فایل رایگان پایان نامه حقوق : پی‌روی

دانلود پایان نامه

به آن «قرون مفضله» می‏گویند.
2.3. سلفی‏گری (السلفیه)
دیدگاه سلفیان درباره سلف، سبب شده است که مذهب جدیدی با نام سلفی‏گری در قرون اخیر شکل گیرد. از نظر تاریخی، هرچند برخی از رگه‌های اندیشه سلفی‌گری در قرن چهارم شکل گرفت، اما به‌دلیل تعارض با اندیشه مسلمانان، در مدتی کوتاه خاموش شد. ابن‌تیمیه مذهب سلفی‌گری را در قرن هفتم احیا کرد و آتش اختلاف را میان جهان اسلام شعله‌ور ساخت. پس از وی، شاگردش ابن‌قیم برای زنده نگاه داشتن این اندیشه بسیار کوشید؛ اما وی نیز کاری از پیش نبرد. در قرن دوازدهم، جریان‌های سلفی‌گری در نجد و حجاز و شبه‌قاره، با تفاوت‌هایی آغاز شد که به‌دلیل حمایت‌های انگلستان، به‌ویژه در نجد و حجاز، توانست رشد کند. در دوران کنونی نیز جریان سلفی‌گری به اهرمی در دست آمریکا برای پیشبرد هدف‌های خود در کشورهای اسلامی تبدیل شده است. امروزه سلفی‌گری شاخه‌ها و جریان‌های مختلفی دارد که طیفی از دیدگاه‌ها و باورهای مختلف را تشکیل می‌دهد.
مهم‌ترین ویژگی این مذهب، نفی مذاهب اسلامی و دعوت مسلمانان به پی‌روی محض و بدون اندیشه و تفکر از گذشتگان است. وهابیان مسلمانان را به «اسلام بلامذهب» دعوت می‏کنند. در این مذهب جدید، هیچ‌یک از مذاهب اسلامی به رسمیت شناخته نمی‏شود و صرفاً تقلید از سلف (قرون مفضله)، محتوای اصلی آن را شکل می‏دهد. سلفیان در حالی مسلمانان را به کنار گذاشتن مذاهب خود دعوت می‏‏کنند که خود، مذهب جدیدی به نام «سلفی‏گری» ایجاد کرده‏اند؛ بدعتی که هیچ پیشینه‏ای در میان مذاهب اسلامی ندارد. به‌گفته سعید رمضان البوطی، اندیشمند سنی:
“سلفیه پدیده‌ای ناخواسته و نسبتاً نوخاسته است که انحصارطلبانه مدعی مسلمانی است و همه را جز خود، کافر می‌شمرد. فرقه‌ای خودخوانده که با به تن درکشیدن جامه‏ی انتساب به سلف صالح، و با طرح ادعای وحدت در فضای بی‌مذهب، با‌بنیان وحدت مخالف است. سلفیه، یعنی همان بستر وهابیت، مدعی است که هیچ مذهبی وجود ندارد و باید به عصر سلف، یعنی دوران صحابه، تابعین و تابعینِ تابعین بازگشت و از همه دست‌آوردهای مذاهب که حاصل قرن‌ها تلاش و جست‌وجوی عالمان فرقه‌ها بوده و اندوخته‌ای گران‌سنگ از فرهنگ اسلامی در ابعاد گوناگون پدید آورده است و با پاسداشت پویایی اسلام و فقه اسلامی، آن را به پاسخ‌گویی به نیازهای عصر توانا ساخته است، چشم پوشید و اسلام بلامذهب را اختیار کرد.
سلفیه، دستی به دعوت بلند می‌کند و می‌گوید: بیایید با کنارگذاشتن همه مذاهب، به‌سوی یگانه شدن برویم؛ اما با دست دیگر، شمشیر تکفیر برمی‌کشد و مدعی است که با حذف دیگران از جامعه اسلامی و راندن آنان به جمع کفار، جامعه اسلامی را یک‌دست می‌کند. در پشت این دعوت به بی‌مذهبی، نوعی مذهب نهفته است؛ بلکه دعوت، خود نوعی مذهب است؛ آن هم مذهبی گرفتار چنگال جمود و تنگ‌نظری که اسلام را به‌صورت دینی بی‌تحرک، بی‌روح، ناقص، ناتوان و بی‌جاذبه تصویر می‌کند و با احیای خشونت و تعصب، راه را بر هرگونه نزدیک شدن به هم‌دیگر می‌بندد.”
2.4. نقد و بررسی مکتب سلفی‏گری و چالش‏های نظری و تاریخی

جدای از تضادی که اندیشه سلفی‏گری در مفهوم‌پردازی سلف، با اندیشه اسلامی دارد، سلفی‏گری با چالش‏های جدی درحوزه نظر و حقایق تاریخی روبه‌روست که در ادامه، به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود.
2.4.1. بررسی پیشینه «سلف» در آیات و روایات
درحالی‌که مبنای مکتب سلفی‏گری بر مفهوم‌پردازی ویژه‏ای از سلف ‌بنا شده است، در منابع دینی، «سلف» هرگز به معنی مصطلح سلفیان، استفاده نشده است. حتی در منابع دینی، این واژه به‌ندرت بهکار برده شده است.
برای نمونه، واژه سلف در قرآن چند بار آمده است که تنها در یک مورد به معنی پیشنیان و گذشتگان است که آن نیز در معنی منفی به کار رفته است:
(فَلَمَّا آسَفُونَا انْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنَاهُمْ أَجْمَعِینَ * فَجَعَلْنَاهُمْ سَلَفًا وَمَثَلًا لِلْآخِرِینَ) (زخرف:55 ـ56)
«اما هنگامی که ما را به خشم آوردند، از آن‌ها انتقام گرفتیم و همه را غرق کردیم و آن‌ها را پیشگامان (در عذاب) و عبرتی برای دیگران قرار دادیم.»
در آیات دیگر، واژه سلف و مشتقات آن، بیش‌تر به معنی اعمال ناپسندی است که پیش از اسلام انجام می‌شدند و پس از آن تحریم شده‌اند.
وضعیت مفهوم «سلف» در میان روایات نیز همین‌گونه است. روایات هرگز به مفهوم‌پردازی سلف، آن‏گونه که سلفیان آن را معنی کرده‏اند، اشاره‏ای ندارند. حتی همان‏گونه که گفته شد، این واژه در معنی لغوی آن نیز در میان روایات دیده نمی‏شود.
شاید گفته شود با توجه به این‌که در زمان پیامبر9 سلف وجود نداشته است و همه نسبت به پیامبر9 خلف بوده‏اند، به مفهوم سلف اشاره نشده است؛ اما با توجه به جهانی بودن و خاتمیت دین، اگر مفهوم سلف دارای ویژگی تشریع بود، پیامبرگرامی اسلام9 باید به آن اشاره می‏‌کردند؛ همان‌گونه که آن حضرت درباره بسیاری از مسائل آخرالزمان و فتنه‏های آن هشدار داده‏اند. بی‌شک، در صورت وجود جایگاه خاصی برای سلف، هرگز این امر از نگاه جامع پیامبر9 دور نمی‏‏ماند.
2.4.2. ابن‌قیم و مذهب سلفی‏گری
ابن‌قیم کوشیده است برای مشروعیت مذهب سلفی‏گری، به آیه شریفه زیر استدلال ‏کند:
(وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِینَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِینَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا أَبَدًا ذَلِکَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ) (توبه: 100)
«پیشگامان نخستین از مهاجران و انصار، و کسانی که به نیکی از آن‌ها پی‌روی کردند، خداوند از آن‌ها خشنود گشت، و آن‌ها (نیز) از او خشنود شدند؛ و باغ‏هایی از بهشت برای آنان فراهم ساخته که نهرها از زیر درختانش جاری است؛ جاودانه در آن خواهند ماند؛ و این است پیروزی بزرگ!»
به‌گفته ابن‌قیم، این آیه مسلمانان را به پی‌روی از نخستین گروندگان به اسلام، از مهاجران و انصار، دعوت کرده است؛ اما وی دقت نکرده که مراد از پی‌روی از نخستین گروندگان به اسلام، پی‌روی در امری است که در آن سبقت گرفته‏اند و آن، چیزی جز ایمان به خدا و رسول او و اطاعت از آن‌ها نیست؛ و هرگز مراد آیه، پی‌روی از دیدگاه‏های شخصی و فردی آن‌ها نیست.

دانلود پایان نامه

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوندبرای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  40y.ir  مراجعه نمایید.

رشته حقوق همه گرایش ها : عمومی ، جزا و جرم شناسی ، بین الملل،خصوصی…

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

هم‌چنین آیاتی وجود دارد که تنها معصیت خدا و رسول را مایه گم‌راهی می‏شمارد: (وَ مَنْ یَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالاً مُبِینًا) (احزاب: 33) اگر پی‌روی از سلف، در کنار پی‌روی از خدا و پیامبر9 مشروعیت داشت، نام آنان نیز باید در کنار خدا و پیامبر9 می‏آمد.
پس اگر صحابه، تابعین و تابعین تابعین به آن‌چه خدا و رسول دستور داده‏اند دعوت کنند، در حقیقت به سنت رسول خدا9 دعوت کرده‌اند؛ اما اگر سخنانشان از جانب خود آنان باشد، به شهادت قرآن، محکوم به بطلان و گم‌راهی است.
از سوی دیگر، اگر این آیه دلیل بر حجیت سنت صحابه باشد، در عمل موجب تناقض می‏شود؛ به این معنی که این آیه، مسلمانان دوره‌های بعد را به پی‌روی از سنت سلف دعوت می‏کند؛ درحالی‌که خود سلف، در انبوهی از مسائل، از گذشتگان پی‌روی نکرده‏اند و حتی به‌صراحت مخالفت کرده‏اند. این اختلاف، در میان خود صحابه نیز بوده است. به‌گفته مرحوم «حکیم»:
“هنگامی که در روز شورا سیره شیخین بر امام علی7 عرضه شد، ایشان پی‌روی از آنان را نپذیرفت و به همین سبب، خلافت را واگذار کرد. عثمان این شرط را پذیرفت؛ اما در مقام عمل، در بسیاری از امور با سیره شیخین مخالفت ورزید. امام علی7 در ایام خلافتش، با شیوه و روش خلیفه سوم کاملاً مخالفت ورزید و مسائلی از قبیل توزیع اموال و مناصب و یا روش حکومت را متحول کرد. حتی خلیفه اول و دوم نیز از نظر سیره با یک‌دیگر متفاوت بودند. ابوبکر در تقسیم خراج، تساوی را رعایت می‏کرد؛ درحالی‌که خلیفه دوم قائل به تفاوت بود.
ابوبکر طلاق سه‌گانه را در یک مجلس، طلاق واحد می‏شمرد و عمر آن را سه بار قلم‌داد کرد. عمر متعتین (متعه حج و متعه نساء) را حرام کرد؛ درحالی‌که خلیفه اول چنین نکرد؛ و نظایر چنین وضعیتی بیش‌تر از آن است که قابل شمارش باشد.”
به همین سبب، «ابوحامد غزالی» می‏گوید: “آن‌چه از پیامبر9 به ما رسید، آن را به سر و دیده گرفتیم؛ آن‌چه از صحابه رسید، بعضی گرفتیم و بعضی نهادیم؛ و اما آن‌چه از تابعین رسید، بدانید که ایشان مردان‌اند و ما مردانیم.”
این در حالی است که برخی از آیات، نشانگر بهتر بودن آیندگان از برخی گذشتگان (سلف) هستند؛ مانند:
(یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا مَنْ یَرْتَدَّ مِنْکُمْ عَنْ دِینِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَیُحِبُّونَهُ أَذِلَّهٍ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ أَعِزَّهٍ عَلَى الْکَافِرِینَ یُجَاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَلَا یَخَافُونَ لَوْمَهَ لَائِمٍ ذَلِکَ فَضْلُ اللَّهِ یُؤْتِیهِ مَنْ یَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ) (مائده: 54)
«ای کسانی که ایمان آورده‏اید! هرکس از شما، از آیین خود بازگردد (به خدا زیانی نمی‏رساند)، خداوند جمعیتی را می‏آورد که آن‌ها را دوست دارد و آنان (نیز) او را دوست دارند؛ در برابر مؤمنان، متواضع، و در برابر کافران، سرسخت و نیرومندند؛ آن‌ها در راه خدا جهاد می‏کنند و از سرزنش هیچ ملامتگری هراس ندارند. این، فضل خداست که به هرکس بخواهد (و شایسته ببیند) می‏دهد، و (فضل) خدا وسیع، و خداوند داناست.»
2.4.3. نقد و بررسی حدیث خیره و تضاد با واقعیت‏های تاریخی
درحالی‌که سلفیان بر حدیث خیره به‌عنوان دلیلی بر مشروعیت مکتب سلفی‌گری تأکید می‏کنند، این حدیث غیر از مشکلات سندی، با واقعیت‏های تاریخی نیز تعارض دارد. به‌عبارت‌دیگر، حوادث تلخ و واقعیت‏های ناشایست قرون سه‌گانه، با مفاد این حدیث که این سه قرن را از قرون بعدی به‌صورت مطلق بهتر می‌شمارد، مغایرت دارد. چنین وضعیتی در حوزه‏های مختلف، قابل مشاهده است:
یکم: اگر مراد، برتری این قرون در حوزه عقاید باشد، فاسدترین مکاتب کلامی در قرن اول پدیدار شدند. اندیشه خوارج در دهه سوم قرن اول شکل گرفت و با تکیه بر عقاید فاسد خود ـ تلازم میان ایمان و عمل ـ خون و مال مسلمانان را مباح شمرد. خوارج کسانی بودند که پیامبر9 خروج آنان را از دین پیش‏بینی کرده بود. در برابر آنان، مرجئه ظهور کردند که هیچ ارتباطی میان ایمان و عمل نمی‏دیدند و زمینه بیداد و فساد ‌بنی‌امیه را فراهم کردند. پس از آن نیز در همان قرون نخستین، مذاهب انحرافی همچون کرامیه، جهمیه و کلابیه پدیدار شدند که اعتقادات آنان چنان سخیف و زننده است که قلم را یارای بیان آن‌ها نیست.
دوم: اگر مراد از برتری، برتری در حوزه امنیت و آرامش جهان اسلام باشد، به گواهی تاریخ، قرن اول سرشار از حوادث تلخ و جنایت‏بار است. حوادثی همچون قتل عثمان در برابر چشمان مهاجر و انصار، جنگ‏های جمل، صفین و نهروان که در هریک از آن‌ها صدها تن از صحابه در برابر امیرالمؤمنین علی7 شمشیر ‏زدند، شهادت امیرالمؤمنین علی7، شهادت سبط اکبر پیامبر6 امام حسن مجتبی7 فجایع خونبار کربلا، واقعه تلخ و جنایت‌بار حرّه، آتش زدن خانه خدا، و کشتار‏های حجاج‌بن یوسف ثقفی، چه‌گونه می‏تواند از قرون نخستین اسلام، بهترین قرن‌ها را بسازد؟
سوم: اگر مراد از برتری، برتری افراد این عصر باشد، در میان صحابه، تابعین و تابعین تابعین، افراد و گروه‏های بسیاری دیده می‏شوند که قرآن به عدم شایستگی آنان شهادت داده است. منافقان، قلب‌های بیمار، کسانی که در کنار اعمال صالح، گرفتار گناه نیز بوده‏اند، افراد در آستانه ارتداد، و مسلمانان بدون ایمان و فاسق، از جمله مواردی است که قرآن در توصیف برخی از هم‌عصران پیامبر9 بیان می‏کند. حال، با توجه به چنین وضعی، آیا می‏توان قرون نخستین اسلام را بهترین قرن‏های اسلام نام نهاد؟! غزالی که یکی از مخالفان سرسخت چنین نظریه‏ای است، می‏گوید:
“کسی که گرفتار خطا و اشتباه است و برائتش نسبت به خطا و اشتباه ثابت نشده است، گفتارش حجت نیست. چه‌گونه به گفته آنان استناد می‏شود، درحالی‌که احتمال خطا و اشتباه در آنان می‏رود؟ و چه‌گونه بدون هیچ دلیل متواتری معصوم شمرده می‏شوند؟”
2.4.4. نکوهش گروهی از پیشینیان
برخلاف روایت «خیر القرون»، روایاتی وجود دارد که عمومیت مفهوم سلف را به‌عنوان‌هادیان نسل‏های پس از خود، به‌شدت با مشکل روبه‌رو می‏کند. پیامبر9 می‏فرماید:
“روز قیامت گروهی از اصحابم بر من وارد می‏شوند، اما از حوض کوثر دورشان می‏کنند. می‏گویم: خدایا اصحابم؟ خداوند می‏فرماید: نمی‏دانی که پس از تو، این‌ها چه کرده‏اند. آن‌ها مرتد شدند و به گذشتگان خود پیوستند.”
2.5. نقد مفهوم سلفی‏گری با توجه به مفهوم پی‌روی
جدای از بدعت مفهوم‌سازی سلف، آن‌چه راه سلفیان را از جهان اسلام جدا می‌کند، پی‌روی از سلف در همه مسائل و دوری از هرگونه اندیشه‌ورزی و تعقل است. «اسلامبولی»، از این بُعد سلفی‌گری تعریفی دقیق دارد. به‌عقیده او، سلفی‌گری در پی آن است که جامعه‌های گذشته، سلطه خویش را بر آیندگان هموار کنند؛ گویی گذشتگان، زندگانی در بدن آیندگان، و پدران، زندگانی در اجساد فرزندان هستند.
به‌باور اسلامبولی:
“سلفیان، چون فهم کتاب و سنت را مقید به فهم صحابه کرده‌اند، به جمود عقلی گرفتار شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که اگر با یکی از آن‌ها مذاکره کنی، دائماً به زبان ابن‌تیمیه سخن می‌گوید و پیوسته برای تو از سخنان گذشتگان نقل می‌کند. آنان مذهبشان را بر عقل استوار نمی‌کنند، بلکه تکیه‌گاهشان را نقل قرار می‌دهند؛ ازاین‌رو، از بحث عقلی و مناظره فکری می‌گریزند و تنها بر مسائلی تکیه می‌کنند که نصی قطعی یا ظنی بر آن اقامه شده باشد. آن‌چه در نظر آنان پسندیده است، قیل و قال گذشتگان است و آن‌ها زبان گذشتگان‌اند و در رابطه با عقل و نقل می‌گویند که نقل، اساس هر فکر و اندیشه‌ای است و عقل، چیزی جز تابع و خادم نقل نیست.”
تلاش سلفیان برای اعتبار بخشیدن به سلف، اعطای مرجعیت به آن‌ها در همه ابعاد است. سلفیان می‌کوشند تا با مشروعیت بخشیدن به سلف، همه اعمال و رفتار آنان و گفته‌ها و سیره ایشان را الگوی عصر حاضر قرار دهند و فرصت هرگونه تعقل و اندیشه‌ورزی را از آیندگان بگیرند؛ اما با وجود همه مشکلاتی که بر سر راه مفهوم سلف وجود دارد، مراد از «پی‌روی» در نگاه سلفیه چیست؟
در مقام عمل، پی‌روی به دو صورت ممکن است:
2.5.1. پی‌روی کامل در همه عرصه‌های زندگی
در این معنی، پای‌بندی به جزء‌جزء رفتار، کردار و سخنان سلف و پی‌روی از آن‌ها در همه زمینه‌ها، اعم از اعتقادی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، مد نظر است. سلفیان افراطی، هرگونه تغییر در منش و روش سلف را بدعت، و شرعاً حرام می‌شمارند. آن‌چه در این نگاه اهمیت می‌یابد، این است که روش سلف به نوعی مرجعیت برای آیندگان در همه زمینه‌ها، اعم از اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اعتقادی و فقهی می‌انجامد و مکلَّفی که با سلف یادشده قرن‌ها فاصله دارد، ناگزیر است نوع زندگی آنان را سرلوحه زندگی امروز خود قرار دهد و از آن سرپیچی نکند.

چنین برداشتی از سلف، با مشکلات جدی متعددی روبه‌روست. از جمله این‌که عمل‌کرد خود سلف، کاملاً مخالف این برداشت است؛ به این معنی که خود سلف و طبقات مختلف آن، در حوزه‌های مختلف ـ که در پی می‌آید ـ از گذشتگان و سلف خود این‌گونه پی‌روی نمی‌کردند:
(1) مسائل اجتماعی: زندگی صحابه، تابعین و تابعین تابعین، هرگز به یک صورت نبود و در همان نیمه‏ی نخستین قرن اول، تغییرات‌ بنیادینی در آن به‌وجود آمد. در مکه، بیش‌تر مسلمانان با لباس دوخته آشنا نبودند؛ اما در مدینه با آن آشنا شدند و حله‌های یمنی و غیرعربی فاخر بر تن کردند. درحالی‌که در صدر اسلام، مسلمانان جز خرما و گوشت شتر و گوسفند، چیز دیگری را نمی‌شناختند، بر اثر فتوحات و ارتباط با دیگر ملت‌ها، انواع خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در میانشان رایج شد. با این‌که در ابتدا

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید