کلمه برون سپاری از دو لغت تشکیل شده است، خارج و منابع تأمین. از اینرو برای آنکه برون سپاری را تعریف کرد ابتدا باید معنی منابع تأمین را به خوبی دانست.  منابع تأمین اشاره دارند به عمل انتقال کارها، مسئولیت ها و تصمیم گیری ها به دیگران (مدیری و انصاری، 1391). آندرسون و همکاران[1] (2006) برون سپاری را تنها شامل تدارک و تهیه محصولات و خدمات از منابع خارجی نمی دانند، بلکه شامل انتقال مسئولیت ها برای وظایف کسب و کار و اغلب دانش مرتبط با آن به سازمان تأمین کننده به حساب می آورند.

برون سپاری عبارتست از واگذاری برخی فعالیت های داخلی یک سازمان به تأمین کننده آن در بیرون از سازمان و واگذاری حق تصمیم گیری به تأمین کننده بیرونی بر اساس قرارداد. در واقع در برون سپاری علاوه بر واگذاری فعالیت ها، عوامل تولید (کارکنان، تسهیلات، تجهیزات، فناوری و سایر دارایی ها) و اختیار تصمیم گیری (مسئولیت و حق تصمیم گیری در مورد فعالیت ها) نیز در اغلب موارد واگذار می گردد (گریور[2]، 1999).

در مجموع تعاریف مختلفی از برون سپاری ذکر شده که می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

  • واگذاری تمام یا بخشی از مسئولیت یکی از واحدهای سازمان به یک عرضه کننده بیرون از سازمان.
  • خریدن بخشی از منابع یا امکانات یک شرکت یا سازمان.
  • نوعی مقاطعه کاری که در همه زمینه ها قابل استفاده باشد.
  • ارائه خدمات و ابزار برای یک سازمان.
  • تصمیم اتخاذ شده توسط یک سازمان جهت ارائه و یا فروش دارایی ها، نیروی انسانی و خدمات به شخص ثالث، که طرف قرارداد متعهد می گردد در قبال درآمد مشخص و در یک زمان معین، دارایی ها و خدمات قید شده در قرارداد را ارائه و مدیریت نماید (مهرگان و همکاران، 1390).

گریور بیان می دارد برون سپاری عبارتست از عمل انتقال بعضی از فعالیت های داخلی یک سازمان و واگذاری حق تصمیم به عرضه کنندگان بیرون از سازمان بر اساس یک قرارداد است. در حقیقت و در عمل در برون سپاری نه تنها فعالیت بلکه در اغلب موارد عوامل تولید و حق تصمیم گیری نیز واگذار می گردد. عوامل تولید: کارکنان، تسهیلات، تجهیزات، فن آوری و سایر دارائی های را نیز شامل می شود. درون سپاری، حق تصمیم گیری عبارت به مسئولیت برای تصمیم گیری بر روی اجزای اصلی فعالیت های منتقل شده اطلاق می شود (ادب و مینویی، 1389).

برون سپاری در مفهوم اولیه خود بدین معناست که کارکنان بخشی از فعالیت های شرکت را به بیرون می سپارند و در حقیقت، خود از فرآیند آن خارج می شوند و کار توسط کارکنان تأمین کننده آن فعالیت انجام می شود. این مفهوم از برون سپاری به برون سپاری سنتی معروف است و در برون سپاری نو، کارکنان در حقیقت جابه جا نمی شوند و خدمتی نو، توسط یک شرکت در مجموعه فرآیندهای کسب و کار همان شرکت مورد استفاده قرار می گیرد. در هر صورت چنانچه بخواهد تعریفی به صورت جامع تر بیان شود، باید تمامی جنبه های برون سپاری و دسته بندی های گوناگون را شامل شود. برون سپاری انتقال و یا نمایندگی دادن به یک تأمین کننده خدمات و یا عملیات همراه با مدیریت روز به روز فرآیند کسب و کار است. براین اساس، مشتری خدمات مشخص تری را درباره موضوع های فرآیند مرتبط با کسب و کار دریافت می کند که مجموعه آنها فرآیند کسب و کار را تکمیل می کند. به عبارتی، مفهومی که بر اساس آن بخشی از وظایف یک شرکت از داخل شرکت به خارج آن منتقل و توسط دیگران انجام می شود، برون سپاری را تداعی می کند. هدف از برون سپاری کاهش هزینه ها، افزایش کیفیت و یا آزاد سازی برخی منابع شرکت برای تخصیص آن به اموری است که اولویت بالاتری دارد. مفاهیم برون سپاری اگرچه بیشتر در حوزه های فن آوری اطلاعات مطرح شده و گسترش یافته است، اما برخی براین اعتقادند که فرآیند برون سپاری از زمانی در عرصه تولید انواع کالا شکل گرفت که تولید انبوه به تولید مشتری گرا تغییر جهت داد. یک تعریف علمی از برون سپاری بدین صورت است: برون سپاری شکلی از قرارداد خارجی از پیش تعیین شده با موسسه دیگری برای تولید کالا یا خدمات است که قبلاً در داخل شرکت اراده می شده است (رجب زاده و انوری، 1385).

  1. Anderson et al
  2. Greaver
  3. زیرساخت ها و عوامل مؤثر بر برون سپاری

    از عوامل مؤثر در یک برون سپاری موفق می توان به موارد زیر اشاره کرد:

    1. وجود رابطه دو طرفه بر مبنای مشارکت میان سازمان دریافت کننده و واگذار کننده برون سپاری به طوریکه یک رابطه برد- برد میان آنها ایجاد می شود. مشارکت همراه با تحقیق و توسعه موجب دسترسی به منابع علمی جدید، نوآوری های علمی مستمر، خلق دانش و کاهش هزینه های داخلی سازمان خواهد شد (بالو[1]، 2008).
    2. اطمینان از رعایت اخلاق حرفه ای و حفظ و نگهداری و امنیت اطلاعات و فناوری واگذار شده به سازمان دریافت کننده برون سپاری ضروری می باشد (برتلند[2]، 2003).
    3. وجود زیرساخت های لازم (مخصوصاً زیرساخت فماوری اطلاعات) جهت انتقال فناوری از سازمان واگذار کننده به دریافت کننده برون سپاری ضروری می باشد.
    4. وجود فرهنگ سازمانی برون سپاری در سازمان به طوریکه مقبولیت برون سپاری در میان کارکنان سازمان جا افتاده و کارکنان منافع خود و سازمان را در اجرای برون سپاری بدانند و در این خصوص همکاری های لازم را انجام دهند.
    5. در موفقیت فرامرزسپاری، روابط سیاسی و همکاری های دوستانه میان دو کشور نقش اساسی دارد (برتلند، 2003).

    عوامل مختلفی در امر برون سپاری فعالیت های سازمانی دخیل هستند و محققین مختلف عوامل گوناگونی را مطرح نموده اند. در مطالعه ای که توسط یانگ[3] (2006) صورت گرفت 5 عامل استراتژی، کیفیت، مدیریت، اقتصاد و فناوری به عنوان عوامل تأثیرگذار در موفقیت برون سپاری معرفی شده اند (یانگ، 2006). در مطالعه دیگری شش دلیل عمده برای استفاده از استراتژی برون سپاری توسط سازمان های مختلف بیان شده که عبارتند از: صرفه جویی های مالی، تمرکز راهبردی، دسترسی به تکنولوژی های پیشرفته، ارائه خدمات پیشرفته، دست یابی به مهارت ها و تخصص های جدید و خط مشی های سازمانی (آلدر[4]، 2003). در مطالعه دیگری تمایل به کاهش هزینه ها و افزایش کارآیی، تمرکز بر قابلیت های کلیدی سازمان، شناخت و معرفی نیروی کاری منعطف، بهبود مدیریت روابط صنعتی، ارضاء اهداف شخصی تصمیم گیرندگان و تابعیت از قوانین حکومتی به عنوان دلایل عمده برون سپاری نام برده شده اند (یانگ و همکاران، 2007). آرنولد[5] (2003) در پزوهشی که بر روی عوامل تأثیرگذار بر برون سپاری انجام داده است سه عامل صرفه جویی در هزینه ها، تمرکز بر قابلیت های کلیدی و انعطاف پذیری در برابر تغییرات محیطی را به عنوان عوامل مؤثر در استراتژی برون سپاری معرفی می نماید (یانگ، 2006). از مهمترین عوامل برون سپاری می توان به کاهش کنترل مدیریت، بهبود کیفیت خدمات، تمرکز بر قابلیت های کلیدی، دست یابی به تکنولوژی های جدید، کاهش هزینه های سربار، افزایش خبرگی در داخل سازمان، کاهش هزینه های داد و ستد، کاهش هزینه های تولید، سرمایه گذاری در فناوری، افزایش ظرفیت و بهبود موقعیت در زنجیره تأمین و افزایش ظرفیت تغییر در سازمان اشاره نمود (جهارخاریا[6]، 2007).

    1. Baloh
    2. Bertrand
    3. Yang
    4. Alder
    5. Arnould
    6. Jharkharia

      اجزاء اصلی برون سپاری

      1- ارتباط نزدیک مابین فرآیند برون سپاری و عوامل کلیدی موفقیت سازمان.

      2- انتقال مالکیت فعالیت های کسب و کاری که قبلاً در داخل سازمان انجام می شد که اغلب همراه با انتقال کارمندان و دارایی های فیزیکی به ارائه دهنده خدمت است.

      3- برقراری روابط همکاری سراسری که طولانی تر و جامع تر از قراردادهای همکاری معمولی می باشد.

      4- تعهد بلند مدت مابین سازمان ارائه دهنده خدمت.

      5- تعریف قراردادی سطح خدمت ارائه شده و میزان تعهدات طرفین قرارداد (برتلند، 2003).

      مزایای برون سپاری

      دیدگاه رایج سازمان ها به برون سپاری به عنوان وسیله ای برای کاهش هزینه می باشد، اما مزیت مهمتر برون سپاری، بهبود کیفیت فعالیت ها و محصولات و اثربخشی بیشتر کارکنان سازمان می باشد. برون سپاری کلیه فعالیت های غیر اصلی سازمان منجر به کاهش فعالیت های کاری مدیریت ارشد سازمان شده و از این طریق تمرکز بر مزیت رقابتی مدیریت افزایش می یابد (دروکر[1]، 2002).

      سازمان ها فعالیت های منابع انسانی خود را با هدف کاهش هزینه، کاهش حجم فعالیت های مدیریت و حذف بوروکراسی و مقررات اداری پیچیده و زمان بر برون سپاری می کنند. اما مشکل برون سپاری فعالیت های منابع انسانی از دست دادن کنترل سازمان بر مهمترین سرمایه سازمان (کارکنان) می باشد. بنابراین سازمان باید با بررسی میان مزایا و مشکلات برون سپاری منابع انسانی یکی را انتخاب کند (دروکر[2]، 2002).

      اگرچه برون سپاری در کوتاه مدت منجر به بیکاری کارکنان می شود اما در بلند مدت بروز خلاقیت، پیشرفت های فنی و گسترش نیروی کار ماهر و آموزش دیده منجر به ظهور صنایع و محصولات جدید خواهد شد. چون سازمان ها تعداد زیادی از فعالیت ها را به تأمین کنندگان بیرون از سازمان واگذار می کنند، مرزها و بدنه کارکنان سازمان که دارای شایستگی و تخصص بوده و بر فعالیت های راهبردی و اصلی متمرکز هستند، کوچک تر می شود. به تدریج سازمان اصلی تبدیل به یک هماهنگ کننده شبکه می شود (بهرامی[3]، 2009).

      از مزایای استفاده از برون سپاری می توان به موارد زیر اشاره کرد:

      1. افزایش اثربخشی با تمرکز بر فعالیت های محوری که سازمان در انجام آن تخصص دارد.
      2. بهبود خدمات ارائه شده به مشتری.
      3. بهبود مدیریت ریسک از طریق شریک شدن با یک واحد دیگر در محیط تجاری نامطمئن.
      4. کاهش و کنترل هزینه عملیات محصولات به واسطه دست یابی به تأمین کننده با عملکرد بهتر و هزینه پایین تر.
      5. مدیریت وظایف مشکل یا کنترل ناپذیر.
      6. بهره مندی از تخصص و مهارت نیروی انسانی متعلق به تأمین کنندگان.
      7. بهبود عملکرد عملیاتی (همچون کیفیت بالاتر و افزایش بهره وری).
      8. آزاد کردن منابع انسانی و سایر منابع برای اهداف دیگر (کاهش سرمایه گذاری در فعالیت های برون سپاری شده).
      9. انعطاف پذیری در بلند مدت (خداوردی، 1389).
      1. Drucker
      2. Drucker
      3. Bahrami

        مشکلات و چالش های برون سپاری

        برون سپاری ابزار قدرتمندی است که در صورت استفاده درست می تواند موفقیت سازمان را در عرصه رقابت جهانی به همراه داشته باشد. اما چنانچه در استفاده از این ابزار قدرتمند دقت و تأمل کافی صورت نگیرد، نه تنها هیچ یک از منافع مورد انتظار حاصل نمی شود بلکه آسیب ها و خسارات جبران ناپذیری بر منافع سازمان وارد می شود. در تصمیمات برون سپاری در کنار مسائل راهبردی، ارزیابی مالی، ابعاد کارآیی و ریسک در ارتباط با کیفیت تأمین کننده، قابلیت اطمینان زمان های تحویل نیز مد نظر قرار می گیرند. در چنین شرایطی یک تصمیم اشتباه می تواند منجر به صرف هزینه های بیشتر، از دست دادن فرصت ها، مشتریان و سهم بازار یا حتی زوال کل شرکت شود (خداوردی، 1389). یکی از نتایج منفی برون سپاری و فرامرزسپاری، بیکار شدن کارکنان می باشد. در واقع سازمان ها با برون سپاری فعالیت های خود و کاهش هزینه ها به صادرات شغل ها و فعالیت های سازمان پرداخته و این امر منجر به افزایش بیکاری و کاهش سطح استاندارد زندگی کارکنان خواهد شد. اگرچه طبق تئوری های اقتصادی، برون سپاری در بلندمدت منجر به کاهش تولید و میزان استخدام کارکنان نمی شود اما در کوتاه مدت این امر اتفاق می افتد (بهرامی، 2009). در ذیل به برخی مشکلات مطرح در برون سپاری اشاره شده است:

        1- ممکن است ارائه دهندگان خدمتی که در مقایسه با سازمان فعلی خیلی برجسته باشند، وجود نداشته باشند.

        2- کاهش کنترل و نظارت بر فعالیت های برون سپاری شده که می تواند منجر به کاهش کیفیت محصولات و خدمات شود.

        3- وابستگی به ارائه دهندگان خدمت.

        4- کاهش حقوق و دستمزد کارکنان نیمه ماهر که به وفاداری و روحیه کارکنان صدمه خواهد زد (مانند انتقال فعالیت های فرعی از کشورهای پیشرفته به کشورهای در حال توسعه با نیروی کار ارزان.

        5- از دست دادن قابلیت کلیدی به دلیل برون سپاری نادرست فعالیت ها (برون سپاری فعالیت های مهمی مانند طراحی و مهندسی).

        6- ریسک از دست دادن سرمایه های فکری سازمان مانند نشان تجاری، اختراعات ثبت شده، سهم بازار و غیره (خداوردی، 1389).

Written by