جمهوری آذربایجان

دانلود پایان نامه

بعد از حادثه 11سپتامبر سال 2001 سلفی های آذربایجان نیز رشد کردند. با اینکه چندین بار سلفی ها خو را از وهابیون جدا دانسته و وهابی بودن خودشان را انکار کرده اند ، ولی در میان مردم به وضوح قابل مشاهده است. روابط و ارتباطات جهت دار سلفی های رادیکال با مسمانان در آذربایجان باعث شده بود تا مردم آنها را وهابیون نام گذاری نمایند. بعد از این حوادث افزایش جهت دار رادیکالهای دینی باعث شد تا تبلیغ برای اسلام نیز بیش از پیش سخت شود. در حال حاضر سلفی ها به دو جمعیت تقسیم شده اند.گروه اول به رهبری شیخ قامت سلیمان اف و گروه دیگر که از نظر گروه اول خوارج نامیده می شود ، گروه رادیکال می باشد. سران دولت و مردم وجود چنین جریانی را برعلیه دولت خطرناک اعلام می نمایند
4-2-4. شافعی ها
درحال حاضر اکثر شافعی های سنی آذربایجان بدلایل مختلف، جای خود را به حنفی ها و شافعی ها داده اند و هرچند قبل از اینکه شیعه در منطقه تسلط پیدا اکثریت قاطع آذربایجانی ها شافعی مذهب بودند. این فرقه در رایونهای شمالی آذربایجان قوبا ، قوسار ، خاچماز ، اسماعیلی ، زاکاتالا، شکی، قاخ، بالاکن، قبله ،آغوز و همچنین در میان جوانان طرفدارانی دارد. در حال حاضر تنها در مناطق شمالی کشور حضور داشته و در حد مجمع دینی و چند تن روحانی بیشتر نیستد. شافعی ها بـدلیل عدم حمایت نیروهای خارجی رفته رفته جای خود را به مذاهب حنفی و سلفی می دهند و به تدریج از صحنه اجتماعی دور می شوند. در دانشگاه اسلامی باکو مذهب شافعی در حال تدریس دروس قفهی خود می باشد. قبل از فروپاشی شوروی،65 % الی 70 %سنی ها را شافعی ها و 30% الی 35% آنها را حنفی ها تشکیل می دادند لکن بعدها با توجه به نفوذ و تبلیغات ترکها ، هم اکنون تعداد سنی های حنفی مذهب نسبت به شافعی ها بیشتراست. در دانشگاه اسلامی باکو مذهب شافعی در حال تدریس دروس قفهی خود می باشد.
4-3. تفاهم و تنازع اقوام و مذاهب در جمهوری آذربایجان
بعد از آنکه شاه اسماعیل صفوی در سال 1501 مذهب شیعه اثنی عشری را به عنوان دین رسمی دولت ایران اعلام کرد، جمهوری آذربایجان فعلی که یکی از استان های امپراتوری صفویان بود، پیرو این مذهب شد. با وجود مبارزه چند صد ساله ایران شیعه و امپراطوری عثمانی سنی بر سر قفقاز، این منطقه حالت چندگانگی مذهبی خود را حفظ کرد. اسلام سنی و اسلام شیعه صرف نظر از دشمنی هایی که هر از گاهی داشته اند، در این منطقه با هم همزیستی می کردند. سنی ها در طول تاریخ در قسمت شمالی آذربایجان فعلی اکثریت را تشکیل می دهند. ذیلاً روابط میان شیعیان و سایر فرق را بررسی می کنیم:
4-3-1. روابط میان شیعیان و سنی ها
با وجود گذشت صدها سال از سکونت شیعه و سنی در این منطقه ، روابط مسالمت آمیز برقرار و با وجود تاثیر عوامل داخلی و خارجی، این روحیه حفظ شده است.و می توان نقشه های برآب شده طرح های دولتهای غربی را که مخالف با آذربایجان هستند و نقشه های مکارانه و حیله گرانه ای که برای مذاهب موجود در آذربایجان دارند، مشاهده کرد. بعد از فروپاشی شوروی دولتهای زیادی درصدد بودند تا با تفرقه در میان مذاهب ، این کشور را دچار بحران و تنش کنند. خواسته و یا ناخواسته برای اجرای اهداف خودشان کتابها و بروشورهای مختلفی را با تیراژ بالا چاپ کرده و در میان مردم آذربایجان پخش کرده بودند.حتی کار بجایی کشیده شده بود که مقاله های تند و آتشین خود را در روزنامه های مخالف به چاپ رسانده بودند. این اقدامات به اتحاد موجود ضربه وارد کرده و در میان دینداران ناراحتی ایجاد کرد اما با همه برنامه های پلید و مکارانه نتوانستند همبستگی میان مذاهب را کاسته و اختلاف ایجاد کنند. امروزه شیعیان و سنی های آذربایجان در فکر ایجاد و افزایش اتحاد و همبستگی هستند.
4-3-2. روابط میان شیعیان و سلفی ها
اختلاف بین گروههای وهابی و شیعیان اگرچه جزو سیاستهای عوامل خارجی بوده است اما بجز چند درگیری که در قصبه های مهدی آباد و بیله جری و بزونای باکو و چند شهر دیگر کشور اتفاق افتاده و منجر به دستگیری تعدادی از شیعیان و وهابیها و حبس چند ماهه آنها در سال 1385 گردیده بود، کمتر شاهد درگیریهای شدید بوده ایم. ضمن اینکه حکومت نیز از ترس ایجاد جنگ مذاهب و احساس خطر برای خود ، با چنین تنشهایی برخورد جدی نموده است .البته هر روزه اخباری از ایجاد محدودیت در زمینه های سیاسی ، اجتماعی، امنیتی و… برای وهابیون از رسانه های آذری پخش می شود و به عبارت دیگر وهابیون امنیت و آرامش گذشته را ندارند و نورچیهای میانه رو ترکیه بر وهابیون افراطی در مقابل شیعیان ترجیح داده شده و از طرف دیگر حمایت از صوفی گری نیز جزو سیاستهای حکومت قرار گرفته است.
سلفی های رادیکال با انتشار کتب و نوشته های دیگر تلاش دارند تا شیعیان را مشرک نشان بدهند این گروه با هدف ایجاد اختلاف و شیعیان هم در ادبیات خود افکار خود را به وهابیون معطوف کرده اند. ایجاد اختلاف در میان این دو گروه مسلمان مانع بزرگی برای اتحاد می باشد. حضور و نفوذ قدرتهای خارجی برای عمق دادن به این اختلافات مشهود می باشد.دلیل دیگر اختلافات میان سلفی ها و شیعیان، به عضویت در آمدن بعضی از افراد فاقد سواد دینی در این گروههای افراطی می باشد. مسلمانان بیشتر بر روی مسائلی همچون: ساعت را به کدام دست ببندند، اندازه و نحوه ریش چگونه باشد ، چطوری کت بپوشند، کیفشان را چه نوعی ببندند و اینکه در حین غذا خوردن استفاده از چاقو و چنگال حرام است یا نه ؟ بحث و جدل می کنند. ولی اختلافات ایجاد شده دو دهه گذشته آتش زیر خاکستری می باشد که اگر حرکت اشتباهی عمدی یا غیر عمدی صورت پذیرد موجب یک انفجار بزرگ می شود.
4-4. فرق دینی غیر اسلامی
4-4-1. مسیحیان
در سالهای بعد از فروپاشی شوروی میسیونرهای مسیحی با سوء استفاده از خلاء اعتقادی و مشکلات اقتصادی و با فراهم شدن زمینه های مادی و معنوی فعالیت آنها ، تبلیغات زیادی را انجام داده و موفق به جذب تعدادی از مردم به مسیحیت شده اند. « مسیحیان با مشاهده اوضاع دینی اهالی کشور و با هدف ایجاد و جذب گروههای مسیحی و همچنین با شعار گشودن چشمها به سوی حقیقت دین جدیدی را با کمک 29 تشکیلات وابسته که از سوی اداره های آمریکایی حمایت می شوند ، وارد کشور می کنند.
اگر بخواهیم ریشه های این اهداف و فراهم نمودن زمینه های فعالیت مسیونرها را بررسی نمائیم، نمی توان از نقش رافیق علیف رئیس سابق کمیته رسیدگی به اموردینی جمهوری آذربایجان چشم پوشید. وی در مدت 5 سال مسئولیت خود که با درگیری بسیاری با الله شکور پاشازاده رئیس اداره مسلمانان قفقازهمراه بود، در صدد دست یابی به عواید مادی یکسری از زیارتگاهها و عبادتگاهها بود که در نهایت به کناره گیری خودش منجر شد. میسیونرهای مسیحی همانند عنکبوت درصدد بودند تا با استفاده از این امکانات جمهوری آذربایجان را احاطه نمایند. در آذربایجان شاخه های مجامع دینی مسیحیان شامل پراوسلاوها، کاتولیک ها،پروتستان ها و مجمع فرعی مالکان می باشد و در اسناد دولتی 5 تشکیلات مسیحی دارای مجوز می باشد. مالکانی ها کلیسایی نداشته و مالکیت خصوصی کلیسا را قبول ندارند.
4-4-2. مراکز دینی ارتودکس
با توجه به آزادیهای دینی و معنوی جمهوری آذربایجان اکثریت مراکز مسیحی را کلیساهای پراوسلاو روسی تشکیل می دهند. اگر آماری از دیگر تشکیلات های فعال دینی در آذربایجان داشته باشیم شاید از نظر تعداد احزاب و تشکیلات های غیر اسلامی به پای تشکیلات های اسلامی نمی رسند اما می توان آنها را بعد از تشکیلات های اسلامی به عنوان دومین مجامع دینی فعال نام برد. بعد از سال 1991 کلیسای جان میرونوستس (که از سال 1907 توسط حاج زینال العابدین تقی اوا اداره می شد) به مسیحیان پروسلاو روسیها داده شده است. در مراسم گشایش این کلیسا حیدر علیف رئیس جمهور سابق و تعدای از سران حکومتی حضور داشتند. علاوه بر اینها در خلال سالهای 2001-1999 کلیساهای متعددی با مدال مریم مقدس بر فراز آنان در آذربایجان ساخته شد و در اختیار دینداران مسیحی قرار گرفت. در حال حاضر در باکو 3 کلیسا و در گنجه و خاچماز 1 کلیسای روسی پروسلاو فعالیت می کنند و بخش مرکزی بر امورات دینی دینداران داخلی و خارجی کلیساهای پروسلاو نظارت کرده و فعالیت های آنان را تحت نظر دارند.
4-4-3. مراکز دینی کاتولیک های روم
در سال 1999 مجوز فعالیت کاتولیک های روم در آذربایجان به تصویب رسید. برای تامین عبادتگاه مخصوص کاتولیک ها، ساختمانی خریداری و به کلیسای کاتولیک ها تبدیل شد. در ماه می سال 2002 رهبر کلیسای کاتولیک های روم (ای اوهان پاول) به باکو سفر و با سران رسمی دولتی و نمایندگان اجتماعی دیدار کرد. همچنین در ماه آوریل 2003 رهبر احزاب روسی بنام وارطوس در سفر رسمی خود به آذربایجان ، با مقامات رسمی دولت ، مقامات دینی ، مسلمانان، مسیحیان ، یهودیان و رهبران دیگر مجامع دینی دیدار کردند. در 7 مارس 2008 کلیسای کاتولیک های مریم مقدس در باکو افتتاح گردید. یان چاپلا رهبر کاتولیک های آذربایجان از امکانات و آزادی های موجود و امنیت و آرامش دینی که مرهون حمایتها رئیس جمهور آذربایجان است ، تقدیر کرد. الهام علیف نیز با ابراز خرسندی از افتتاح کلیساهای کاتولیک این روز را یک روز بیاد ماندنی توصیف کرد. شیخ الاسلام پاشازاده رئیس اداره روحانیت قفقاز به آزادی های دینی موجود در آذربایجان اشاره کرده و این را نوعی افتخار برای کشورش اعلام داشت و سیمون ایخیلوف رهبر یهودیان کوهستان(داغ یهودیلری) به وجود 3 مجمع و تشکل یهودی فعال در آذربایجان گفت: در آذربایجان هیچ وقت سیاست ضد دینی وجود نداشته است.
4-4-4. کلیسای پروسلاو گرجی ها
پروسلاو های گرجی اکثراً در شمال آذربایجان و در شهر های قاخ – زاکاتالا و بالاکن زندگی می کنند و اکثرا به زبان گرجی حرف می زنند که بیشتر آنها نیز در شهر قاخ به کلیسای پروسلاو گرجی ها منسوب هستند. گرجی های مسیحی در شهر های بالاکن و زاکاتالا در حال روی آوردن به دین اسلام هستند. مسیحیان گرجی شهر های قاخ همانند دیگر مسیحیان و مجامع دینی مسیحیان، درکلیسای خود فعالیت و مسیحیان این کلیسا به پروسلاو (اورتودکس)تابع هستند.
4-4-5. مراکز آلبان و اودین ها
اودین ها از ساکنان قدیمی آذربایجان بوده به یکی از زبان های قفقازی سخن می گویند.آنها از زمان های قدیم که آلبانی ها مهاجرت و دین اسلام را قبول کرده بودند، در دین خود باقی مانده اند. امروزه تعداد منسوبین اودنیهای دنیا تقریباً 000/10 نفر می باشند که 6000 نفر از آنها در جمهوری آذربایجان( 400/4 نفر به شکل منسجم در روستای نیچ شهر قبله) زندگی می کنند در سال 2003 کلیسای مخصوص آلبانی ها – اودنی ها بنا شده و مجوز فعالیت آن صادر گردید. ساخت کلیسا در شهر شکی روستای کیش در سال 2003 افتتاح و مورد بهره برداری قرار گرفت. در ماه می سال 2006 در روستای نیچ شهر قبله کلیسای قدیمی آلبانی ها و اودنی ها بنام یئلسی دوباره بازسازی شده و مورد استفاده قرار گرفت. هم اکنون رابرت موبیلی استاد دانشگاه دولتی باکو رهبری مجمع دینی اودنیها و آلبانیها را برعهده دارد.
4-4-6. پروتستان ها
در دوران شوروی سابق تعدادی از رئسها و مولوکانلی های پروتستان وجود داشتند که بعدها نیز تعدادی از آنها از اروپا به آذربایجان مهاجرت کرده و با نمایندگان پروتستان ها ارتباط برقرار کردند. بعد از فروپاشی شوروی، از سوی دولت های غربی تعداد زیادی از مسیونرهای پروتستان به آذربایجان مهاجرت کرده و دست به فعالیت های گسترده ای زدند.در حال حاضر پروتستان ها به شکل منسجم و گسترده ای فعالیت دارند.

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.