جمهوری آذربایجان

دانلود پایان نامه

اقلیم های آب و هوایی جمهوری آذربایجان عبارت از تیپهای اصلی ذیل می باشند:1- اقلیم نیمه بیابانی و بیابانی خشک در50 درصد از قلمرو کشور در دشتهای کُر- ارس ، نخجوان 2- اقلیم معتدل – گرم در 30٪ از قلمرو کشور در کوهپایه های قفقاز و نواحی کوهستانی کم ارتفاع از جمله جلگه لنکران و تالش3- اقلیم سرد در20٪ از قلمرو این جمهوری در نواحی کوهستانی مرتفع از جمله در قسمتهایی از نخجوان و قره باغ 4- اقلیم کوهستانی توندرا در ارتفاعات بیش از2700 متر
3-1-2. رودخانه ها و دریاچه ها
در جمهوری آذربایجان شبکه متراکم رودها ، قلمرو کشور را چون شبکه تار عنکبوتی پوشش داده است. در این کشور حدود 8400 رود وجود دارد که طول حدود 850 رود بیش از 5 کیلومتر است و 21 رود با بیش از 100 کیلومتر جریان دارد. رودخانه کُر(کورا) بزرگترین رود منطقه قفقاز می باشد که درازای آن 1515 کیلومتر است که 900 کیلومتر آن در اراضی جمهوری آذربایجان جریان دارد و نقش مهمی در زندگی اقتصادی و شکل گیری الگوهای زندگی مردم ایفا می کند. دومین رود بزرگ این کشور رودخانه ارس نام دارد که رود مرزی ایران و جمهوری آذربایجان است که از ارتفاعات کوههای بین گُل ترکیه سرچشمه می گیرد . طول این رود از سرچشمه تامصب 1072 کیلومتر است.سومین رود کشور ترتر است که در نواحی کلبجر، مارداکرت، میربشیر و بردع جریان دارد. رودهای بلغار ، گوی تپه ، ولش ، قومباشی ، سودا شار ، بشرو ، آستارا که در منطقه جنوب و تالش نشین این کشور جریان دارند و رودهای آغستافا ، شامخور ، طاووس ، زه یم ، قوشقا، گنجه، ترتر، خاچین از رشته کوههای قفقاز کوچک سرچشمه گرفته و دراراضی آذربایجان جاری می شوند، از دیگر رود خانه های این کشور می باشند
در این کشورحدود400 دریاچه وجود دارد که250 دریاچه دائمی هستند که ازاین میان 25 دریاچه مساحت بیش از1کیلومتر دارد. دریاچه های اراضی آبشوران و قوبستان،دریاچه آلاگول بزرگ وکوچک،دریاچه یخچالی شاه داغ،دریاچه های مانداب کُر،جیران چول،بینه قدی، ماسازیر،گوی گول،مارال گول، قانلی گول، ساری‌سو، حاجی‌قبول، دریاچه بیوک‌شور،دریاچه جاندارگول دریاچه آجی‌نئور،دریاچه ماسازیرو دریاچه های سدهای ارس، سرسنگ،شمکیر، مینگه چویر، ازآن جمله اند.
3-1-3.کوهها
حدود 60 درصد از کل مساحت این کشور را اراضی کوهستانی تشکیل می دهند. متوسط بلندی اراضی آن 657 متر است. قله بازار دوزو بلندترین نقطه کشور است که حدود 4466 متر ارتفاع دارد. رشته کوههای قفقاز بزرگ با سه رشته اصلی که از شبه جزیره تامان در غرب تا دماغه شبه جزیره آبشوران و از آناپا تا سومقائیت کشیده شده است، رشته کوههای قفقاز کوچک بین دریای سیاه و رود ارس ، رشته کوه شاه داغ در مرز بین جمهوریهای ارمنستان و آذربایجان ، رشته کوههای تالش در جنوب غربی و شمال غربی و در همسایگی با ج.ا.ایران ، رشته کوه موروداغ از شاه داغ تا دره ترتر با قله جامیش داغ ، رشته کوه زنگه زور در امتداد شمالی – جنوبی در مرز نخجوان و ارمنستان با قله قاپیچیق کوههای مهم این جمهوری می باشد.
3-1-4.دشت ها و جلگه ها
پست‌ترین‌ نقطه‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ در کناره‌ دریای‌ خزر 28 متر بلندتر از سطح‌ آبهای‌ آزاد جهان‌ است‌. مجموعاً 86 هزار و یکصد کیلومتر مربع‌ از خاک‌ این‌ سرزمین‌ در خشکی‌ و 500 کیلومتر مربع‌ از آن‌ در آب‌ قرار دارد. ضمن‌ آنکه‌ 18 درصد از اراضی‌ آذربایجان‌ قابل‌ کشاورزی‌، 5 درصد به‌ صورت‌ آیش‌ دائمی‌، 25 درصد مراتع‌ طبیعی‌ و 11 درصد جنگلی‌ است‌. مابقی‌ خاک‌ آذربایجان‌ را استپ‌های‌ نسبتاً خشک‌ تشکیل‌ می‌دهد. فلات قفقاز جنوبی در مسیر میانی رود ارس، دشت مغان در جنوب رشته کوه قفقاز کوچک ، جلگه لنکران در جنوب شرقی کشور با درآزای110. ک و پهنای 30 کیلومتر، جلگه کُر- ارس در مسیر پائین رودهای ارس– کُر با درآزای 250 کیلومتر و با دشتهای مشهور شیروان، قره باغ، میل ، مغان و سالیان ، جلگه سامور – دوه چی بین دامنه های شمالی قفقاز بزرگ و دریای خزر با معادن نفت ودشت گنجه – قازاخ در دامنه های شمال شرقی کوههای قفقاز کوچک و رود کُر از مشهورترین دشتها و جلگه های کشور می باشند.
جنگلهای این کشور 11 درصد از کل مساحت را به خود اختصاص داده و عمدتاً در مناطق کوهستانی قرار دارند. ایمیشلی ، آق دره و لاچین از مناطق جنگل خیز هستند.
جزایر متعلق به جمهوری آذربایجان در دریای خزر عبارت از: جزیره بوللا، جزیره چیکیل، جزیره چیلو، جزیره زنبیل، جزیره سنگی مغان، جزیره گیل، جزیره گیلین‌یانی، جزیره پیراللهی، جزیره قاراسو ، جزیره قوم ، جزیره نارگین ، جزیره وولاف می باشند.
3-1-5. منابع زیرزمینی
نفت و گاز اصلی ترین و مهمترین منبع زیرزمینی این کشور به حساب می آید بطوریکه در دهه 5 قرن20 اصلی ترین تامین کننده نفت و گاز اتحاد جماهیر شوروی بود. در قلمرو جمهوری آذربایجان سه نوع مواد معدنی بسیار ارزشمند وجود دارد که عبارتند از فلزات ، غیر فلزات و مواد معدنی . لایه های نفت و گاز بسیار غنی و در دو سوم مساحت آن منابع عظیم نفت و گاز وجود دارد که بیشترین لایه ها در شبه جزیره آبشوران ، سکوی قاره خزر و مجمع الجزایر آن وجود دارد. علاوه بر آن نواحی شیروان ، آران ، قوبستان ، جیران چول ، سیه زن و آجی نهور نیز دارای منابع نفت هستند. بیش از 70 درصد نفت موجود در لایه های بیش از 3000 متری قرار دارد. منابع گاز علاوه بر مناطق نفت خیز فوق ، در منطقه قارا داغ ، اسما عیلی و قوبستان نیز یافت می شود. از منابع فلزی می توان از آلونیت ، آهن ، کبالت ، مس و فلزات پلی متال، آهن ، منگنز ، تیتان ، کرومیت ، نمک ، گوگرد ، باریت ، جیوه ، در داشکسن ، باکو ، کلبجر ، گوموشلو ، آق دره ، نخجوان، زاکاتالا ، بالاکن ، و… نام برد. معادن غیر فلزی آهک، گچ، ماسه ، سنگ، رس در قوبستان،آبشوران، طاووس، نخجوان، گرانبوی ، نهرم نفت چالا ، شیروان به وفور وجود دارد.
2. جغرافیای انسانی
2-1. شهرها
شهرهای جمهوری آذربایجان از گذشته های دور ، مراکز تجارت و صنعت بوده اند و شهرهایی همچون باکو ، شاماخی ، نخجوان و شکی محل عبور و مرور تجار خارجی از اقصی نقاط دنیا به شمار می رفته اند. در دوران حکومت کمونیستها اگرچه از اهمیت سایر شهرها همچون گنجه و شکی و شاماخی کاسته شد اما باکو همچنان جزو شهرهای مهم و پنجمین شهر شوروی سابق بود و شهرهای صنعتی دیگری همچون سومقائیت و مینگه چویر ابداع گردید.
باکو یا بادکوبه سابق بزرگترین بندر دریای خزر و پرجمعیت ترین شهر حوزه این دریا می باشد که با احتساب شهرکهای اطراف بیش از دو میلیون و دویست هزار نفر جمعیت دارد که 25 درصد از جمعیت کل کشور را در خود جای داده است. باکو به شهر صنعت بخصوص صنایع نفت و گاز مشهور است و تولیدات بیش از حد منابع نفتی آلودگیهای زیست محیطی بسیاری را در خشکی و دریا موجب شده است.بندری بودن شهر، سابقه تاریخی که بیشتر آثار گذشتگان در منطقه ای به نام ایچری شهر در کنار ساحل دریا قرار گرفته است، شهر موسیقی و شعر، شهر موزه و تئاتر و شهر مجسمه از شهرتهای آن می باشد. بیشتر مردم این شهر شیعه می باشند .
گنجه با جمعیت تقریبی 307 هزار نفر ، از شهرهای دیگر تاریخی و مشهور جمهوری آذربایجان است. شهرت در دینداری و مردانگی ، معروف در شعر و شخصیت های شیعی، شهر صنعت و معماری از خصوصیات آن می باشد. بیشتر مردم آن شیعه هستند. مشکلات اقتصادی باعث شده تا مردان این شهر برای کسب درآمد راهی سایر کشورها بخصوص روسیه گردند.
سومقائیت سومین شهر پر جمعیت با جمعیت تقریبی 268 هزار نفر می باشد که در زمان حاکمیت کمونیستها ایجاد شده است . صنایع پتروشیمی آن مشهور بوده است که امروزه اکثراً به تلی از آهن قراضه تبدیل شده اند. قرار داشتن در نزدیکی شهر باکو و کنار ساحل دریای خزر بر اهمیت آن افزوده است. بیشتر مردم این شهر نیز شیعه می باشند.
ده شهر مهم و پرجمعیت این کشور عبارتند از: باکو (۱٬۸۹۳٬۰۰۰ نفر) گنجه (۳۰۷٬۰۰۰ نفر) سومقاییت (۲۶۸٬۰۰۰ نفر)مینگه چویر (۹۵٬۵۰۰ نفر)نخجوان (۷۰٬۴۰۰ نفر)شیروان (۶۹٬۶۰۰ نفر) شکی (۶۲٬۵۰۰ نفر) یولاخ (۵۴٬۷۰۰ نفر) خان‌کندی (۵۳٬۰۰۰ نفر) لنکران (۴۸٬۵۰۰ نفر) آق‌دام (۳۹٬۵۰۰ نفر)بردع (۳۸٬۰۰۰ نفر) شاماخی، شوشا ، قوبا ، زاکاتلا ، علی بایراملی، صابر آباد ، ساعاتلی، ایمیشلی از دیگر شهرهای مهم این جمهوری هستند.
2-2. مناطق شیعه نشین و سنی نشین و ارمنی نشین
بطور قطع آمار جمعیت شیعیان و اهل سنت در مناطق مختلف این کشور مشخص نمی باشد اما بر اساس مشاهدات، آمارهای منتشره مراکز مطالعاتی و تحقیقاتی ، اخبار و سایر استنادات، شیعیان در تمامی مناطق کشور حضور دارند و به استثناء مناطق شمالی و منطقه شیروان درسایر مناطق در اکثریت می باشند. منطقه مرکزی شامل باکو و شهرها و شهرکهای اطراف آن با بیش از 3 میلیون نفر جمعیت، مناطق جنوبی و هم مرز با جمهوری اسلامی ایران بخصوص شهرهای آستارا ، لنکران ، ماسالی ، لریک، و… ، منطقه میل مغان از جمله؛ شهرهای جلیل آباد ، بیله سوار، صابر آباد، ساعاتلی، ایمیشلی و همچنین اکثریت قریب به اتفاق ( بیش از 95 درصد) منطقه خودمختار نخجوان از اصلی ترین مناطق حضور اکثریتی شیعیان این جمهوری هستند و اهل سنت بیشتر در شهرهای قازاخ، تووز، آغستافا قبا ، قوسار ، خاچماز ، اسماعیلی ، زاقاتالا، شکی ، قاخ و بالاکن قرار دارند.

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.