رفتار انسان

دانلود پایان نامه

در فلسفه‌ بوبر، زندگی خود نوعی ملاقات است و گفت‎وگو مرزی است که ما در آن یکدیگر را ملاقات می‌کنیم. ما در گفت‎وگو به ورای رفتارهای به ظاهر مؤدبانه‌ و زره‌های دفاعی که خود را پشت آن پنهان کرده‌ایم، نفوذ می‌کنیم. ما صادقانه به سخن هم گوش فرا می‌دهیم و پاسخ می‌گوییم و این صداقت علقه‌ای بین ما ایجاد می‌کند فلذا گفت‎وگو بیانگر بعدی اساسی از روح بشر و یک راهِ بودن است. (یانکوویچ، 1381: 12) به اعتقاد بوبر اگر گفتوگو مناسب با ماهیت خود باشد، افراد به طور حقیقی یکدیگر را مورد خطاب قرار داده و بیپرده با هم سخن میگویند، از تظاهر آزادند و امکان تکامل، بالندگی و بهرهوری جمعیِ بی‌نظیری به وجود میآید. جوهر کلام در جایی وجود دارد که انسان‌ها از پویاییِ باهم بودن واقعی بهرهمندند وقدرت پویایی، جمع آنها را فراگرفته است. آنچه در اثر این نوع تبادل جمعی به وجود میآید، در غیر این شرایط، قابل دسترسی نیست. (بوبر نقل شده در هارتکه‌مایر،1389: 58)
و اما به این تلقی بوبری از گفتوگو، هم از جهت ممکن بودن و هم از جهت مطلوب بودن، اشکالاتی وارد کرده‎اند. از سویی، آیا برای انسانها امکان دارد به عقائدی که آنان را از یکدیگر جدا میکند سر سوزنی اعتنا نکنند و صرفاً به عنوان انسانهای همنوع به یکدیگر نزدیک شوند؟ همچنین، آیا حب ذات، که جزء ساختار روانشناختی ما انسانهاست و با عالیترین موازین اخلاقی نیز منافاتی ندارد، این امکان را به ما می‌دهد که یکدیگر را به معنای دقیق کلمه «غایت فی ذاته» تلقی کنیم و وسیله رسیدن به هیچ هدفی نگیریم؟ (ملکیان،1390: 146)
2-1-2-4 نظریه گفتوگویی ویلیام اسحاق(گفتوگوی اندیشمندانه و بازاندیشانه)
ویلیام اسحاق پژوهشگری است که سال‎ها در مراکز آموزش سازمانی ام‎آی‎تی بر مبحث گفتوگو و کاربردی کردن آن تمرکز و در این امر به نظریات سایر صاحب‌نظران و به ویژه بوهم توجه داشته است.
از نظر او، آمادگی برای تأمل، تفکر و تجدیدنظر در افکار، به منظور به دست آوردن راه کارهای جدید، یکی از عناصر کلیدی گفتوگو است. این آمادگی، امکان فهمیدن اموری را فراهم میسازد که انسان معمولاً جرأت پذیرفتن آنها را ندارد. همین امر، زمینه‎ساز ایجاد تحولی شخصی در روند گفتوگو و برخورد با دیدگاه‎های گوناگون میشود. وی غرض از گفت‎وگو را بازنگری و پرسش در مورد تفکر و تغییر و تحول آن میداند. عادات و رفتار انسان، تابع نوع تفکر اوست و در چارچوب آن شکل می‌گیرد. (هارتکه‎مایر،1389: 38و73)
از نظر اسحاق، اصول گفتوگو شامل گوش دادن، احترام گذاشتن، تعویق نظر و سپس اظهارنظر است که در پس گوش دادن، اصل مشارکت، در پس احترام گذاشتن، اصل انسجام، در پس تعویق، آگاهی، و درپس اظهار‌نظر، اصل ظهور یا پدیدار شدن قرار دارد. (اسحاق،1380: 75)
در دیدگاه وی، گفتوگو مرام و روشی برای کشف مشترکات است و تلاشهای نظری و عملی موجود را در مورد مراقبه و خودسازی، رشد همکاری و سازماندهی گروهی، به وسیله تفکر مشترک تکمیل مینماید. گفت‌وگو روندی بنیادی است که زمینههای آموختن مستمر را در چارچوب سازمان مدرن فراهم می‌سازد. یکی از اهداف گفتوگو برقراری تماس با سرچشمه‎های مخفی تفکر است. (هارتکه‌مایر،1389: 38و73 ) در گفت‌وگو، افراد صرفاً باهم تعامل نمی‎کنند بلکه با هم در حال آفرینندگی هستند و می‌کوشند کیفیت جدیدی از معانی و تفاهم را گرد آورند. (اسحاق،1380: 169)
چالش گفتوگو
برای تحقق گفتوگو، بایستی سرمنشأ اختلالهایی را که مانع آن میشوند، شناسایی و بر دام‌های ساختاری غلبه کرد. اسحاق، «ساختار» در گفتوگو و تعامل انسانها را این‌گونه‌ تعریف میکند: «مجموعه‌ای از عادات و همچنین شرایطی که مردم را به اعمالی که انجام میدهند، وا می‎دارد.» این ساختارها، حاکم بر روش تفکر و عمل ما و نسبتاً ثابت هستند.
بخشی از اختلال‌ها و چالش‎های گفت‎وگو، ناشی از تفاوتهای زبانی است که مردم بدان سخن میگویند. افراد برای بیان نظر خود، سه زبان مختلف دارند: زبان تأثیر یا احساس، زبان معنی و زبان قدرت. این تفاوت‌ها اغلب نادیده می‎ماند و منجر به سردرگمی و سوء ارتباط میشود که شبیه آن در ترجمه بین دو زبان نیز مشاهده می‌شود. بلندتر صحبت کردن یا نسبت نفهمیدن به شخص دیگر دادن، اشتباهاتی معمول به هنگام مواجهه با این اختلال زبانی یا ارتباطی است.
نگرانی اصلی مردمی که با زبان «احساس» سخن میگویند این سؤال است که «آیا به فکر مردم هستیم و اینکه آنها چه احساسی دارند؟». افرادی که این زبان را به کار می‌برند، تمایل دارند جهان را بدواً به عنوان شبکهای از روابط ببینند و به لحن گفتار به اندازه محتوای آن اهمیت میدهند. اگر به سخنان این افراد گوش دهیم احتمالاً خواهیم دید که درباره احساسات خود حرف می‌زنند، سؤال می‌کنند که دیگران چه احساسی دارند و انتظار دارند این سطح تجربه از سوی سایرین نیز جدی گرفته شود.
در زبان «معنی»، مردم نسبت به ایدهها، ارزشها، فرضیهها و فلسفههای ورای آنچه رخ میدهد، ابراز علاقه می‌کنند. آنها غالباً درباره ایدهها رئوف هستند و یا یک سری اصول دارند که میخواهند از سوی دیگران شناخته و دنبال شود. افراد بسیاری هستند که به احساس یا معنی بی‌علاقه‎اند. آنها فقط می‎خواهند بدانند که قصد انجام چه کاری داریم و غالباً وقتی چیزی را برای آنها توضیح میدهیم می‌پرسند «چه نتیجه‌ای دارد»، زیرا می‌خواهند زبان را بلافاصله به عمل پیوند بدهند.
افرادی که با زبان اقدام و قدرت سخن میگویند، تمایل به کم اهمیت تلقی کردن سخنان افرادی که به زبان احساس تکلم می‌کنند، دارند. اگر از این افراد بخواهید درباره معنی چیزی تأمل کنند اغلب ممکن است با این واکنش روبه‌رو شوید که شما را بیش از حد «روشنفکر» بخوانند. و اگر از طریق افرادی که به زبان احساس یا معنی ارتباط برقرار می‌کنند بپرسید چگونه بایست اقدام کرد ممکن است سؤالتان را خام و ناپخته تلقی کنند.
افتراق زبانها یکی از عوامل تضعیف‌کننده در راه رسیدن به یک گفتوگوی واقعی است. افرادی که طرفدار «گفتوگو» هستند عموماً تمایل به استفاده از زبان معنی دارند. اغلب، این تفاوتها می‌تواند به اختلالهای مهم ارتباطی منجر شود. دو فرد که به زبانهای متفاوت سخن میگویند طرف مقابل را به عنوان شخصی میبینند که نکته اساسی را درک نمیکند. چنین اختلالهایی عموماً به «جنگ جانبداری» منجر میشود که در آن یک طرف میکوشد تا طرف دیگر را نسبت به نحوه نگرش خویش متقاعد سازد.
چالش در گفتوگو ایجاد محیطی است که هرسه پارادایم بتوانند باهم صحبت کنند، به شکلی که احترام همگان رعایت شود، محدودیتهای شیوه زبانی طرف مقابل در نظر گرفته شود و به خاطر محدودیتهایش محکوم نشود. گفتوگو در جستجوی زبان تحقیق است که دربرگیرنده و فائق آینده بر تفاوت‎های مطرح‌شده باشد. (اسحاق،1380: 219-207)
برای تحقق گفتوگو، ما باید محل و سرمنشأ اختلالهایی را که مانع گفتوگو میشوند شناسایی کنیم. این اختلالها در فواصلی که افراد نیازمند به کنش یکدیگرند و همچنین در فواصلی که همیشه توافق کامل وجود ندارد، رخ میدهد.
وجود این چالشها و سایر دامهای ساختاری، سبب میشود ما نتوانیم از ابتدای شروع یک بحث، کندوکاو مشترک و باهم فکر کردن را آغاز کنیم؛ لذا اسحاق، مراحل و میدانهای گفتوشنودی را برای رسیدن به نوع آرمانی گفتوگو بیان میکند که مختصراً در شکل زیر نمایش داده شده و در ادامه به توضیح آن می‌پردازیم.
شکل (2-1): مراحل رسیدن به گفت‌وگوی آرمانی

(هارتکه‌مایر،1389: 113)
میدانهای گفتوشنودی
این ایده که میدانهای اجتماعی، عامل تعیین‌کننده و مهمی در کیفیت رفتار و گفت‎وشنودمان هستند، نمایانگر یک گام مهم انقلابی در نحوه تفکر انسان نسبت به جامعه و سازمانهاست. میدان گفتوشنود از ایدهها، افکار و کیفیت توجه افراد حاضر شکل می‌گیرد و مشتمل بر نیروهای بین افراد و نیروی ایدههای موجود است. هر گفت‎وشنودی، آکوستیک خاص خود را دارد که در محیطی با ابعاد فیزیکی و خارجی و نیز ابعاد داخلی یا ذهنی و عاطفی رخ می‌دهد. به عبارت دیگر، یک معماری ناپیدا در این ظرف وجود دارد. چنین ساختارهایی اکثراً برای بحث و تنها فکرکردن ساخته شدهاند و تعداد معدودی ساختار وجود دارند که برای باهم فکرکردن و گفتوگو طراحی شدهاند. (اسحاق،1380: 245-234)
میدان اول: میدان بیثباتی (حفظ ادب در فضای گفت‎وگو)
در لحظات آغازین هر گفتوگو، افراد معیارها و ضوابط موروثی را درباره نحوه تعامل کردن، با خود به همراه دارند. به عبارت دیگر، افراد با مجموعهای از تصورات مسلّم فرض‌شدهای درباره وضعیت، نحوه اندیشیدن و عمل کردن در آن چارچوب وارد گفت‌وگو می‌شوند. در میدان بی‌ثباتی گفت‎وگو، افراد آنچه را «واقعاً» می‌اندیشند و احساس میکنند، نشان نمی‌دهند. ویژگی اصلی میدان اول این است که فاقد تعمق بوده و معیار افراد، مؤدبانه صحبت کردن و پرهیز از هرگونه مخالفت علنی می‌باشد. از بارزترین مقررات نانوشته در فضای میدان بی‎ثباتی این است که مردم برای حمایت از وجهه خود و نیز حمایت متقابل از دیگران، حفظ ظاهر می‌نمایند. هدف‌های میدان اول، آزادی بیان فرد را در جهت منافع کل سرکوب می‎کند. (همان،262-257)

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.