حقوق مالکیت ادبی و هنری

دانلود پایان نامه

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس
موافقت نامه تریپس همانند کنوانسیون های برن و رم در مورد حقوق پدیدآورندگان آثار ادبی ، هنری ونرم افزارهای رایانه ای محدودیت ها و استثنائاتی را بدون ذکری از مواردی خاص برای حقوق انحصاری پدیدآورندگان پیش بینی نموده است . بر اساس قاعده کلی که در ماده 13 موافقت نامه تریپس مقرر شده آن است که « محدودیت ها یا استثنائات راجع به حقوق انحصاری را تنها می توان در موارد خاصی برقرار نمود که با بهره برداری معمولی از اثر تعارض نداشته باشد و لطمه غیر متعارفی را به منافع مشروع و قانونی دارنده حق وارد نیاورد ». برای تعیین موارد و نمونه ها باید به دو کنوانسیون برن و رم تمسک جست .
بند 2 ماده 9 کنوانسیون برن مقرر داشته است : « اعطای اجازه تکثیر آثار ( ادبی و هنری ) در موارد خاص ، موضوعی است که باید از سوی قوانین کشورهای اتحادیه تعیین شود مشروط به آن که چنین تکثیری با بهره برداری معمول از اثر تعارض نداشته و لطمه نامتعارفی به منافع مشروع مولف وارد نسازد ». با نگاهی اجمالی به این دو ماده ، « تفاوتی که مشاهده می شود ، این است که در موافقت نامه استثنا به طور کلی و در همه زمینه ها مجاز شمرده شده است ولی در کنوانسیون برن ، تنها به محدود کردن امکان تکثیر اثر اشاره شده و به محدود کردن بقیه حقوق انحصاری دارنده ، اشاره ای نشده است ». این تفاوت ظاهری مهم بنظر نمی رسد البته موارد استثنا و محدودیت در کنوانسیون برن تنها به ماده 9 پایان نمی پذیرد و در مواد دیگری نیز اشاره شده است و لذا یکی از عوامل گستردگی تریپس نسبت به کنوانسیون برن را همین پراکنده بودن کنوانسیون برن می دانند ، که ذیلاً به تعدادی از آنها اشاره خواهد شد . کنوانسیون برن در ماده 10 به استفاده آزاد آثار پرداخته و مقرر می دارد :
« نقل از آثاری که قبلا به طور مجاز در اختیار عموم قرار گرفته ، مجاز است مشروط به این که استفاده از نقل قول جنبه معقول داشته و با توجه به هدف مورد نظر قابل توجیه باشد . هم چنین نقل قول از مقالات روزنامه ها و نشریات ادواری که به شکل بررسی های مطبوعاتی هستند ، مجاز است ؛
تعیین استفاده مجاز آموزشی تکثیر ، پخش رادیویی ، ضبط صوتی یا تصویری از آثار ادبی یا هنری در اختیار قانون گذاران کشورهای عضو می باشد ، به شرط اینکه چنین استفاده ای معقول بوده و با توجه به هدف قابل توجیه باشد ؛
نقل قول ها و استفاده های مذکور در بند پیشین باید با ذکر منبع و ذکر نام پدیدآورنده باشد ، در صورتی که در منبع آمده باشد .
هم چنین در ماده 10 مکرر نیز مقرر می دارد : « قانون گذاران کشورهای عضو مختارند تکثیر مقالات راجع به مسائل روز اقتصادی ، سیاسی یا مذهبی را که در روزنامه ها یا مجلات دوره ای منتشر شده اند یا آثار پخش شده رادیویی مشابه را توسط وسایل ارتباط جمعی یا پخش رادیویی یا پخش با وسایل ارتباطی با سیم ، در مواردی که صراحتاً منع نشده است ، تجویز کنند . با وجود این ، همواره منبع باید به روشنی قید شود ؛ ضمانت اجرای این تعهد توسط قانون کشور محل تقاضای حمایت تعیین می شود ». در ماده 2 مکرر کنوانسیون برن هم امکان محدود کردن حمایت از برخی آثار را مورد تاکید و در اختیار قانون گذاران کشورهای عضو قرار داده است : بند 1 شامل محدودیت حمایت در بخشی از سخنرانی های سیاسی و سخنرانی های ایراد شده در جریان رسیدگی قضایی بوده و در بند 2 کنفرانس ها ، خطابه ها و سایر آثار با ماهیت مشابه که برای عموم ایراد شده اند شده اند ، توسط مطبوعات تکثیر ، یا از طریق رادیویی یا با وسایل باسیم برای عموم پخش شوند . در ماده 13 همین قانون به امکان محدود کردن حق ضبط آثار موسیقی و کلام های همراه آن پرداخته است : « هر کشور عضو می تواند ، در آنچه به او مربوط می شود ، محدودیت ها و شرایط راجع به حقوق انحصاری پدیدآورنده اثر موسیقی و پدیدآورنده کلام که پیش از این شخص اخیر ضبط آن را با اثر موسیقی اجازه داده ، تعیین کند و ضبط صوتی چنین اثر موسیقی ، و در صورت مقتضی با کلام آن را تجویز کند . اما محدودیت ها و شرایطی با این ماهیت در کشورهای واضع فقط دارای اثر کاملا محدود است و به هیچ وجه به حقوق پدیدآورنده در گرفتن غرامت منصفانه که با توافق و در غیر این صورت توسط مقام صالح تعیین می شود ، لطمه ای وارد نمی کند ».
مبحث سوم : آثار الحاق
به طور کلی در مقایسه موافقت نامه تریپس و قانون ایران باید گفت که دایره محدودیت ها و استثنائات حقوق پدیدآورنده نرم افزار ، در موافقت نامه تری÷س به تبعیت از کنوانسیون برن ، گسترده تر و وسیع تر از حقوق ما می باشد . بنابراین ایران می تواند بر اساس بند 2 ماده 2 مکرر کنوانسیون که برای اعضای موافقت نامه لازم الاجرا می باشد ، شرایطی را مقرر نماید که به موجب آن عرضه عمومی برنامه های رایانه ای به عموم با هدف آگاه سازی عمومی توسط مطبوعات و صدا و سیما بدون نیاز به اخذ مجوز از دارنده حق ، مجاز شمرده شود . این در حالی است که قانون حمایت از حقوق نرم افزارهای رایانه در این زمینه ساکت می باشد . همچنین در بحث مربوط به مجوزهای اجباری نیز که در بند 2 ماده 11 مکرر کنوانسیون برن به آن نگاهی انداخته است در قوانین ایران مشاهده نمی شود . بنابراین در بحث محدودیت ها و استثنائات در حقوق ایران مقرره متعارض و متناظری یافته نمی شود .
فصل ششم : حقوق مرتبط
مبحث نخست : در قوانین ایران
الف ) اثرهای مورد حمایت
هیچ یک از قوانین ایران به صراحت به حقوق مرتبط نپرداخته اند ؛ اما در قانون حمایت از حقوق مولفان ، مصنفان و هنرمندان در بند 4 ماده 2 اثر موسیقی را که به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد را مورد حمایت قانون دانسته است . مستفاد به همین بند می توان گفت : تولیدکنندگان آثار صوتی از پدیدآورندگان محسوب می شود . همچنین در این قانون مقرره ای که به صراحت از اعطای حقوق مجزا به سازمانهای پخش رادیو تلویزیونی سخن بگوید ، وجود ندارد . البته در ماده 11 این قانون به مسئله ضبط این برنامه ها اشاره شده و تنها در صورتی مجاز تلقی شده که برای استفاده شخصی و غیر انتفاعی باشد . « شاید بتوان گفت با توجه به این ماده قانون گذار از سازمان های پخش رادیو تلویزیویی حمایت کرده است ، اما احتمال دارد منظور قانون گذار از حمایت از حقوق پدیدآورندگان آثار رادیویی و تلویزیونی باشد . با این حال در ماده 3 قانون ترجمه و تکثیر کتب ، نشریات و آثار صوتی دقیقاً به آثار صوتی اشاره دارد و « نسخه برداری یا ضبط یا تکثیر آثار صوتی که بر روی صفحه یا نوار یا هر وسیله دیگر ضبط شده است بدون اجازه صاحبان حق یا تولیدکنندگان انحصاری یا قائم مقام قانونی آنان برای فروش را ممنوع دانسته است »
لایحه قانون جامع حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط ، بخش سوم شامل مواد 93 الی 110 را به حقوق مرتبط اختصاص داده است . در ماده 93 حقوق مرتبط را شامل حقوق اجراکنندگان اثر ، تولیدکننده نسخه های اثر صوتی مراکز پخش رادیو- تلویزیونی دانسته است .
این لایحه ، حقوق هریک از تقسیمات فوق الاشاره را شامل فصل اول ( حقوق اجراکنندگان ) ، فصل دوم (حقوق تولیدکنندگان ابزار رسانه های صئتی ) و فصل سوم ( حقوق مراکز پخش رادیو – تلویزیونی ) مورد توجه و اهتمام قرار داده است . در ماده 1 بند 17 ، لایحه به تعریف اجراکننده پرداخته و آن را عبارت « از خوانندگان ، نوازندگان ، هم خوانان ، هنرپیشگان و سایر افرادی که آواز می خوانند ، سخنرانی ، دکلمه یا بازیگری می نمایند یا به هر ترتیب دیگری نمودهای فرهنگ عامه ، عملیات سیرک بازی و خیمه شب بازی و سایر آثار ادبی و هنری اجرا می نمایند اعم از اینکه آثار مزبور در حوزه عمومی قرار گرفته باشند یا نباشند ، دانسته است » . در تبصره ذیل همین ماده ، هنرمندان نقش های فرعی کم اهمیت اثر دیداری – شنیداری یا شنیداری را از حوزه شمول حمایت خارج نموده است .
ب ) حقوق پدیدآورندگان
در قوانین ایران نیز از حقوق معنوی در حقوق مرتبط ماده خاصی پیش بینی نشده است ، اما همانطور که برای پدیدآورندگان ، حقوق معنوی منظور شده است باید اذعان نمود که این سه دسته ذی نفع هم در حقوق ایران علی الظاهر در حکم پدیدآورنده یا پدیدآورنده محسوب می شوند و حقوق معنوی زیر برای آنها متصوّر است :
ب 1 ) حق ولایت بر اثر ؛
ب 2 ) حق تمامیت اثر .
لایحه قانون جامع به حق معنوی برای اجراکنندگان را در ماده 99 بیان و مقرر می دارد : « اجراکننده علاوه بر حقوق مادی خود ، و حتی در مواردی که دیگر مالک حقوق یاد شده نیست ، دارای حقوق انحصاری زیر است :
1 ) حق حرمت نام : بر این اساس وی حق دارد در خصوص اجرای زنده و یا تثبیت شده خود ، نامش به عنوان اجرا کننده ذکر شود به استثنای مواردی که حذف نام او به اقتضای روش استفاده از اجرا لازم باشد .

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.