از ۱۰۰۰متر،۱۰۰۰تا۱۸۰۰متر،۱۸۰۰ تا۲۰۰۰متر وبیشتر از ۲۰۰۰ متر طبقه بندی شد.(نقشه شماره۴)
۴-۵-۲-۲ . منطقه توپوگرافیک۱۲۰ (Topo-Region)
اهمیت منطقه زمین شناسی از این جهت واضح به نظر می رسد که قاکتور ارزشمند خاک را درخود داراست.یکی از مهمترین عوامل برای تشکیل یک منطقه از دید زمین شناسی عامل خاک است.در ایران نیز بسیاری را عقیده بر این است که منبع طبیعی خاک اهمیتی کمتر از منابع آب در شکل گیری مراکز زیستی نداشته است.دیگر نقشه های مورد استفاده در این تشکیل این منطقه نقشه تیپ اراضی که گویای وضعیتی شکلی زمین در منطقه مورد مطالعه می باشد و نقشه دیگر توپوگرافی به منظور بررسی وضعیت ارتفاعی منطقه می باشد .(نقشه شماره ۸ )
خاک
نقشه خاک مورد استفاده در این مطالعه برگرفته از نقشه تهیه شده توسط موسسه تحقیقات آب وخاک ایران در مقیاس ۱.۲۵۰۰۰۰می باشد. اهمیت عامل خاک درشکل گیری مراکز جمعیتی ناشی از ارتباط مستقیم آن با کشاورزی به عنوان اولین ومهمترین دستاویز زیستی جوامع است و بنابراین دلیلی بر پیوند سکونتگاهها. نقشه مورد نظر با توجه به هدف تحقیق با تاکید عمده بر عامل کشاورزی به شکلی که در نقشه شماره ۳ نشان داده شده مورد استفاده قرار گرفته است.(نقشه شماره ۶ )
تیپ اراضی۱۲۱
نقشه لندتایپ مورد استفاده در مطالعه حاضر نیز توسط سازمان آبخیز داری،جنگل ها ومراتع در مقیاس ۱.۲۵۰۰۰۰ تهیه شده است. ازدیدگاه زمین شناسی انواع مختلف زمین از قبیل کوه ،تپه، دشت،اراضی پست و….اهمیت فراوانی داشته و به گونه ای پیوسته با عامل خاک وارتفاعات در پراکنش مرکز زیستی و نحوه استقرار آنها بسیار تاثیر گذار خواهند بود.لایه مورد نظر پس از بررسی در ۴ دسته به نحوی که در نقشه شماره ۷ نشان داده شده است طبقه بندی و به این ترتیب برای تلفیق با دیگر لایه های این گروه آماده شده است . (نقشه شماره ۷)
توپوگرافی
نقشه توپوگرافی منطقه مورد مطالعه تهیه شده توسط سازمان نقشه برداری کشور و در مقیاس ۱.۲۵۰۰۰ می باشد .این لایه به همان ترتیب گفته شده قبل بررسی وطبقه بندی شده است .
۴-۵-۲-۳ . منطقه اقلیمی۱۲۲ (Climate-Region)
پهنه بندی اقلیمی براساس سیستم دومارتن۱۲۳
چنانکه می دانیم یکی از پرکاربردترین منطقه بندی های اقلیمی صورت گرفته تاکنون در جهان روش دومارتن است که اغلب در طرح ها وپروژه های اقلیم شناسی مورد استفاده قرار می گیرد . نقشه های تقسیمات اقلیم ایران به روش دومارتن با مقیاس ۱۰۰۰۰۰۰: ۱ توسط شرکت مهندسین مشاور جاماب تهیه شده است. در این نقشه هآ با استفاده از ۸ اقلیم اصلی و چهار اقلیم فرعی ۳۲ خصوصیا ت آب و هوایی ترسیم گردیده است.
«دومارتن دانشمند فرانسوی، معتقد بود که مقدار تبخیر با میانگین در جه حرارت سالیانه متناسب است وی رابطه زیر را ارائه نمود : I=P0/( T+10 )
در این رابطه p مقداربارندگی سالانه (برحسب میلیمتر)،T میانگین درجه حرارت سالیانه(برحسبC)و I ضریب خشکی می باشد .دومارتن عقیده داشت که این رابطه می تواند بیانگر اقلیم خشک ونیمه خشک جهان باشد .این رابطه مورد استقبال دانشمندان جغرافی قرار گرافت.،ولی زیست شناسان استقبال چندانی از این رابطه نداشتند .وی ضرایب خود را به شرح زیر عنوان نمود.»(سیدان ومحمدی،۱۳۷۰)
نام اقلیم
محدوده ضریب خشکی
خشک
I ۱۰ کوچکتر از
نیمه خشک
۱۰ I ۱۹.۹
مدیترانه ای
۲۰ I ۲۳.۹
نیمه مرطوب
۲۴ I ۲۷.۹
مرطوب
۲۸ I ۳۴.۹
بسیارمرطوب
۳۲ I
مهندسین مشاور زیست کاوش در طرح جامع شهرستان کاشمر براساس سیستم دومارتن اقلیم استان خراسان را به سه پهنه تقسیم کرده اند که نقشه تهیه شده توسط این مشاور پس از ژئورفرنس کردن در محیط جی آی اس مبنای پهنه بندی اقلیمی منطقه مورد مطالعه قرار گرفت و در نقشه منطقه اقلیمی این طبقه بندی نشان داده شده است. (نقشه شماره ۹)
توپوگرافی
قرار گیری لایه توپوگرافی در این منطقه به دلیل اهمیت عامل ارتفاع در ارتباط با خصوصیات اقلیمی منطقه می باشد. طبقه بندی توپوگرافی در این منطقه نیز براساس آنچه در منطقه اکولوژیکی شرح داده شد می باشد .
۴-۵-۲-۴ . منطقه اقتصادی۱۲۴(Econ-Region)
اهمیت منطقه اقتصادی برگرفته از تاکید بر اصل خوداتکایی اقتصادی۱۲۵ در مقیاس محلی در تئوری زیست منطقه گرایی است. از این جهت در نظرگرفتن اطلاعات کاربری زمین باهدف تعیین چگونگی پراکنش کاربری های موجود در ارتباط با فعالیت اصلی در سطح منطقه یعنی کشاورزی مورد بررسی قرارگرفته است،به عبارتی آنچه مورد بررسی قرار خواهد گرفت قابلیت اقتصادی زمین می باشد. لایه اطلاعاتی دیگر بررسی مراجعات روستایی است. ضرورت به کارگیری این دسته از داده ها از آنجا ناشی می شود که تا حدود زیادی بیان کننده حوزه ی اقتصادی هریک از شهرها در منطقه مورد نظرهستند. بنابراین منطقه اقتصادی از ترکیب دو لایه اطلاعاتی تشکیل گردیده است. یک لایه توصیفی که وارد جی آی اسی شده، این لایه شامل بررسی مراجعات روستایی به منظور خرید به اولین شهر موردنظرشان و لایه اطلاعاتی کاربری زمین که بیانگر انواع کاربری ها متناسب با هدف مورد بررسی می باشد خواهد بود.تلفیقی از مراجعات روستاییان که بیانگر بخشی از الگوی رفتاری ساکنین منطقه می باشد با کاربری زمین که توان اقتصادی زمین را در منطقه مورد نظر ارائه می دهد نمونه ای از یک منطقه اقتصادی خواهد بود . (نقشه شماره۱۲)
نقشه مراجعات روستایی
برای تهیه نقشه مراجعات روستایی از داده های آماری تهیه شده توسط مرکز آمار ایران سال ۱۳۸۵ استفاده شده است. اطلاعات جمع آوری شده در این مرحله براساس فرمی تحت عنوان “شناسنامه آبادی” که در سرشماری عمومی نفوس و مسکن توسط مرکز آمار ایران در روستاها تکمیل شده است می باشد. از افراد هرروستا سوال می شود” آیا اکثر ساکنان آبادی مایحتاج اولیه خود را از این آبادی خریداری می کنند؟” در صورت مثبت بودن پاسخ در سوالی دیگر از آنها پرسیده می شود “آیا ساکنان آبادی برای خرید مایحتاج خود به شهر یا شهرهایی نیز مراجعت می کنند ؟” نام ۲ شهر در این قسمت ذکر می شود.
واضح به نظر می رسد که اولین شهری که ساکنین روستاهای منطقه از آن به عنوان اولین مرکز خرید خود یاد می کنند حوزه نفوذ اقتصادی شهر مورد نظر را روشن می سازد.و سپس این شهر مرکز خرید هر روستا وارد محیط نرم افزار جی آی اس شده و به این ترتیب در اطراف هر شهر مجموعه ای از روستاهایی قرار خواهد گرفت که با خطوطی به شهراول خرید خود مرتبط می شوند اتصال این خطوط به یکدیگر سبب تشکیل حوزه ای اقتصادی در اطراف هر یک از شهرهای منطقه خواهد شد که در طبقه بندی نهایی به عنوان بخشی از منطقه اقتصادی مورد مطالعه معرفی شده است .تشکیل این حوزه بنا براالگوی رفتاری گفته شده البته تا حدود زیادی تحت تاثیر توپوگرافی منطقه نیز قرار خواهد گرفت. (نقشه شماره ۱۰)
نقشه پوشش اراضی
نقشه کاربری زمین مورد استفاده توسط جاماب ودر مقیاس ۱.۲۵۰۰۰۰ تهیه شده است. همانطور که در بیان اهمیت تعیین منطقه اقتصادی توضیح داده شد لایه کاربری زمین پراکنش کاربری های موجود را با تاکید برفعالیت اصلی منطقه یعنی کشاورزی خواهد سنجید بنابراین با توجه به این که هدف از تعیین کاربری زمین بررسی انواع کاربری در ارتباط با هدف مورد نظر این مطالعه بوده است نیز طبقه بندی کاربری زمین متناسب با این هدف در ۴ دسته وبه گونه ای که در نقشه نشان داده شده طبقه بندی شده است. بیان قابلیت اقتصادی زمین در منطقه مورد مطالعه با بررسی کاربری اراضی امکان پذیر می باشد . (نقشه شماره۱۱)
۴-۵-۲-۵ . منطقه تاریخی۱۲۶) (Historical Region
نقشه بلوک های تاریخی منطقه
با توجه به بحث اهمیت جغرافیای تاریخی در تئوری زیست منطقه گرایی چنانکه در مباحث نظری پژوهش بر آن تاکید کردیم یکی از مهمترین لایه ها در پهنه بندی ناحیه موردنظر پهنه بندی تاریخی است. برای این منظور تلاش شده است تا بلوک های تاریخی منطقه مورد نظر براساس اسناد موجود در نقشه های تاریخی خراسان در دوره های مختلف استخراج شود.در توضیح این بلوک بندی ها باید گفت هرچه به گذشته تاریخی دورتری برگردیم منطقه مورد نظر یکپارچه تر بوده است به این ترتیب که در دوره ی قبل از اسلام خراسان و منطقه مورد مطالعه بخشی از ایالت پارت بوده که اگرچه مرزبندی های آن هامشخص نیست اما اسامی تاریخی مناطق برروی نقشه ها تا حدود زیادی حدود تاریخی آنها را تعیین می کند. در سده های نخستین اسلامی نیشابور ابر شهر منطقه است که سایر مناطق اطراف را تحت پوشش خود دارد و حتی در دوره ایکه سبزوار یا ترشیز نیز شهرهایی صاحب نام بودند اما همچنان سایه نیشابور را بر سر خود داشتند.با این توضیحات آنچه مبنای تعیین بلوک های تاریخی منطقه قرار گرفته است مناطقی است که در نظر مردم بومی ساکن منطقه و به عقیده صاحبنظران تاریخ وفرهنگ منطقه نیز به همین نام های تاریخی شناخته می شوند به عبارت دیگر حدود تاریخی منطقه در سده های نخستین اسلامی مبنای تعیین محدوده های مورد نظر ونام های تاریخی مناطق بوده ند . (نقشه شماره ۱۳ )
به عنوان مثال زمانیکه از ترشیز کهن یاد می شود بی درنگ نام شهرستان های کاشمر،بردسکن و خلیل آباد همراه با هم در ذهن ساکنان منطقه تداعی می شود. شهرستان هایی که در طی یک تاریخ طولانی همواره دروازه جنوبی نیشابور را تشکیل می داده اند و مرزهای امروزی تقسیمات اداری کشور آن ها را در قالب شهرستان های جدا ازهم نام گذاری کرده است. اما مرز ترشیز کهن را همان حدود شهرستان های خلیل آباد، بردسکن و با مرکزیت شهرستان کاشمر می دانیم.
۴-۵-۲-۶ . منطقه فرهنگی۱۲۷(Cultural Region)
در ادبیات زیست منطقه گرایی تاکیدی فراوان بر اهمیت عامل فرهنگ وجود دارد. در این قضیه توضیح دو نکته درک روشن تری از مفهوم فرهنگ در این تئوری را ارائه خواهد داد. اولین اینکه بحث فرهنگ مورد اشاره در این نظریه هرگز به معنای تلاش زیست منطقه گرایان برای جداسازی فرهنگ ها و قومیت های ساکن در مناطق نیست.به عبارتی زیست منطقه در پی جداکردن اقوام و قومیت ها با مرزبندی های نژادی نخواهد بود.نکته دوم در ارتباط با موضوع هویت منطقه ای است، در مبانی پژوهش حاضر ارتباط بین هویت منطقه ای ساکنان یک منطقه و مکان سکونت آنها را عنوان کردیم. اما این نکته ضروری است که در سالهای اخیر رقابت های منطقه ای که تاحدود زیادی تامین کننده منافع مردم منطقه هستند بر مفهوم هویت منطقه ای چیره شده است. به این معنا که منافع ناشی از ارتقاء سطح واحدهای سیاسی از یک طرف و ارزشمند شدن پیشینه تاریخی سکونتگاهها در جامعه معاصر از طرف دیگر سبب شده است تا مردم شهرهای

Written by 

دیدگاهتان را بنویسید