صندوق بین المللی پول

دانلود پایان نامه

5 . سیستم بانکی و مالی
در سال ۱۹۹۳م، جمهوری آذربایجان از حوزه روبل خارج گردید و از اول مارس ۱۹۹۴م، منات به‌عنوان پول ملی و رسمی کشور شناخته شد و برای توسعه بازار پولی، مبادلات ارزی در شبکه بین بانکی باکو بوجود آمد. در سال ۱۹۹۵م، سیستم تک نرخی ارز بوجود آمد و در همین سال، در اثر اجرای برنامه‌های تثبیت اقتصادی که از طرف صندوق بین المللی پول حمایت می‌شد، نرخ تورم از ۱۶۶۴ درصد در سال ۱۹۹۴م به ۸/۴۱۱ درصد در سال ۱۹۹۵م، ۸/۱۹ درصد در سال ۱۹۹۶ و ۷/۳ درصد در سال ۱۹۹۷م کاهش یافت. در سال ۱۹۹۶، اصلاحات ساختاری از جمله خصوصی سازی ادامه یافت اما گسترش فساد مالی و مقاومت نهادها و مدیران شرکت‌های دولتی مانع از پیشرفت سریعتر برنامه‌های اصلاحی و جلب سرمایه‌های خارجی برای تجدید ساختار صنایع غیرنفتی در این کشور شده‌است.
سیستم بانکی در جمهوری آذربایجان شامل1- بانک ملی آذربایجان ANB 2- چهار بانک تخصصی3- شعبه آذربایجانی بانک شوروی 4- حدود 40 بانک بازرگانی و تعاونی ، است. به موجب فرمان 12 فوریه 1992 رئیس جمهور این کشور ، مقرر شد دو بانک تخصصی اگرو پرام و پرم استوری با شعبه سابق گاسبانک شوروی برای ایجاد بانک ملی آذربایجان ادغام شود. بانک بین المللی یکی از بانکهای تخصصی دولتی است که به موجب فرمان 10 ژانویه 1992 ریاست جمهوری تاسیس شد تا جایگزین شعبه اصلی و نشکاندام شوروی گردد. کارکردهای اصلی این بانک عبارت از انجام عملیات ارزی و تجارت خارجی برای دولت در خارج از کشور می باشد. بانک بازرگانی آذربایجان نیز در ماه مارس سال 1991 تاسیس شد که محدود به امور صادرات و واردات با سهامداران خارجی است. در سالهای اخیر حضور بانکهای خارجی غربی از کشورهای اروپایی و آمریکایی و ژاپن و… رونق بیشتری یافته است.
6 . واحد پول
واحد پول جمهوری آذربایجان منات می باشد. قبل از استقلال روبل پول واحد اتحاد جماهیر شوروی در سیستم اقتصادی این کشور حاکم بود اما بعد از استقلال به تبع از سال 1918 که منات واحد پول این کشور بود ، بازگشت. بدلیل تورمهای خیلی بالای اقتصادی ، ارزش منات به شدت کاهش یافت . دولت این کشور با اهداف اقتصادی و حذف چهار صفر و با شکل جدید، منات جدید را از 28 دسامبر سال 2005 در قالب اسکناس‌ها و سکه‌های جدید به مردم عرضه شد. در حال حاضر ارزش هر منات جدید جمهوری آذربایجان معادل 1100 تومان و یا 1 دلار و 20 سنت می باشد.
7 . حمل و نقل
با توجه به اینکه شکل حکومتی شوروی سابق، شبکه حمل و نقل توسعه یافته ای را طلب می کرد جاده های ارتباطی و حمل و نقل ریلی قابل توجهی در این کشور وجود دارد. جاده ها 62 درصد حمل ونقل این جمهوری را بر عهده دارند و حمل و نقل با اتوبوس نقش اول را در جابجایی مسافر ایفا می کند. باکو دارای مترو شهری بوده و بیشتر شهرهای این کشور از طریق راه آهن به همدیگر وصل می باشند. طول مسیر شبکه راه آهن 2070 کیلومتر و مجموع شبکه راههای اصلی و شاهراههای آن 24296 کیلومتر می باشد. فرودگاه باکو اصلی ترین فرودگاه کشور می باشد که با بسیاری از کشورهای دنیا خط هوایی برگزار کرده است. ضمن اینکه در نخجوان ، گنجه ، یولاخ ، لنکران و بالاکن نیز فرودگاههای محلی وجود دارد که بصورت غیرمنظم پروازهایی برقرارمی شود .
از سال 1926 یک خط کشتیرانی در دریای خزر ایجاد شده استکه باکو را به بندر کراسنودسک در جمهوری ترکمنستان و بنادر ایران ( انزلی و نوشهر ) متصل می کند. تنها راه دریایی تقریباً نیمه بسته این کشور می باشد.
با وجود گسترده بودن سیستم جاده ها و حمل و نقل ریلی ، این کشور از جهت تجهیزات و امکانات و زیربناهای لازم خیلی پائین است. وضعیت آسفالت جاده های این کشور وخیم بوده و ترنهای راه آهن از رده خارج می باشند. « شبکه اصلی حمل و نقل این کشور راه آهن است که 60% از حجم کل حمل و نقل در کشور را تامین می کند. از این طریق فراورده های نفتی، معدنی، کودهای طبیعی، محصولات کشاورزی حمل می شوند. راه آهن آذربایجان و خط کشتیرانی باکو- ترکمن باشی در ایجاد کریدور ترابری اروآسیایی تراسکا نقش فعالی دارد. آذربایجان یک سری توافقنامه و قرار داد بین المللی در مورد مسائل همکاری در زمینه های حمل و نقل از جمله توافقنامه کریدور بین المللی شمال- جنوب را مورخ 12 سپتامبر سال 2000 در سن پطرزبورگ (الحاق سال 2004) امضا نموده است.»
8 . نفت و گاز و انرژی
جمهوری‌ آذربایجان‌ 6/3 میلیارد بشکه‌ ذخایر تثبیت‌ شده‌ نفت‌ دارد و ذخایر احتمالی‌ آن‌ را بین‌ 8 تا 15 میلیارد بشکه‌ تخمین‌ زده‌اند. این کشور در ابتدای قرن 20 یکی از بزرگترین مناطق نفتی جهان بوده و اهمیت اش برای شوروی معادل تگزاس برای آمریکا بود. تولید نفت در سال 1870 شروع و با کشف منابع جدید در سیبری و اورال توجه به آذربایجان کم شد. تولید نفت از 22 میلیون تن در سال 1986 به 15 میلیون تن در سال 1991 رسید. بعد از کنسرسیوم 1997 حدود 115 هزار بشکه در روز تولید و به حدود 500 هزار بشکه در روز رسیده است که عمدتاً از طریق خطوط نفتی باکو جیحان صادر می شود.« در سال 2008 شاهد رشد صادرات نفت بوده ایم بطوریکه 8 میلیون و ‪ ۷۳۱‬هزار تن نفت به بازارهای جهانی صادر شده که 8 میلیون و ‪ ۴۸۲‬هزار تن از نفت صادراتی جمهوری آذربایجان توسط کنسرسیوم شرکتهای نفتی خارجی فعال در میادین آذری ، چراغ و گونشلی واقع در دریای خزر به بازارهای جهانی منتقل شده است که نسبت به مدت زمان سال گذشته میلادی ‪ ۱۸‬درصد بیشتر است . مجموع نفت صادراتی جمهوری آذربایجان در سال‪ ۲۰۰۷‬میلادی ‪ ۳۰‬میلیون و ‪ ۵۷۹‬هزار تن بوده که درمقایسه با سال ‪ ۲۰۰۶‬میلادی‪ ۹/۳۵‬درصد افزایش داشته است بر اساس این گزارش ، در سه ماهه اول سال 2009 میلادی در مجموع ‪۱۱‬ میلیون و ‪ ۲۴۶‬هزار تن نفت از منابع خشکی و دریایی جمهوری آذربایجان استخراج شده که ‪ ۸‬درصد بیش از میزان استخراجی در مدت زمان سال گذشته است .‪ ۹‬میلیون و ‪ ۷۸‬هزار تن از مجموع نفت جمهوری آذربایجان توسط کنسرسیوم شرکتهای نفتی در میادین چراغ و آذری در دریای خزر و بقیه از سوی شرکت دولتی نفت جمهوری آذربایجان ( سوکار) از منابع خاص استخراج شده است» و متاسفانه طبق اعلام مطبوعات جمهوری آذربایجان ، 50 درصد نفت این کشور به رژیم اشغالگر قدس صادر می شود .
آذربایجان‌ یکی‌ از تولیدکنندگان‌ بزرگ‌ انرژی‌ الکتریکی‌ درمیان‌ جمهوریهای‌ آسیای‌ میانه‌ است‌. این‌ جمهوری‌ توان‌ تولید 06/18 میلیارد کیلووات‌ ساعت‌ انرژی‌ الکتریکی‌ را دارد که‌ 98/90 درصد از این‌ ظرفیت‌ توسط‌ نیروگاههای‌ حرارتی‌ و 02/9 درصد توسط‌ نیروگاههای‌ برق‌ ـ آبی‌ آذربایجان‌ تأمین‌ می‌شود. میزان‌ مصرف‌ داخلی‌ انرژی‌ الکتریکی‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ در سال‌ 1998 میلادی‌ حدود 5/15 میلیارد کیلووات‌ ساعت‌ بود. ضمن‌ آنکه‌ این‌ کشور در همین‌ سال‌ بالغ‌ بر 1 میلیارد کیلووات‌ ساعت‌ الکتریسیته‌ صادر و 2/1 میلیارد کیلووات‌ ساعت‌ برق‌ از همسایگان‌ خود خریداری‌ کرد.
9 . موافقتنامه های نفتی
بعد از استقلال و به قدرت رسیدن حیدر علیو ، موافقتنامه های مختلفی در جهت اکتشاف و صدور نفت این جمهوری با شرکتهای غربی و روسی منعقد گردید. در ابتدا میزان ذخایر نفتی این کشور هزاران میلیون تن اعلام شد اما با بررسیهای دقیق بعدی ، موضوع بیشتر تبلیغاتی عنوان گردید.« دولت این کشور 19 موافقتنامه نفتی با 30 شرکت بزرگ نفتی از 14 کشور جهان به امضاء رسانده است. کل سرمایه گذاری این طرحها 9/60 میلیون دلار و کل ذخایر 6/1 میلیارد تن نفت خام و 3/1 تریلیون متر مکعب گاز برآورد می شود.»
در این‌ جمهوری‌ 19 کنسرسیوم‌ نفتی‌ مشغول‌ فعالیت‌ هستند (بخشی‌ برای‌ حوزه‌ خشکی‌ و برخی‌ برای‌ حوزه‌ دریایی‌). با این‌ حال‌ مهمترین‌ موافقتنامه های نفتی‌ 5 کنسرسیوم‌ زیر هستند:
کنسرسیوم‌ اول‌ در حوزه‌ آذری‌ ـ چراغ‌ فعالیت‌ می‌کند که‌ قرارداد آن‌ در سال‌ 1994 میلادی‌ بین‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ و ایالات‌ متحده‌ آمریکا منعقد شد. این‌ حوزه‌ در زمان‌ شوروی‌ سابق‌ شناسایی‌ شد و مذاکرات‌ اولیه‌ آن‌ را گورباچف‌ و ریگان‌ انجام‌ دادند. این‌ کنسرسیوم‌ در حقیقت‌ نخستین‌ همکاری‌ نفتی‌ شوروی‌ سابق‌ با آمریکا بود. بعد از فروپاشی‌ اتحاد جماهیر شوروی‌، آمریکایی‌ها ادامه‌ فعالیت‌ این‌ حوزه‌ را پیگیری‌ کردند و در سال‌ 1994 میلادی‌ حیدرعلی‌ اف‌ رئیس‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ قرارداد آن‌ را با 12 شرکت‌ امضا کرد. در این‌ کنسرسیوم‌ پس‌ از جمهوری‌ آذربایجان‌ به‌ ترتیب‌ آمریکا و انگلستان‌ بیشترین‌ سهم‌ را دارند. ذخایر احتمالی‌ این‌ حوزه‌ 600 میلیون‌ تن‌ است‌ که‌ برای‌ بهره‌ برداری‌ از آن‌ به‌ 12 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری‌ نیاز وجود دارد. مشکل‌ اصلی‌ این‌ حوزه‌ نحوه‌ انتقال‌ نفت‌ آن‌ به‌ بازارهای‌ مصرف‌ است‌.
کنسرسیوم‌ دوم‌ مربوط‌ به‌ حوزه‌ قره‌ باغ‌ است‌. قرارداد این‌ حوزه‌ در سال‌ 1995 میلادی‌ منعقد شد و پیش‌ بینی‌ می‌شود یکصد میلیون‌ تن‌ ذخیره‌ داشته‌ باشد. پس‌ از آنکه‌ حفر چاههای‌ اولیه‌ در این‌ حوزه‌ به‌ نفت‌ نرسید، کنسرسیوم‌ با شکست‌ مواجه‌ شد.
کنسرسیوم‌ سوم‌ مربوط‌ به‌ حوزه‌ شاه‌ دنیز است‌ که‌ در آن‌ ایران‌ نیز سهم‌ دارد. اما پس‌ از حفر چاههای‌ یک‌ و دو معلوم‌ شد که‌ این‌ حوزه‌، گازی‌ است‌ و نفت‌ ندارد.کنسرسیوم‌ چهارم‌ مربوط‌ به‌ حوزه‌ دانول‌ دوز اشرفی‌ است‌ که‌ قرارداد آن‌ در سال‌ 1996 میلادی‌ منعقد شد. عمده‌ سهم‌ این‌ کنسرسیوم‌ متعلق‌ به‌ آمریکاست‌ که‌ ابتدا پیش‌بینی‌ می‌شد ذخیره‌ای‌ معادل‌ 100 میلیون‌ تن‌ نفت‌ خام‌ داشته‌ باشد. جالب‌ آنکه‌ پس‌ از حفر چاهها، این‌ حوزه‌ نیز به‌ نفت‌ نرسید و کنسرسیوم‌ آن‌ بسته‌ شد.با این‌ حال‌ پیش‌بینی‌ می‌شود در صورت‌ بهره‌برداری‌ از 4 حوزه‌ نفتی‌ فوق‌ از سال‌ 2009 میلادی‌ روزانه‌ یک‌ میلیون‌ و250 هزار بشکه‌ نفت‌ در جمهوری‌ آذربایجان‌ تولید شود. پنجمین‌ حوزه‌ نفتی‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ در منطقه‌ اینام در 60 کیلومتری‌ جنوب‌ شهر باکو واقع‌ است‌. عملیات‌ حفاری‌ نخستین‌ چاه‌ اکتشافی‌ این‌ حوزه‌ از 25 نوامبر سال‌ 2000 میلادی‌ آغاز شده‌ است‌. براساس‌ قرارداد منعقده‌ در سال‌ 1998 میلادی‌، 50 درصد از سهام‌ این‌ کنسرسیوم‌ متعلق‌ به‌ شرکت‌ دولتی‌ نفت‌ آذربایجان‌ «سوکار»، 25 درصد متعلق‌ به‌ شرکت‌ مشترک‌ انگلیسی‌ و آمریکایی‌ «بی‌ پی‌» و 25 درصد دیگر متعلق‌ به‌ شرکت‌ هلندی‌ «شل‌» است‌. میزان‌ ذخایر نفتی‌ حوزه‌ «اینام‌» حدود 170 میلیون‌ تن‌ و رقم‌ سرمایه‌گذاری‌ مورد نیاز برای‌ اجرای‌ طرح‌ بهره‌برداری‌ از آن‌ نزدیک‌ به‌ 2 میلیارد دلار تخمین‌ زده‌ می‌شودمهمترین موافقتنامه های نفتی با شرکتهای خارجی عبارتند از ؛ موافقتنامه استخراج نفت از منطقه کورداشی شهر سالیان با حضور شرکتهای آمریکایی ، ایتالیایی ، ژاپنی، اسپانیایی و ترکیه ای و عربستانی در سال 1998، موافقتنامه استخراج نفت از منطقه چراغلی و گونشلی با شرکتهای آمریکایی، اروپایی، روسی و ترکیه ای در سال 994 ، موافقتنامه استخراج نفت از منطقه شاه دنیز با شرکتهای اروپایی، روسی و ترکیه ای و ایرانی در سال 1996، موافقتنامه استخراج نفت از منطقه کورداشی آراز-آلف با شرکتهای اروپایی درسال 1998 می باشند.
جمهوری‌ آذربایجان‌ نفت‌ خود را از طریق‌ 2 خط‌ لوله‌ (باکو ـ سوپسا) و (باکوـ نووراسیسک‌) به‌ جمهوریهای‌ گرجستان‌ و روسیه‌ صادر می‌کرد. این‌ کشور برای‌ صدور نفت‌ به‌ اروپا نیازمند احداث‌ خط‌ لوله‌ جدیدی‌ بود که‌ بندر باکو را به‌ ترکیه‌ متصل‌ می‌کند. اگرچه‌ مسیر ایران‌ برای‌ احداث‌ این‌ خط‌ لوله‌ به‌ صرفه‌ترین‌ مسیر است‌ ولی‌ تحریکات‌ برخی‌ قدرتها، آذربایجان‌ را وادار به‌ انعقاد قرارداد (باکو ـ جیهان‌) کرده‌ که‌ به‌ دلیل‌ بعد مسافت‌ و هزینه‌ بالای‌ احداث‌ این‌ خط‌ لوله‌، به‌ هیچ‌ وجه‌ صرفه‌ اقتصادی‌ ندارد. خط نفتی باکو– تفلیس و جیحان در طول چندین سال ساخته شد و در سال2007 به بهره برداری رسید.هم اکنون بیشتر نفت خام این کشور از این مسیر عبورمی کند.
هم اکنون از مجموع نفت صادراتی جمهوری آذربایجان هشت میلیون و ‪ ۳۱۱‬هزار تن آن از طریق خط لوله باکو- تفلیس – جیهان به بازارهای اروپا صادر شده که ‪ ۵۴/۴۳‬ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته میلادی است بقیه نفت صادراتی جمهوری آذربایجان از طریق خط لوله باکو- نوروسییسک (مسیر روسیه ) و نیز خط آهن گرجستان به بازارهای جهانی حمل شده است « در سه ماهه اول سال 2009 میلادی 9.6 میلیون تن نفت از آذربایجان صادر شده است.که در همین مدت فقط از طریق خط لوله باکو-تفلیس- جیهان 7.7 میلیون تن نفت توسط بریتش پترولیوم صادر شده است. در این مدت از طریق خط لوله باکو- نووروسییسک نیز حدود 611 هزار تن نفت صادر شده است،همچنین از طریق این خط لوله تولیدات نفتی شرکت دولتی نفت آذربایجان و تولیدات مشترک این شرکت با برخی از شرکتهای خارجی نز در حوزه های غیر دریایی صادر شده است. از طریق خط لوله باکو-سوپسا نیز 1.1 میلیون تن نفت صادر شده است.از سوی دیگر در 3 ماهه اول سال 2009م از طریق خطوط راه آهن حدود 192 میلیون تن نفت برای صادرات به بازارهای جهانی به بندر باتومی گرجستان صادر شده است.
10. تورم
بدنبال استقلال و نبود ثبات سیاسی و اقتصادی و آشفتگی در مدیریت کالا و خدمات و جنگ قره باغ موجب شد تا در سال 1994 تورم به 2400 درصد رسید و قیمت ها 200 برابر شود. رشد تولید ناخالص داخلی در 1995 – 1992،20 تا 30 درصد بود . از سال 1995 و با حضور حیدرعلیو در راس قدرت و ایجاد ثبات سیاسی و اقتصادی شاهد کاهش قیمت ها بودیم بطوریکه طبق اعلام کمیته اقتصادی این کشور نرخ تورم در سال 1997 به 4 درصد و در سالهای منتهی به 2007 به کمتر از 10 درصد رسیده است . البته با بحران پیش آمده جهانی در سال 2008 نرخ تورم دو رقمی گردیده است. بطوریکه نرخ تورم در سال جاری میلادی ‪ ۲۲% برآورد شده است (نشریه525 ) و چند منبع غیر دولتی نیز، تورم را در سال 2008 میلادی 38 % اعلام کرده است.

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.