲-۲-۲- تابع کیفیت:
یکی از مهمترین معیارها برای انتخاب تأمبن کننده کیفیت می باشد که در این مدل با توجه به اینکه درصد قطعات قابل قبول تأمین کننده i ام برابر qiو نسبت خرید از این تأمین کننده برابر با Xiاست، تابع Z2جهت حداکثر نمودن کیفیت به صورت زیر تعریف می گردد:
Max Z_2= ∑_(i=1)^n▒〖X_i 〖Dq〗_i 〗
(۴-۴)
۴-۲-۲-۳- تابع سطع خدمت:
معیار دیگر در انتخاب تأمین کنندگان سطح خدمت رسانی تأمین کننده( درصد قطعاتی که به موقع تحویل می دهد) می باشد که اگر سطح خدمت رسانی تأمین کننده i ام ، Siو نسبت خرید از این تأمین کننده Xiباشد تابع Z3جهت حداکثر نمودن سرویس به صورت زیر تعریف می گردد:

Max Z_3= ∑_(i=1)^n
▒〖X_i 〖DS〗_i 〗
(۴-۵)

۴-۲-۲-۴ تابع عملکرد زیست محیطی:
دیگر معیاری که امروزه در انتخاب تأمین کننده مورد توجه سازمان ها قرار گرفته است، معیار عملکرد زیست محیطی۱۶۴ می باشد. لذا در این تحقیق ، این معیار نیز در مدل دیده شده است که در مورد نحوه بنا نمودن تابع هدف عملکرد زیست محیطی توضیحات زیر آورده شده است.
فرض کنید به ازای هر کدام از شاخص های زیست محیطی دخیل در انتخاب تأمین کننده مانند: طراحی سبز، مدیریت زیست محیطی، بازیافت ، لجستیک معکوس و … تابعی به شکل زیر تعریف کنیم. باید توجه کنیم که این شاخص ها و معیار ها از وضعیت خاص به صنعتی دیگر قابل تبدیل است.

f_i= α_i1 x_1+ α_i2 x_2+ …+α_in x_n i=1,2,…,m
(۴-۶)
که در آن n تعداد تأمین کنندگان، m تعداد شاخص ها و معیار های زیست محیطی دخیل در انتخاب تأمین کننده سبز که در طی پرسشنامه موجود در پیوست ۱ قابل دستیابی است. برای اینکار چارچوب پیشنهادی در مدل هامفریس و همکاران(۲۰۰۳) با تغییرات اندک پایه ای برای طراحی پرسشنامه قرار گرفته است که خود دلیلی بر روایی پرسشنامه می باشد. در این پرسشنامه از مدیران خرید سازمان مربوطه در مورد زیر معیار های زیست محیطی آن ها در پروسه انتخاب تأمین کننده سبز پرسیده می شود. لذا با توجه به پرسشنامه موجود در ضمیمه ۱ و مطالب بالا دو مزیت اساسی جامعیت مدل پیشنهادی در مورد زیر معیار های زیست محیطی منظور در پروسه انتخاب تأمین کننده سبز و قابلیت انعطاف بالای مدل در تعداد زیر معیار های زیست محیطی منظور در پروسه انتخاب تأمین کننده سبز به وضوح قابل مشاهده اند.
α_ij ضریبی است که عملکرد تأمین کننده j ام را در معیار i ام نشان می دهد. باید ذکر کرد که این α_ij ها در این تحقیق با استفاده از تکنیک طیف لیکرت و توسط پرسشنامه موجود در پیوست ۲ به دست می آیند. به هر کدام از m قسمت پرسشنامه که توجه کنید می بینید عملکرد تأمین کننده i ام در مورد اهتمام به زیر معیار زیست محیطی j ام از مدیر خرید پرسیده شده است که مدیر با توجه به مفهوم طیف لیکرت با علامت زدن یکی از ۵ خانه مشخص شده مقادیر α_ij مورد نیاز مدل را تعیین می کند.
پس از بدست آوردن m تابع زیر معیار های محیط زیستی، حال تابع عملکرد زیست محیطی را می توان اینگونه تعریف کرد. Z_4=β_i f_i که در آن β_i ها میزان تأثیر هر کدام از m معیار در تابع اثرات زیست محیطی می باشد که در این تحقیق به وسیله تئوری مجموعه های راف به دست می آید. لذا اگر پروسه فوق را به صورت کامل انجام دهیم تابع Z4جهت حداکثر سازی به صورت زیر تبدیل خواهد شد که می توان گفت Eiها از ترکیب β_i ها و α_ij بدست می آیند و به معنی امتیاز های نسبی تأمین کنندگان نسبت به یکدیگر در مورد عملکرد زیست محیطی آنان می باشد. پس داریم تابع Z4جهت حداکثر نمودن عملکرد زیست محیطی به صورت زیر تعریف می گردد:
Max Z_4= ∑_(i=1)^n▒〖X_i DE_i 〗
(۴-۷)
۴-۲-۳ محدودیت ها:
۴-۲-۳-۱- محدودیت تأمین تقاضا:
∑_(i=1)^n▒X_i D=D → ∑_(i=1)^n▒〖X_i=1〗
(۴-۸)
۴-۲-۳-۲- محدودیت ظرفیت تأمین کنندگان:
ظرفیت تأمین کنندگان نیز محدود می باشد و Ci مقدار حدکثر تولید سالیانه فروشنده i ام است.
X_i D ≤ C_(i ) i=1,2,…,n
(۴-۹)
۴-۲-۳-۳ محدودیت متغیر های صفر و یک:
برای مدل کردن این محدودیت باید از محدودیت های اگر-آنگاه استفاده کنیم که در آن ε عددی کوچک و کمی بزرگتر از صفر است.
X_i≤Y_(i )
X_i≥εY_i i=1,2,…,n
(۴-۱۰)
۴-۲-۴-ارائه مدل نهایی:
با ساختن اجزا مدل، مدل نهایی به صورت زیر قابل بازنویسی است:

Min Z_1=∑_(i=1)^n▒〖X_i DP_i 〗
Max Z_2= ∑_(i=1)^n▒〖X_i 〖Dq〗_i 〗
Max Z_3= ∑_(i=1)^n▒〖X_i 〖DS〗_i 〗
Max Z_4= ∑_(i=1)^n▒〖X_i DE_i 〗
s.t:
X_i D ≤ C_(i ) i=1,2,…,n
X_i≤Y_(i ) i=1,2,…,n
X_i≥εY_i i=1,2,…,n
∑_(i=1)^n▒〖X_i=1〗
X_i≥۰, Y_i=0,1i=1,2,…,n
(۴-۱۱)
۴-۳-روش های ارزیابی اوزان:
در اکثر مسائل MCDM و بخصوص بخش MADM از آن نیاز به داشتن و دانستن اهمیت نسبی اط شاخص های (اهداف) موجود داریم، به طوری که مجموع آن ها برابر واحد شده و این اهمیت نسبی درجه ارجحیت هر شاخص (هدف) را نسبت به بقیه برای تصمیم گیری مورد نظر بسنجد. در ادامه ۳ روش را در ارزیابی اوزان برای شاخص های موجود در یک تصمیم گیری مورد بررسی قرار می دهیم:
تئوری مجموعه های راف
فرآیند تحلیل سلسله مراتبی
تکنیک آنتروپی
تئوری مجموعه های راف و تکنیک آنتروپی نیاز به ماتریس تصمیم گیری داشته، در حالی که تکنیک فرآیند تحلیل سلسله مراتبی نیاز به ماتریس تصمیم گیری موجود از قبل ندارند.
۴-۳-۱- تئوری مجموعه های راف:
تئوری مجموعه های راف که توسط پاولاک در سال ۱۹۸۲ ارائه شده است یک روش ریاضی جدید برای برخورد با ابهام و عدم قطعیت است. این روش اشیا را به کلاس های تشابه( خوشه ها) تقسیم بندی می کند که این کلاس ها شامل اشیای مشابه با توجه به اتفاقات و دانش گذشته هستند. این کلاس های تشابه برای مشخص نمودن الگو های پنهان داده ها یا قوانین مورد استفاده قرار می گیرند. تئوری مجموعه راف کاربرد های موثری را در روش داده کاوی، هوش مصنوعی، استخراج دانش، پشتیبانی تصمیم گیری، الگویابی، تئوری ماشین، کنترل فرآیند، پیش بینی و غیره پیدا کرده است. عدم قطعیت یا استفاده از مقادیر تقارب پایین و بالا محاسبه می شود. تقریب پایین۱۶۵ مجموعه تمام اشیایی هستند که به طور قطع متعلق به مجموعه مورد نظر است. تقریب بالا۱۶۶ شامل اعضایی هست که احتمالاً متعلق به مجموعه هستند. تفاوت میان تقریب بالا و پایین، ناح
یه مرزی۱۶۷ را پدید می آورد. در واقع تئوری مجموعه راف، عدم قطعیت را با استفاده از این ناحیه مرزی توصیف می کند. اگر ناحیه مرزی یک مجموعه تهی باشد به این معنی است که مجموعه مشخص۱۶۸ است. در غیر این صورت مجموعه راف است. در کاربرد های واقعی ناحیه مرزی همیشه مشخص نیست. برای مثال، بعضی مواقع عملکرد برنامه توسعه تأمین کنندگان ممکن است خیلی مطلوب و برخی مواقع حتی با مشخصات و شاخص های یکسان مشابه ممکن است خیلی مطلوب نباشد.

۴-۳-۱-۱ روش پیشنهادی:
ابتدا برای معرفی بیشتر این نظریه و کاربرد آن در بحث ارزیابی تأمین کنندگان در ادامه چند تعریف و اصطلاح خواهد آمد.
تعریف۱: فرض کنید U مجموعه جهانی و R یک رابطه هم ارزی بر روی U باشد. برای هر زیر مجموعه X⊏U ، جفت T=(U,R) یک فضای تقریب نامیده می شود. دو مجموعه:

▁R X={x∈U [x]_R⊑X}
¯R X={x∈U[x]_R∩X≠∅}
(۴-۱۲)
¯R X تقریب بالا و ▁R X تقریب پایین X نامیده می شود.

〖BN〗_R (X)=¯R X-▁R X
(۴-۱۳)
و مرز مجموعه X به صورت رابطه (۴-۹) تعریف می شود. اگر 〖BN〗_R (X)=∅ باشد مجموعه مشخص است، و اگر 〖BN〗_R (X)≠∅ با یک مجموعه راف روبرو هستیم. 〖POS〗_R=▁R X برای نشان دادن R- ناحیه مثبت X مورد استفاده قرار می گیرد(قسمت تیره در شکل ۴-۱).〖NEG〗_R=U-▁R X نیز R-ناحیه منفی X را نشان می دهد(قسمت سفید در شکل ۴-۱). خانه ها در شکل (۴-۱ )اعضای مجموعه را نشان می دهد، خانه های سفید مربوط به بیرون مجموعه راف و خانه های تیره کاملاً متعلق به درون مجموعه راف هستند. خانه های خاکستری در شکل (۴-۱) ممکن است درون مجموعه قرار بگیرند یا نگیرند.

شکل۴-۱-نمایی از مجموعه راف

تعریف ۲: اگر S =(U,A,V,f) یک سیستم اطلاعاتی۱۶۹ باشد که U={x_1,x_2,…,x_m } مجموعه کل اعضا (مجموعه جهانی) و A مجموعه شاخص ها و V=⋃_(a∈A)▒V_a که V_a مقادیر مربوط به شاخص a است، آنگاه f :U×A→V یک تابع اطلاعات می باشد که ∀x∈U,a∈A داریم f(x,a)∈V_a.
به همین دلیل هر زیر مجموعه از شاخص ها مثل p⊑A یک رابطه هم ارزی روی مجموعه U به صورت زیر ایجاد می کند:

IND(P)={(x,y)∈U^2 f(x,a)=f(y,a),∀a∈p}
(۴-۱۴)
به عبارت دیگر اگر (x,y)∈IND(P) مقدار شاخص های دو گزینه x و y به ازای شاخص های موجود در p یکسان هستند. رابطه هم ارزی IND(P) رابطه عدم تمایز۱۷۰ نامیده می شود. رابطه عدم تمایز مجموعه کل اعضا را به کلاس

Written by 

دیدگاهتان را بنویسید