جمهوری آذربایجان

دانلود پایان نامه

زبان مردم این منطقه به دلایل تاریخی ، دینی و فرهنگی قرابت خیلی نزدیکی با زبان مردم استانهای ایرانی همجوار این کشور یعنی اردبیل، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی دارد که انباشته از لغات عربی و فارسی می باشد. ضمن اینکه در طول دو سده گذشته لغات زیادی نیز از زبان روسی وارد آن شده است. زبان مردم این منطقه در گذشته یکی از لهجه های کهن ایرانی یعنی آرانی بود .
بعد از ورود اسلام و پذیرش الفبای اسلامی، الفبای عربی با یک سری تغییرات ،کتابت اصلی مردم شد و بصورت رسمی این الفبا در ادارات، مدارس و مکتب خانه ها، مقاوله نامه ها و… رواج پیدا کرد و شاعران سرآمدی چون نظامی گنجوی، خاقانی ، شروانی ظهور پیدا کردند و آموزش قرآن ، متون تاریخی ، گلستان و بوستان، بهارستان،خمسه نظامی از کتب مورد تدریس بود. در پی جریانهای منورالفکری قرن 19 و سپس حکومت کمونیستها ، شیوه های آموزش وپرورش عوض شد و نشانه های آموزش سنتی برچیده گردید و از سال1917 آموزش بر اساس الفبای لاتین و سپس الفبای کریل جایگزین گردید.
1-2. تحولات زبان نوشتاری
با وجود تغییرات مختلف در ادبیات نوشتاری و نظام آموزشی این منطقه، تا حاکمیت کمونیستها تحولات اساسی قابل توجهی رخ نداد و با وجود جدائی از ایران، الفبا تغییر نیافته بود. زمزمه های تغییر الفبا از سال 1918 و در زمان حکومت مساوات طلبها در آذربایجان و حکومت دو ساله آنها در این منطقه از طرف غرب گرایان وبه اصطلاح روشنفکرانی همچون آخوندزاده، میرزاملکم خان ارمنی مطرح می شوداماتحقق نمی یابد بطوریکه ملکم خان درنامه ای به آخوندزاده می نویسد «الفبای کنونی باید آن را با شیوه ای زیرکانه وبه تدریج تغییر دهیم. بی ثباتی سیاسی اصلی ترین دلیل در عدم اقدام عملی مساوات طلب ها در تغییر الفبا بود .
از سال 1920 به بعد مجدداً زمزمه های تغییر الفبا پدیدار گشت.تغییر الفبای عربی به الفبای روسی به دنبال سیاست دولت مرکزی روس در روسی کردن تمامی ملل اتحاد شوروی انجام شد. با سقوط مساوات طلبها و حاکمیت کمونیستها، به تدریج تبلیغ الفبای لاتین شروع می گردد« از سال 1992الفبای لاتین رسمیت می یابد. با تصویب طرح تغییر الفبا، لنین گفته بود: این حادثه (تغییر الفبا) از انقلاب اکتبر(انقلاب روسیه) مهمتر بود. اگر چه گزینش الفبای کریل نیت اساسی آنها بود ولی با این تغییر یک گام بزرگ به اهداف خود نزدیکتر شدند. اجرای این طرح با تدابیر شدید امنیتی انجام گردید و از ترس بسیاری دم فروبستند و آنهایی هم که گنجینه هایی از کتب خطی وچاپی با الفبای اسلامی داشتند، آنها را به موزه های مسکو، تاشکند و لنینگراد انتقال دادند.
بدلیل مشکلات صوتی زبان ترکی آذربایجانی، در سال 1928 تغییراتی در الفبای لاتین بوجود آمد. در سال 1939 دستور جایگزینی الفبای کریل را بجای الفبای لاتین صادر و بی هیچ مقاومتی الفبای کریل جایگزین شد. این در حالی است که فشارها و تضییقات در سایر جمهوریهای مسلمان نشین سنی مذهب به اندازه آذربایجان شیعه نشین نبود
« کمسیون ویژه خط کریل تشکیل یافت و جمع آوری و سوزاندن کتابهایی که به خط اسلامی نوشته شده بود و مجازات مخالفان در دستور قرار گرفت.کمیته ویژه آذربایجان با الفبای اسلامی حتی به یک کلمه اجازه چاپ نمی دادند الفبای اسلامی الفبای کهنه نامیده شد.. خط اسلامی را که از راست به چپ نوشته می شد، خط برعکس نامیدند.»
بعد از استقلال جمهوری آذربایجان از ترکیب شوروی سابق بار دیگر زمزمه تغییر الفبا قوت گرفت و در حالی که انسانهای معدود اصلاح طلب و شیعیان اسلام گرا در پی بازگشت به اصل خویش و برپائی الفبای اسلامی بودند ولی ندای این منادیان ره به جایی نبرد و مقامات آذربایجان بدون توجه به تاریخ، فرهنگ، آداب و رسوم، مصوتهای زبان آذری و … بار دیگر به تغییر الفبا و حرف لاتین رای دادند و حکومت بعدی نیز مهر صحّه بر تصویب قبلی گذاشت. اسلام گرایان این منطقه معتقدند ؛ مردم جمهوری آذربایجان در سال 1922 دچار بی سوادی و در سال 1928 سردرگم شدند. در سال 1939 بار دیگر اپیدمی بی سوادی گریبانگیر اهالی آذربایجان گردید و در سال 1958 دوباره سردرگمی و بلاتکلیفی دیگری بر مردم تحمیل شد. بعد از استقلال نیز این گرفتاریها و سردرگمی ها و بی سوادی ها تکرار شده است .
جدول شماره (10) جدول تغییرات الفبای
تاسال 1992 الفبای عربی
26-1922 خط لاتین – اولین الفبا
28-1926 خط لاتین – دومین الفبا
39-1928 خط لاتین – سومین الفبا
ماه می 1939 خط کریل – اولین الفبا
ماه اوت 1939 خط کریل – دومین الفبا
1958- 1940 خط کریل – سومین الفبا
1958-1951 خط کریل – چهارمین الفبا
1958 خط کریل – پنجمین الفبا
تغییر الفبا نسل فعلی و نسلهای آینده را با دریای بی کران معنوی و مادی گذشته اصیل اسلامی خود جدا می کند و مردم را در از خود بیگانگی فرو می برد. در ذیل به چند زیان و عاقبت سوئی که تغییر الفبا به همراه می تواند داشته باشد، اشاره می کنیم:
1- بریدگی و جدایی از فرهنگ اصیل اسلامی و آثار دینی، تاریخی و ادبی
مردم آذربایجان مسلمان هستند و وابستگی عمیقی با گذشته تاریخی خود دارند و بدون مراجعه به آثار تاریخی امکان حیات معنوی نخواهند داشت. کدام مسلمانی می تواند ادعا بکند که از تعالیم قرآن کریم، احادیث ائمه معصومین (ع) و سنت حضرت رسول(ص) و امامان (ع) بی نیاز است. مگر جز این است که اجتهاد رمز پاسخ گویی به سوالات نسلهای مختلف مرمان گذشته، حال و آینده بشری می باشد. فقه و اصول و …. شیعه دریای بی کران اصول زندگی، حکومت، اقتصاد و … مسلمانان و تمامی مردمان است و آیا با تغییر الفبا با این همه آثار عمیق و اقیانوس علوم دینی و تعلیمات اسلامی بریده نخواهیم شد؟ و از فرهنگ و تاریخ خود بیگانه نخواهیم گردید.؟
ادبیات اسلامی با الفبای عربی تنها ادبیاتی است که خصوصیات ویژه خود را دارد. تذهیب صرفاً مخصوص الفبای عربی است و در سایر الفباها معنا پیدا نمی کند. خوشنویسی ادبیات اسلامی اعجاب همه انسانها را بر می انگیزد و در خبرهایی می خوانیم که همین افرادی که الفبای لاتین را به عنوان پیشرفته ترین الفبا مطرح می کنند، برای خرید یک نسخه خطی الفبای عربی میلیونها دلار خرج می کنند.! فقط در زمینه خوشنویسی50 مکتب در ادبیات اسلامی وجود دارد که صرف نگاه به این آثار خوشنویسی آرامش درونی برای بیننده ایجاد می کند. آیا با از دست دادن این همه ذوق هنری از گذشته افتخار آمیز خود که سالیانی دنیا را با علوم و ادبیات خود تسخیر کرده بود، بیگانه نخواهیم شد و آن همه افتخارات را از دست نخواهیم داد.؟

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.