جمهوری آذربایجان

دانلود پایان نامه

صورت غربی، سیرت شرقی
کشور جمهوری آذربایجان نه تنها از نظر جغرافیایی که از دیدگاه ظاهری نیز کشوری اروپایی است.تمامی مظاهر غربی را از کوکاکولا تا نوع معماری، از اتومبیل‌های مرسدس بنز که در خیابان‌های عریض باکو جولان می‌دهند تا نوع پوشش مردمان می‌توان دید. اما این همه ماجرا نیست. در پس این صورت غربی، سیرت شرقی مردم آذربایجان کاملاً هویداست. سنت‌ها و رسوم، آداب و باورهای کهن همچنان پا برجا هستند. نهاد خانواده همچنان اساسی‌ترین و مقدس‌ترین نهاد اجتماعی است. سلسله مراتب خانوادگی کاملاً رعایت می‌شود. اگر سوار اتوبوس یا مترو شوید خواهید دید که جوانان صندلی‌های خود را بی‌هیچ رنجشی، داوطلبانه به افراد مسن‌تر و خانم‌ها وامی‌گذارند. حرف مرد و سنت مردانگی هنوز هم معتبر و پابرجاست. قول و سخن و در یک کلام سنت‌ها بیش از هر نوشته و کاغذ رسمی سندیت دارد. مردم آذربایجان مردمی دین‌باور و خداشناس هستند. اسلام در آذربایجان علاوه بر جنبه اعتقادی جنبه هویتی دارد. از اصطلاح مسلمان به عنوان نماد هویت خیلی استفاده می‌کنند و خود را بخشی جدایی‌ناپذیر از دنیای اسلام می‌دانند. حضور دین و دین‌باوری حتی اگر فرایض دینی را به جا نیاورند، در نوع زندگی و منش مردم کاملاً مشهود است. علاوه بر قسم خدا، قسم حضرت ابوالفضل عباس (ع) رایج‌ترین قسم این مردم ترک‌زبان است.درخیابان‌های باکو می‌توانید سقاخانه‌هایی را که با جمله احسان حضرت ابوالفضل زینت یافته‌اند ببینید. اعتقاد به زیارتگاه‌ها و سادات، به ویژه در شهر باکو بسیار فراگیر است. در بسیاری از خانه‌ها و وسایل نقلیه عمومی تصویر سادات مشهور و مورد احترام شهر را می‌توان دید.
زن آذربایجانی نقشی متفاوت با همتای ایرانی یا ترک (ترکیه ای) خود دارد. در آذربایجان زنان همپای مردان کار می کنند. تعداد استادان زن در دانشگاه سه برابر مردان است! زنان حتی در شغلهایی که ما مردانه حساب می کنیم حضور دارند، نظافت خیابانها! رفتگرهای آذربایجان زن هستند. اما امنیت اجتماعی زن در آذربایجان کم است. کتک زدن زن در بین مردان آذری تقریبا عادی است. مشکلات اقتصادی و عدم ثبات شغلی در زندگی های مشترک اثر بدی گذاشته است.
2-4. محدودیتهای حکومت نسبت به بانوان محجبه
حکومت و عناصر تاثیر گذار در سیاست و فرهنگ و اقتصاد جمهوری آذربایجان ، علاوه ترویج مظاهر فساد، از امکان گذاشتن حجاب در دوایر دولتی و مراکز تحصیلی ممانعت می شود که حتی صدای روزنامه های نه چندان مذهبی را نیز در می آورد. روزنامه ینی مساوات دراین باره می نویسد: «از مسائلی که میان کارکنان دولت و هموطنان در جمهوری آذربایجان مشکل ایجاد کرده است، رعایت حجاب از سوی زنان محجبه می باشد. زنان محجبه در تهیه کارت شناسایی و صدور گذرنامه دچار مشکلات جدی شده اند. حاج ایلقار ابراهیم اوغلو، رئیس مرکز دفاع از آزادی اعتقادات دینی اعلام کرده است: با وجود اینکه در بسیاری از کشورها رعایت حجاب و داشتن عکس با حجاب در گذرنامه مانعی محسوب نمی شود، در کشور ما این مشکل کماکان بصورت لاینحل باقی مانده است و جمهوری آذربایجان تنها کشوری است که برای دریافت شناسنامه ازسوی بانوان محجبه، محدودیت اعمال می‌شود در حالیکه در قانون اساسی مفادی مبنی بر اینکه زنان نباید با حجاب باشند، وجود ندارد. از حضور زنان با حجاب و معلمان محجبه به مدارس جلوگیری می گردد. آقای الشن مصطفی اوغلو مسئول موسسه دعوت به صفای معنوی نیز با بیان اعتراض شدید دینداران و دانشجویان و سایر ارگانها می گوید: « افرادی می خواهند با طرح این مسئله در افکارعمومی به منافع خودشان دست یابند و در روابط میان دولتمردان و دینداران سردی ایجاد و آنها را رو در روی همدیگر قرار دهند»
در مصاحبه ای که با یکی از بانوان با حجاب باکو در دی ماه 1384 داشتم و ایشان علاقه زیادی به زیارت عتبات عالیات و مشهد مقدس داشت ، وقتی از او تعداد زیارتهای خود به اماکن مقدسه را جویا شدم ، گفت: « من تا بحال به زیارت نرفته ام. البته توان مالی و علاقه و شوق بسیاری نیز دارم. اما بدلیل اینکه نمی خواهم با تصویر بدون حجاب پاسپورت بگیرم ، به همین دلیل پاسپورت تهیه نکرده ام. من عفت و حجاب را بر شوق زیارت ترجیح می دهم.»
3. ازدواج
مراسم ازدواج در جمهوری آذربایجان همچون ایران بخصوص مشابه مناطق آذری نشین می باشد. بعد از آشنایی اولیه، شیرینی خوران و بعد از مدتی مراسم جشن که با حضور آشنایان و خویشاوندان برگزار می شود و همچنین حنابندان که معمولاً یک روز قبل از عروسی برگزار می شود و مراسم با شکوه روز عروسی، از اصلی ترین مراسم می باشند.
در دوران حکومت کمونیستی تلاش بسیاری شد تا آئینهای اسلامی و آداب دینی در مراسم ازدواج حذف گردد. سنت ازدواج به سبک کشورهای غیر مسلمان و در حد ثبت آن در دوایر دولتی باقی ماند و قرائت صیغه عقد شرعی حذف و با آن مقابله گردید. البته دینداران این کشور بصورت مخفیانه و با ارتباطات خاص، فرزندان خود را به عقد شرعی در می آوردند اما این موضوع بسیار کم شده بود. «از تجلیات وابستگی اهالی این کشور عدم ازدواج با غیر مسلمانان را می توان یاد کرد که در شکل پاسداری از حیثیت ملی بروز می نمود. طبق آمار موجود بیش از 85 % ازدواجها یا درون قومی یا در میان اقوام مسلمان صورت می گرفت»
مطابق قانون اساسی این کشور در بند 2 و 3 اصل34 «عقد نکاح بر اساس رضایت قلبی بسته می‌شود و با زور نمی‌توان کسی را زن یا شوهر داد و خانواده در حمایت دولت است. نسبت‌های پدری، ‌مادری و فرزندی بر اساس قانون حمایت می‌شود و دولت وظیفه کمک به خانواده‌های پراولاد را بر عهده دارد.» طبق بند 4 این اصل «حقوق زن و شوهر با هم برابر است و اهتمام به امور فرزندان وتربیت آنها هم از حقوق والدین است و هم دین آنها محسوب می‌شود
اکثر بندهای مورد اشاره اصل 34 درباره نکاح و خانواده کلیاتی مستند که معمولاً در قوانین کشورهای مختلف آورده می‌شوند و برای همه قابل قبول‌اند . جمله اول بند 4 نشان‌دهنده آن است که واضعان قانون اساسی علی رغم مسلمان و شیعه بودن صرفاً به آموزه‌های حقوقی غرب توجه داشته و قوانین و مقررات اسلامی در این خصوص را مدنظر قرار داده‌اند. بدیهی است زن و مرد از این نظر که هر دو انسان و مخلوق خداوند هستند هیچ تفاوتی با هم ندارند ولی در زندگی زناشویی حقوق و وظایفی تفکیک شده و متفاوت ازهم دارندکه درقانون اساسی جمهوری آذربایجان مورد توجه قرار نگرفته و همین موضوع یکی از دلایل عمده مشکلات خانوادگی در جمهوری آذربایجان محسوب می گردد. طبق اصلاحیه جدید قانون عقد و ازدواج که در حال تدوین است؛در حین شکل گیری خانواده جاری شدن عقد نکاح میان طرفین ضروری بوده و عقد نکاح باید در حضور شاهدان جاری شود و در دفترچه ثبتی اسناد به ثبت رسیده باشد. همچنین در زمان جاری شدن عقد نکاح باید مساله نحوه خرجی و تربیت بچه ها، نحوه تقسیم کردن اموال در زمان طلاق، و قیومیت پدر یا مادر برای بچه در زمان طلاق ، باید مشخص و ثبت گردد. و بدین صورت این سند وظایف والدین و تکلیف اموال آنها و حق وحقوق کودکان را در زمان عقد و ازدواج و هم در زمان طلاق مشخص و معیین می سازد. متاسفانه در زمان طلاق اکثرا زنان بدون درآمد و خرجی می مانند و بدلیل بی خانمان شدن بچه ها و تربیت ناصحیح شان نتایج سنگین سوسیال را به بار می آورد. بیشتر مردم آذربایجان از قوانین موجود ازدواج اطلاعی ندارند، و افرادی هم که از این قوانین اطلاع دارند بدان اهمیتی قائل نیستند. و متاسفانه باور ندارند که وجود این قوانین برای هر دو طرف باعث اعاده حق و حقوق و آزادی های خاصی می شود. بنا به اعتقاد نماینده ملت، قانونی که الان در خصوص ازدواج در آذربایجان وجود دارد از یکسری کمبودهایی مواجه است: این قانونی که الان موجود است جوابگوی سوالات و مسائل و مشکلات فعلی که برای اهالی آذربایجان دارد نیست. در حال حاضر برای آمداده سازی اصلاحیه ای در خصوص قانون جدید ازدواج و طلاق کارهایی در حال اجرا می باشد.
بعد از استقلال اگرچه شکل گذشته ازدواج تا حدودی حفظ شده است ، اما رویکردهای مردم برای شرعی نمودن ازدواج بسیار زیاد شده است. عقدنامه هایی بصورت خود جوش و بیشتر از طریق طلبه ها و دینداران تهیه شده و مردم بعد از عقد شرعی ، برای ثبت رسمی به دوایر دولتی مراجعه می کنند. اقدامات غیر شرعی در برخورد با فرهنگ ازدواج موجب واکنش روشنفکران اجتماعی این کشور نیز شده است. « به نظر روشن نوروز اوغلو، محقق مسایل اجتماعی و امنیتی جمهوری آذربایجان گفت:بنیاد صهیونیستی سوروس که برنامه‌های محرمانه‌ای را درخصوص گسترش مواد مخدر در این جمهوری در دست اجرا دارد. مذکور برنامه‌های ویژه‌ای را نیز تحت عنوان کمک به گسترش فرهنگ ازدواج بدون عقد نکاح و آماده سازی افکار عمومی مردم جهت انجام همه پرسی در قره‌باغ در حال اجرا دارد. وی با خطرنک خواندن اینگونه فعالیت‌ها در جمهوری مسلمان آذربایجان تاکید کرد: هدف اصلی این گروه‌ها رواج بی بند و باری و کشیدن جامعه‌ی آذری به منجلاب فساد است
طبق آمار منتشره کمیته آمار این کشور در سال 2007 ، تعداد 81758 ازدواج و 8340 طلاق ثبت شده است که تعداد ازدواج ها 9.7 نفر در 1000 و تعداد طلاقها 1 نفر در 1000 نفر می باشد.
4- رسانه ها ، نشریات و کتب دینی
4-1. مطبوعات
تکثر مطبوعات در جمهوری آذربایجان مشهود می باشد و بدلیل تکثر احزاب و گروههای سیاسی و اجتماعی و همچنین تاثیرات و حمایتهای خارجی، تقریباً هر حزب و گروهی برای خود نشریه ای دارد که در قالب روزنامه ، هفته نامه ، ماهنامه و… فعالیت می نمایند اما شمارگان بالایی ندارند. نام روزنامه های مطرح اکثراً با نام احزاب مطرح همخوانی دارد مثل روزنامه آذربایجان ارگان مطبوعاتی حزب آذربایجان نوین ویا روزنامه مساوات ارگان مطبوعاتی حزب ینی مساوات و یا روزنامه بیرلیک ارگان مطبوعاتی جمعیت بیرلیک.
طبق آخرین آمار منتشر شده اجلاس روزنامه نگاران در جمهوری آذربایجان نزدیک به 700 نشریه مجوز فعالیت گرفته اند ولی در واقع تعداد مطبوعات فعال کمتر از 100 نشریه می باشد. اصلی ترین نشریات جمهوری آذربایجان عبارتند از باکو خبر ، وطنداش نامینه ، خلق گازتی ، آذربایجان رسپوبلیکا ینی آذربایجان سس، 525 ،ایکی ساحل ، ینی زمان، نوویه ورمیا، عدالت ، باکو خبر ، زرکالو اخو، ینی مساوات آزادلیق، شرق ، خلق جبهه‎سی، اوچ نقطه، مرکز، هفته ایچی، مساوات ، نبض ، بیزیم عصر، اکسپرس، آینه ایمپولس، آزاد آذربایجان، جمهوریت ، خورال، الچی، ریتینگ ، تضادلار، موقع، مخالفت ، ملیت، اعتماد، وطنداش ،ملت ،گمرک ، اروپا، وحدت، اولایلار، مدیا خبر، پالیترا، توران ، پاریتت، آلترناتیو، بوز قورد آوراسیا، اسلام پرس، صنعت ، بیرلیک ، دیرلر، و… می باشند که بیشتر آنها از طرف نیروهای خارجی و یا حکومت حمایت می شوند.
نقش مطبوعات و رسانه ها در تبلیغات دینی ، مواضع سیاسی ، تبیین مسائل اجتماعی و توسعه فرهنگی و… حائز اهمیت می باشد. با وجود اینکه در این کشور کمتر از 9 میلیون نفر زندگی می کنند، اما شاهد کثرت مطبوعات و رسانه های جمعی می باشیم. بسیاری از گروهها و جمعیتها و احزاب این کشور ارگان مطبوعاتی دارند و در کنار آن سایت نیز دایر کرده اند. بیشتر رسانه ها در مالکیت حکومت می باشند ضمن اینکه شبکه های تلویزیونی بعضی از کشورها همچون ترکیه و روسیه در این کشور پخش می گردد . عدم توجه و نپرداختن این مطبوعات و رسانه ها به مسائل دینی مشهود می باشد و بعضا در روزهای بخصوصی مانند اعیاد قربان و فطر،آغاز ماه رمضان،میلاد پیامبر اکرم(ص)، عاشورا و … بصورت خیلی مختصر به آن پرداخته می شود و حتی در این روزها نیز اطلاعات غلط و یا بی ارزش و شبهه داری را برای خواننده ارائه می دهند.
اگرچه مطبوعات و نشریات اسلامی از نظر کمی و کیفی در سالهای اخیر رشد خوبی داشته اند ، اما در جمهوری آذربایجان چند نشریه اختصاصی دینی و اسلامی در اختیار خوانندگان قرار گرفته است. اسامی این نشریات عبارت از: روزنامه های دیرلر، اسلام حقیقت لری ، سلام ، بیرلیک ، نبض و مجله های فطرت ، معنوی صافلیقا دعوت ، هارای می باشند.
متاسفانه برای تبلیغ مسائل بنیادی اعتقادی به مردم از طریق رسانه های جمعی مشکلات عدیده ای وجود دارد که مشکلات مالی و تبلیغات سوء از ناحیه حکومت و مخالفان و محدودیتهای مختلف رسانه ای و غیر رسانه ای از جمله آنها می باشد.
4-2. موسسات انتشاراتی
از موسسات انتشاراتی جمهوری آذربایجان می توان به موارد زیر اشاره کرد.

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.