تعلیم و تربیت اسلامی

دانلود پایان نامه

از جمله موارد ی که سبب تغییرات فرهنگی وتغییردر ساختارهای اجتماعی می گردد می توان به دین، مذهب، تکنولوژی وخرده فرهنگهای درست ونا درست اشاره نمود.
2-4. دین عامل تغییرات فرهنگی اجتماعی
در مقاطع مختلف تاریخی مشاهده می شودکه توسط انبیاء، دین به حقیقت خود رسیده و نقش حقیقی اش را بازیافته است. انبیاء گوهرهای دینی را آشکار کرده و مردم را به حقایق دینی آراسته اند. زدودن جهل و خرافات و آراستن به علم و کتابت، زدودن تفرقه و تجزیه و آراستن به همگرایی و همبستگی، زدودن تبعیض و برتری طلبی و آراستن به مساوات و عدالت خواهی زدودن شرک و نفاق و آراستن به توحید و وفاق، از مهم ترین کارکردهای مثبت ادیان توحیدی در تاریخ است. به باور ماکس وبِر نیز اعتقادات مذهبی، گاهی برای ایجاد دگرگونی اجتماعی نقشی اساسی ایفا می کنند.
در این راستا امام علی علیه السلام تغییرات اجتماعى و عزت بخشى را به اسلام نسبت داده اند ودر رابطه به نقش تحول آفرین دین می فرمایند:
«اسلام با عزتش، دیگر دین‏ها را خوار و باسربلندیش، دیگر ملت‏ها را پست و بی‏مقدار و با ارجمندی‏اش، دشمنان را بی‏اعتبار وبا یارى کردنش، مخالفان خود را واگذارد و با استوارى پایه‏اش، اساس گمراهى را ویران کرد.»
البته هرعاملى در صورتى می‏تواند بر جامعه تأثیر بگذارد که شرایط مناسب، فراهم باشد. دین به عنوان «عامل تغییر» حرکت می‏آفریند، مشروط بر آنکه ایمان و عمل دینى در جامعه جریان داشته باشد؛ وگرنه دینى که در کتاب باشد و مورد توجه قرار نگیرد، قطعا تأثیراجتماعى محسوسى نخواهد داشت.
دین اسلام نیز، وقتى محور فکرى مردم قرار گرفت، جامعه را دگرگون ساخت و ذلت و زبونى عرب جاهلى را به عزت و ارجمندى تبدیل کرد.
2-5. ارتباط هنجار با فرهنگ
فرآیند فرهنگ پذیری و اجتماعی شدن افراد جامعه، در سایه ی فراگیری رسوم وهنجارهای جمعی امکان پذیر می باشد تا بدین طریق نظم اجتماعی و هماهنگی میان بخش های مختلف جامعه به وجود آید. لذا هنجارها وسیله ای برای تنظیم روابط اجتماعی و بهتر ارضاء شدن نیازها به کار می روند، و اکثریت جامعه نیزاز آن پیروی می کنند. براین اساس هنجارها وآداب و رسوم ارزشمند اجتماعی ومناسک دینی هر جامعه ای، می تواند برای خود فرهنگ جداگانه ای داشته باشد .« …»
درهرصورت برای یک نظام اجتماعی سالم، اولاً به هنجارهای سالم و ثانیاً به هنجارهای پایدار نیاز داریم. ولی اگر عمر هنجارهای مفید کوتاه و عمر هنجارهای مضر طولانی باشد ونیز هنگامی که سنت ها و رسم ها مراعات نگردد، انسجام ونظام وحدت اجتماعی از هم پاشیده می شود نظام جامعه به فساد کشیده خواهد شد، فرهنگ جامعه نیزتغییر خواهد کرد و به جامعه سخت صدمه خواهد زد. پس هنجارها نقش مهمی در حیات و تداوم جامعه بازی می کنند.
به همین علت حضرت می فرمایند : «و لا تنقض سنه صالحه عمل بها صدور هذه الامه و اجتمعت بها الالفه و صلحت علیها الرعیه.»
این کلام به وضوح به ارتباط هنجارها با فرهنگ می پردازد و می رساند که هنجار و سنتی که بنای فرهنگ جامعه گشته وتا عمق تاریخ یک امت ریشه دوانیده وهمچنین باعث الفت وصلاح و درستی جامعه گشته را نباید نادیده گرفت. زیرا مردم از طریق قوانین و نیز قواعد گنجانده شده در آداب و رسوم، عرفها و ارزشها، نوعی احساس تعلق به یک جامعه پیدا می کنند. که جدایی از آنها امری نامعقول وآسیب زا می باشد.
پس لازم است فرد خود را با جامعه، فرهنگ ( ارزشها و هنجارهای آن) منطبق کند. چنانکه حضرت علی علیه السلام در نامه ی خود به امام حسن مجتبی علیه السلام ونیزمالک اشتر، توصیه هایی می فرمایند. که بر این اساس، انسان را به اصلاح چهار رابطه اش با خود، خدا، دیگران وطبیعت، فرا می خوانند و این چنین پایه های فرهنگ وهنجارهای اصیل ومفید را مستحکم می نمایند.
لازم به ذکر است که، «هرآنچه که در هر زمینه (علم، آموزش، هنر، دزدی، اعتیاد، طرز غذا خوردن، نوع ازدواج،…) چه مضر و چه مفید، تبدیل به هنجار گردد و به نسلهای بعد منتقل شود، جزئی از فرهنگ خواهد شد.»
در نتیجه فرهنگ، پدیده ای مبتنی بر “هنجار” بوده، فرهنگ مبنای انگیزه ها ورفتار ها ی آدمی است. «چون قالبی است، که بررفتار فردی احاطه داشته و افراد را به رنگ خویش در می آورد.»
بر این اساس جریان جامعه پذیری وفرهنگ پذیری به صورت آگاهانه و نا آگاهانه، با آموزشهای رسمی وغیر رسمی صورت می گیرد و از طریق آن، فرد شخصیت خود را به دست می آورد و به روند زندگی ادامه می دهد.
2-6. غنی سازی فرهنگ وجامعه
برای جلوگیری از ورود ناهنجاری ها وهنجارهای مبتذل ومخرب به عنوان هنجاری مفید، لازم است پایه های فرهنگ را مستحکم نمود. مهمترین دغدغه ای که امام علی علیه السلام نیزدر زندگی داشتند، رسیدن به یک زندگی بهنجار و سالم بوده و اساسی ترین وجه حیات آدمی عنوان شده است.
و از آنجایی که دین کشور ما دین اسلام است، تربیت انسانهاورسیدن به بهترین و غنی ترین هنجار ها وارزشها نیزباید مبتنی برفرهنگ و شریعت اسلام، کتاب و سنت باشد. به عبارتی فرهنگ جامعه باید براساس تعلیم و تربیت اسلامی، غنی گردد.
از طرفی تربیت چون امری تدریجی است، تغییر و تقویت فرهنگ نیز باید تدریجی صورت گیرد. در این ارتباط مقام معظم رهبری فرمودند: «فرهنگ با گفتن مکرر و با شیوه های مختلف به روش صحیح اتفاق می افتد و اصلاح می شود.»پس باید با نیرویی مستمر به تقویت فرهنگ غنی اسلام پرداخت که لازمه ی آن تشکیل حکومتی دینی است:
2-6-1. تشکیل حکومت دینی
خداوند به عنوان بهترین حکم دهنده از انسان می خواهد ‍‏ٌ”دین “را به عنوان یک مجموعه ی نظام مندی که برای تمام حرکات انسان برنامه و روش صحیح معرفی نموده است برگزیند. تشکیل حکومت دینی به عبارتی«جامعه ای که در آن مقتضیات رشد، موجود باشد و موانع رشد مفقود باشد.» راهی برای غنی سازی فرهنگ محسوب می شود. آیت الله جوادی آملی معتقدند که هدف اصلی دین، تعالی یافتن و نورانی شدن انسان است.
بر این اساس«مذهب آسمانی وسعت دید می دهد و علاوه بر پذیرش واقعیتهای این حیات، دید را از آفت محدود نگری می رهاند.» ترغیب به اطاعت الهی نموده وبه عبارتی «پرورش صحیح مذهبی که بر مبنای علمی استوار باشد، با داشتن ایمان کامل، بزرگ ترین عامل بازدارنده جنایی است. » به طوری که مذهب و دین در زمان بعثت پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلّم، عامل بازدارنده ای از جرم و انحرافات بوده است.

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.