دارای ضمانت اجرا

دانلود پایان نامه

” الف- اموری که در قانون پیش‌بینی شده اگر افراد مجاز باشند که به قصد خود برخی از آن‌ها را تغییر دهند، این امور قابل تغییر را “حق ” گویند… حق به این معنی در مقابل حکم قرار می‌گیرد.
ب- نوعی از مال است و در این صورت در مقابل دین، عین، منفعت و انتفاع بکار می‌رود چنانکه گویند مالکیت عین، مالکیت دین، مالکیت منفعت، مالکیت انتفاع، مالکیت حق مانند مالکیت حق خیار و مالکیت حق تحجیر.
ج- قدرتی که از طرف قانون به شخص داده شده حق نامیده می‌شود؛ در فقه در همین معنی کلمه سلطه را به کار می‌برند. حق در این معنی دارای ضمانت اجراست و آن را “حق تحققی “، ” حقوق موضوعه” و ” حقوق مثبته” نیز گفته‌اند. (جعفری لنگرودی، 1376: 216)
ب: مفهوم اصطلاحی
تعریف دین گرایان و فلاسفه
از دیگاه فلاسفه “حق توانایی در فعل و تملک‌ و انتفاع است و منظور از توانائی اقتدار معنوی است چنانکه‌ اغلب نیروی معنوی و اخلاقی حق مالکیت میتواند دیگران‌ را از تخطی مانع شود. [به عبارتی] منظور از حق، امتیاز و نصیب بالقوه‌ای است که برای شخص در نظر گرفته شده و بر اساس آن او اجازه و اختیار ایجاد چیزی را دارد یا آثاری از عمل او رفع شده و یا اولویتی برای او در قبال دیگران در نظر گرفته شده است و به موجب اعتبار این حق رأی او، دیگران موظفند این شئون را محترم بشمارند و آثار تصرف او را بپذیرند. حق امری است اعتباری و مربوط به ظرف عمل انسان است. بر خلاف ملک و حکم قابل اسقاط یا اعراض است، همچنان که قابل نقل و انتقال است، برخلاف حکم. برخورداری از حق منوط به قدرت و تمکن نیست لذا افراد عاجز و ضعیف و غیر مولد هم حقشان محفوظ است.” ( کاتبی، 1320: 1129)
علامه طباطبایی در تفسیر المیزان فرمودهاند:
“[استنباط] فقها در تعریف حق معرکه آراء، قرار گرفته است.”
2- تعریف اندیشمندان آکادمیک
دانشمندان اقتصاد
در متون اقتصادی تعاریف گوناگونی از مالکیت عنوان شده است که گاه باتعاریف مورد نظر حقوقدانان، متفاوت
است. فرضاً دمستز، مالکیت را وسیلهای برای برآوردن انتظارات متقابل می داند که در قالب آداب، رسوم و قوانین یک جامعه شکل میگیرند که بیانگر حق انتفاع یا اضرار به خود یا دیگران است. لیکن از نگاه اجرتسون، مالکیت حق بهره برداری از منابع توسط افراد است که در دو مفهوم متمایز مورد بررسی قرار میگیرد: الف) حقوق مالکیت اقتصادی ب) حقوق مالکیت قانونی.
دسته اول، سلطه فرد بر یک کالا یا دارایی و امکان مصرف کالا یا خدمات که به طور غیرمستقیم از طریق مبادله حاصل میشود؛ تعریف میشود و شق دوم، حقوق اعطایی که بوسیله دولت به رسمیت شناخته شده و مورد حمایت آن قرار میگیرد؛ تعریف میشود و در نهایت فدرک و همکاران وی در تعریف مالکیت، بر هفت مؤلفه: حق تصرف، حق استفاده، حق مدیریت، حق سرمایهگذاری، لزوم انتقال، مسئولیت اجرا و حق حفاظت، تأکید میورزند.( Garsia, 1990: 35)
دانشمندان حقوق
قانون مدنی ما برخلاف برخی کشورها، تعریفی از ” حق ” و یا ” مالکیت ” که مورد اخیر به عنوان کاملترین حق عینی شناسایی شده؛ به میان نیاورده است و صرفاً به ذکر اقسام، آثار یا نتایج آنها بسنده نموده است. لذا نویسندگان در تحلیل این عناوین، با ارائه برخی مؤلفهها، گاه به تعریف آنها میپردازند. لذا در تعریف حق اعلام میدارند:
” توانایی است که حقوق هر کشور به اشخاص میدهد تا از مالی به طور مستقیم استفاده کنند یا انتقال مال و انجام دادن کاری را از دیگری بخواهند. “(کاتوزیان، 1376: 249)
” امتیاز یا نفعی است متعلق به شخص، که حقوق هر کشور، در مقام اجرای عدالت، از آن حمایت میکند و به او توان تصرف در موضوع حق و منع دیگران از تجاوز به آن را میدهد.”
” اختیاراتی است که در حقوق نوعی(مقررات کلی) برای افراد در اشیاء یا نسبت به سایر افراد شناخته شده است.”
و در تعریف مالکیت آمده است:
” حقی است که به موجب آن یک چیزی[(اعم از آنکه در دید عرف به عنوان مال شناخته شود یا صرفاً دارای ارزش خصوصی باشد؛)] به طور مطلق و انحصاری در تحت اختیار و اراده یک نفر[(شخص اعم از حقیقی یا حقوقی)] واقع می شود.”(عدل، 1373: 57)
” رابطه [ای] است که بین شخص و چیز مادی تصور شده و قانون آن را معتبر شناخته و بمالک حق میدهد که انتفاعات ممکنه را از آن ببرد و کسی نتواند از او جلوگیری کند… رابطه ملکیت را به اعتبار دارنده حق، مالکیت و به اعتبار موضوع آن، مملوکیت گویند. “(امامی، 1376: 42)
” عنوانی است اعتباری که مبین نسبت و رابطه اشیاء با افراد انسانی است. وجامع مجموعه روابط و مناسباتی است که استیلاء و تسلط انسانها بر اشیاء را نشان میدهد “.(محقق داماد، 1378: 29)
” ملکیت عبارت است از اینکه مالک از طرق مشروع بتواند در ملک خود تصرفاتی کرده و از آن منتفع شود. ” (بروجردی عبده، 1380: 24-25)
گفتار دوم: پیشینه
از لحاظ تاریخی، مالکیت سه مرحله طولانی را از آغاز زندگی بشر تاکنون گذرانیده است:
روابط اجتماعی ساده ای که متعلق به زمان ابتدای خلقت بشر که انسانها به علت سطح اندک آگاهی، قدرت ایشان صرفاً محدود به تصرف و تسلط بر اشیاء ابتدایی زندگی بود و ویژگی مالکیت در این دوران، غالباً وضع ید و اعمال استیلا بصورت تصرفات فیزیکی بود و به همین دلیل در سیر تاریخی مالکیت، این گونه تصرفات تحت عنوان قاعده ید مورد تأمل و بررسی دانشمندان قرار گرفته است.
پس از گذشت قرن ها با پیدایش گروه ها و اجتماعات انسانی و ظهور انقلابات الهی به رهبری انبیاء، با وجود برقراری مظاهر تصرفات ساده فیزیکی، لزوم ذخیره سازی اشیاء و کالاها بیشتر مورد نیاز واقع و شرایط تازهای از اعمال سلطه بر اشیاء ایجاد شد که مرحله میانی در مسیر تاریخ به شمار میرفت که در حقیقت، آمیزه ای از مناسبات ساده سابق با مفهوم اعتباری مالکیت محسوب میشد.

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.