دیدگاه نهج البلاغه

دانلود پایان نامه

امام علی علیه السلام عامل اصلی ناهنجاریهای ناشی از مهاجرتهاویا به عبارتی تعاملات فرهنگی را عوامل اعتقادی، متابعت و عدم متابعت از شریعت معرفی می نمایند.لذا به طور کلی مردم را به دو گروه پیرو شریعت وتحریف کننده ی شریعت تقسیم می کنند. کسانی که پیرو شریعتند، فرهنگشان، فرهنگ آخرت گرایی ومعنوی است و در مقابل آن فرهنگ دنیا گرایی و مادی قرار دارد. در این صورت در مواجهه با یکدیگر به طور ناگهانی ممکن است روان ودینداری افراد به خطر افتد.اینجاست که بر اساس تعالیم اسلام برای حفظ فرهنگ دینداری وشکوفایی افراد تأکید به انجام مهاجرت از شهر ودیار خود ویا مقابله با مشکلات ومحرومیت ها و یا حمایت از مهاجرانی که به قصد کمال و رشد حرکت کردند؛ دارد.
امیرالمؤمنین علیه السلام فرهنگ گروه دنیا گرا را به خاطر دوچیز که عامل ناهنجاری است، مورد نکوهش قرار می دهند :«یکی حرص زدن بیش از نیاز و جمع آوری کردن به گونه ای که انسان رابه کلی در دنیا غرق سازد، ودیگری نخوردن و اندوختن، به نام تأمین آینده فرزندان .»
اما باید توجه نمود کهاگر ابعاد و بخشهای مختلف دو فرهنگ مادی و معنوی هماهنگ باشد.میان فرهنگ دنیاگرایی وآخرت گرایی هماهنگی باشد، در تقابل باهم ناهنجاری به وجود نمی آید، بلکه در پرتو آن امور جزئی تر پیرامون فرهنگ نیز اصلاح می شود.فرهنگ مصرف گرایی، اسراف، تجمل گرایی، بیکاری، فرهنگ صومعه گری از جامعه رخت بر می بندد ودر مقابل فرهنگ ساده زیستی وقناعت وکار وتلاش جایگزین می گردد.
در غیر این صورت با تغییر نظام ارزشی جامعه، دانشها و نگرش های مردم صدمه می بیندوچون فرهنگ برطبق موازین دین وشریعت، شکل نگرفته، فرهنگ مادی ومعنوی در معرض مسخ و تحریف و قرار می گیرد. و به هم خوردن توازن و هماهنگی بخشهای مختلف فرهنگ مادی و معنوی بحران فرهنگی را به همراه می آورد. مسلماً عامل اساسی این بحران هم، گرایش تند و افراطی به سوی دنیا و مظاهر مادی زندگی و اصالت دادن به سود و سرمایه و رفاه مادی بوده است.
نتیجه
در این فصل با شناساندن علل وعوامل پیدایی هنجار گریزیها از منظر امیرالمؤمنین علیه السلام ، سعی در برطرف نمودن موانع رشد وترقی انسان شده است.
از مجموع سخنان حضرت علی علیه السلام این طور می توان نتیجه گرفت که ناهنجاریها معلول یک عامل نیست، بلکه عوامل متعددی در آن نقش دارد. از دیدگاه نهج البلاغه،پدیده هنجار گریزی از لحاظ درونی به جسم و روان، جهل ونبود بصیرت مربوط می شود.واز لحاظ بیرونی محیط های اجتماعی آلوده، به ویژه حکومتهای باطل فشار وزور، نقش مؤثری در این فرآیند هنجارگریزی دارد.البته نقش همه اینها یکسان نیست .تأثیری که شخصیت وصفات رذیله در این فرآیند دارد، ممکن است به مراتب بیشتر از عوامل جسمانی، همچون وراثت وجنسیت ویا عوامل محیطی همچون محیطهای جغرافیایی وخرده فرهنگهای متفاوت باشد. البته مذهب ودین ، الگوهای نادرست وعدم رعایت حدومرزها ، ترویج فرهنگ دنیا گرایی وقوم گرایی نیز، تأثیر شگرفی در ایجاد این ناهنجاریها دارد.
فصل چهارم:سیره امام علی علیه السلام در برخورد با ناهنجاری ها
در هر جامعه ای، همه ی اقدامات و فعالیتهای فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و … تحت تأثیر سنت ها و ارزشها و فرهنگ مورد قبول و رایج آن جامعه قرارمی گیرد .
به طور طبیعی، جامعه اسلامی نیز باید روش های مشروع دینی را برای ایجاد جامعه ای سالم بر مبنای فرهنگ و باور های دینی، درنظر بگیرد و می بایست کارسازترین برنامه ها را اجرا نمود تا سلامت و بهداشت عمومی در زندگی حاصل شود. لذا در این بخش سیره ی امام علی علیه السلام در برخورد با ناهنجاریها، با توجه به شرایط روانی و اجتماعی افراد سازگاری و دیگری برخورد قاطعانه، به عنوان روشی سازنده معرفی می شود.
4-1. سازگاری
یکی از اصولی که در بهبود و رشد روابط انسان با دیگران، تأثیر شگرفی دارد، سازگاری با دیگران است.
با این که به نظر برخی صاحب نظران، روابط اجتماعی همواره در حال تغییر و دگرگونی است و هر موقعیت اجتماعی، یک واکنشی ویژه طلب می کند. اما می توان آن رابه عنوان یک روش برای ایجاد روابط متعادل در برخورد با ناهنجاریهای اجتماعی، از سیره ی امیر المؤمنین علیه السلام الهام گرفت.
سازگاری در زمره مفاهیم بنیادین روانشناسی است که بیشترین کاربرد آن درباره ی بهنجاری و نابهنجاری است، براین اساس، درهر مکتب و رویکردی، سازگاری و سازش یافتگی، معنایی ویژه می یابد. اما به طور عام، به آن گونه از رفتاری که در برخورد با واقعیت ها، محدودیت ها، نیازها و انتظارات خود و جهان که به بهترین صورت، انسان را در جهت دستیابی به بهنجاری یاری دهد، سازگاری گفته می شود،که دربررسی انجام شده در رویکرد اسلامی در معنای مدارا آمده و در پاره ای از موارد، مدارا به معنای حلم و بردباری و تغافل، تسامح و تساهل است و در لغت به معنای ملاطفت و نرمی و ملایمت و احتیاط کردن آمده است. همچنین رفق را در معنای سازگاری می توان به کار برد. رفق صفتی است پسندیده که در برابر عنف و شدت است و عنف نتیجه ی خشم و غضب است. رفق و لینت، از آثار خوش خلقی و سلامت جان می باشد.
4-1-1. جایگاه سازگاری ومدارا
مدارا در اسلام جایگاه والایی دارد که به مهم ترین آن ها پرداخته می شود:
4-1-1-1. مدارا جلوه ای از رحمت الهی
قلبی که در آن پرتو و جلوه ای از رحمت الهی باشد، به بندگان خدا با نظر رحمت و عطوفت می نگرد و در معاشرت با تمام اصناف جامعه، براساس رفق و مدارا و عطوفت برخورد می کند و با شدت و بغض و عداوت با بندگان خدا رفتار نمی کند. امام محمد باقر علیه السلام فرمودند: «خداوند ملایم است و ملایمت و مدارا را دوست دارد و آنچه نسبت به ملایمت و مدارا است را می بخشد اما خشونت و سختگیری را نمی بخشد.
بنابراین رفق و مدارا از فطریات بشر است و عالم نیز براساس رحمت رحمانیه خلق شده پس باید نسبت به خلایق با محبت برخورد کرد تا از مسیر فطرت الهی خارج نگردند.
4-1-1-2. رفق و مدارا و افزایش ایمان
از روایات اهل بیت علیهم السلام استفاده می شود که مدارا ارتباط تنگاتنگی با ایمان دارد. رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلّم می فرمایند: «مداراه الناس نصف الایمان و الرفق بهم نصف العیش؛ مدارا با مردم، نیمی از ایمان و نرش با آن ها، نیمی از زندگی است.»
به واسطه ی رفق و مدارا برکات زیادی نصیب انسان می شود از آن جمله، ایمان او را افزایش می دهد.
امام محمد باقر علیه السلام می فرمایند:« کسی که رفق و مدارا، قسمت او شده باشد ایمان، بهره و قسمتش شده است».و نیز فرموده اند برای هر چیزی قفلی است و قفل ایمان رفق و مدارا است.
دلیلش آن است که در پرتو مدارا، نیروی غلبه بر نفس و خویشتن داری تقویت می شود و از خشونت و تندی و عصبانیت که سرمایه های ایمان را بر باد می دهد اجتناب می گردد.
4-1-1-3. مدارا و مأموریت انبیاء
مدارا سرلوحه ی کار پیامبران بوده است. پیامبر اسلام صلی الله علیه وآلهوسلّم، مدارا را هم سنگ انجام واجبات دانسته و فرموده اند:« ما گروه پیامبران مأموریت داریم با مردم مدارا کنیم؛ همان گونه که به انجام فرایض الهی مأموریم.»
به عنوان مثال آن گاه که موسی علیه السلام از جانب خدا مأمور شد به سوی فرعون برود خداوند متعال از او خواست با او به نرمی سخن گوید: « ؛ .»

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.