دیدگاه نهج البلاغه

دانلود پایان نامه

آسیب شناسی باید با توجه به هنجارهای دینی مطالعه گردد. زیرا با پژوهشهایی که به عمل آمده است، بین نوع آسیبهای اجتماعی و باورهای دینی رابطه نزدیکی وجود دارد. مثلاً معلوم شده است که نرخ خودکشی در کشورهای اسلامی بسیار کمتر از دیگر کشور هاست زیرا خودکشی در این دین تحریم شده است.
1-7-6. مفهوم هنجار از دیدگاه نهج البلاغه
مفهوم هنجار، در کلام امیرالمؤمنین علیه السلام با عناوین متعددی مانند سنت (آداب و ارزش اجتماعی و …) سیره، معروف، آداب افضل (بهترین عمل)، احب (دوست داشتنی ترین و نیکوترین)، خیر (خوبی)، معروف (عرف)، قدر و قیمت (ارزش)، عزت و شرف بیان شده، در اینجا به برخی از معانی آن اشاره می شود :
1-7-6-1. سنت
واژه « سنت » که جمع آن «سنن» است، از ماده ی « سن » به معنای جاری شدن شیء است که این جریان به آسانی و سهولت انجام می پذیرد. این جریان مستمر، ممکن است در عمل یا کلام و یا صفتی از صفات باشد که با اختلاف موارد، ضوابط آن نیز مختلف می شود. «سنت» به این نام نامیده شده است، به دلیل اینکه به طور مستمر جریان دارد.
به طور کلی «سنت» در نزد اهل لغت به معنای طریقه، سیره، راه و روش ، آیین ، رسم و همچنین به معنای سرشت، طبیعت، شریعت، عادت، وجه و صورت آمده است. سنت در لغت به معنای راه و روش، خوی، عادت، طبیعت و سرشت آمده و در ترکیب های مختلف معانی دیگری نیز از آن ارائه شده است.
راغب می گوید:« سنن، جمع سنت است: سنت پیامبر، یعنی راه و روشی که او برگزیده است و سنت خدای تعالی به راه و روش حکمت او و راه و روش طاعت او اطلاق می شود.
ابن منظور نیز سنت را این گونه معنا می کند: سنت به معنای صورت و آن قسمت از چهره است که به تو رو می کند . سنت خدا ، یعنی احکام و امر و نهی او و سنت به معنای سیره و روش ( نیز آمده است ) خواه پسندیده باشد و خواه ناپسند. در حدیث کلمه سنت و مشتقات آن فراوان تکرار شده و معنای اصلی آن راه و روش وسیره است.
با توجه به آنچه بیان شد به نظر می رسد، سنت به معنای راه و روش مستمر می باشد و پسندیده بودن یا ناپسند بودن آن نیاز به قرینه دارد، چنان که در برخی از روایات معصومین علیهم السلام نیز مشهود است.
حضرت علی، علیه السلام، در نامه ای به مالک اشتر، اشاره به سنتهای پسندیده و راه وروشهای خوب گذشتگان می نمایند.
سنت در معنای نیکوترین کارها نیزآمده:« نیکوترین کارها سنتی است که سالیانی بر آن گذشته و درستی آن ثابت شده باشد و بدترین کارها آن است که تازه پیدا شده و آینده آن روشن نیست .»
معنای اصطلاحی سنت:«سنت» در اصطلاح علوم مختلف ، تعاریف گوناگونی دارد که در این قسمت به برخی از آنها اشاره خواهد شد.
الف) سنت در اصطلاح متکلمان و فقها:متکلمان و فقها، «سنت» را در دو معنا به کار می برند که عبارتند از :
فعل مستحب و مندوب : هر عملی که انجام آن ، نزد شارع مقدس ، از ترک آن بهتر و مناسب تر باشد ، استحباب دارد و سنت است.
سنت در مقابل بدعت : هر چیزی که با اصول شریعت مخالف باشد بدعت گویند و در مقابل آن « سنت » قرار دارد و به معنای تمامی احکام و اعمالی است که به گونه ای با اصول شریعت وابستگی دارند.
ب) سنت در اصطلاح فقها و اصولیون :علمای علم اصول ، در تعریف سنت معنای دیگر قائل شده اند. ایشان اعم از شیعه و سنی اتفاق نظر دارند که، قول و فعل و تقریر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلّم، سنت است و حجیت دارد.
البته اهل تسنن، حجیت سنت را مخصوص پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم و برخی صحابه می دانند. در صورتی که از نظر علمای امامیه، قول و فعل و تقریر ائمه معصومین علیهم السلام که جانشینان بر حق پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می باشند، حجیت دارد و سنت محسوب می گردد؛ چرا که آنان از جانب خداوند متعال و به وسیله پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم، برای این دین و احکام اسلام منصوب شده اند.
ج) سنت در اصطلاح مفسران:صاحب مجمع البیان در تعریف سنت می نویسد: «سنت طریقه و روش در تدبیر حکم است .سنت رسول خدا صلی الله علیه و آله، روش و رسمی است که به امر خدای تعالی آن را اجرا فرمود، پس از این رو به ایشان نسبت داده می شود، روشی که مرتبه یا دو مرتبه انجام بشود سنت نامیده نمی شود؛ زیرا سنت به روش مستمر و جاری اطلاق می گردد.»
1-7-6-2. آداب
از ریشه ی «دأب»به معنای شأن و عادت،عاده مستحکمه،خو، عادت می باشد. ودر اصطلاح به شیوه های رفتاری عادی اطلاق می شود که در جامعه رواج دارد. در قرآن نیز اشاره شده است«….»
در معنای آداب در نهج البلاغه آمده است : « و الاداب حلل مجدده » آداب، زیورهای همیشه تازه است.
امیر المؤمنین علیه السلام ، رعایت آداب را برابر با قدر و ارزش انسان ها می داند آداب را بهترین چیزی که پدران برای فرزندان خود به میراث می گذارند معرفی می کنند.
شهید مطهری در این باره آداب و رسوم میهمانی را مثال زده، خاطر نشان می کند که در برخی مناطق، به صورت ایستاده غذا می خورند و اگر انسان در این مناطق رفت، باید ایستاده غذا بخورد.مثلاً شیوه حرف زدن با افراد ،سلام کردن، احترام کردن، دست دادن جزئی از قواعد و آدابی است که افراد از طریق تعلیم و تربیت فرا می گیرند و به کار می بندند و افراد دیگر را هم در اجرای این هنجارها تحت کنترل قرار می دهند.

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.