فلسفه برای کودکان

دانلود پایان نامه

با این حال، مشاهده همراه با مشارکت با مشکل محدودیت چشم انداز فرد مشاهدهگر روبهرو است، به این معنا که پژوهشگر نمیتواند در آن واحد تمامی جنبههای مختلف یک موقعیت را متوجه شود و فهم کند. برگمن معتقد است؛ ما برای یادآوری و بازتولید رویدادهای نامنظم و بیشکل یک واقعه اجتماعی حقیقی توانایی محدودی داریم. بدین ترتیب آنهایی که از روش مشاهده مشارکتی استفاده میکنند چارهای ندارند جز اینکه رویداد اجتماعی را که شاهد بودهاند، عمدتاً درقالب بازسازیهایی بریزند که ادامه دار و الگومندند.(برگمن به نقل ازفلیک، 1388: 246)
3-1-2 تحلیل مکالمه
در ادامه پژوهش، متن برخی گفتوگوهای صورت گرفته در کلاس را که پیشتر با مشاهده متمرکز انتخاب شده بودند، تحلیل مکالمه نمودم. از آنجایی که در این پژوهش قصدِ مطالعه نحوه تعامل کلاسی، در جلسات گفتوگو محورِ برنامه درسی فلسفه برای کودکان را برای روشن ساختن ساختار، ابعاد و مؤلفههای گفتوگوی کندوکاوی، داشتم، انتخاب روش تحلیل مکالمه را سودمند یافتم؛ اما برای شرح چرایی این انتخاب و جزئیات انجام شده لازم است ابتدا معرفی کوتاهی از روش تحلیل مکالمه داشته باشم چرا که در پژوهشهای ارتباطی در کشورما نسبت به سایر روشها کمتر مورد استفاده قرار گرفته و به نوعی ناشناخته‌تر است و معمولاً با تحلیل مکالمه یا گفتمان اشتباه گرفته میشود.
تحلیل مکالمه، در طی دهه 1960 و از طریق همکاری هاروی ساکس ، ایمانوئل شگلوف و گیل جفرسون پدیدار شد. تحلیل مکالمه به عنوان روشی نو در علوم اجتماعی و انسانی از مطالعات دو جامعه‌شناس مهم ؛ گافمن و گارفینگل متأثر است. بر اساس نظر گافمن ارتباطات چهره به چهره و تعاملات افراد با هم پایه‌ای برای همه سیستمهای اجتماعی است که جامعهشناسان و سایرین آن را مطالعه می‌کنند. (Sidnell,2010:6) روش شناسی مردمنگارانه پیشزمینه نظری تحلیل مکالمه را تشکیل میدهد. پیش فرض اصلی تحلیل مکالمه این است که صحبتهای در تعامل بخش مهمی از زندگی اجتماعی در هر دو سطح زندگی روزمره و سطح کلان اجتماعی است. (Have,2007: 10) تحلیل مکالمه شامل مطالعه دقیق سخنان گفته شده در یک تعامل به منظور تعیین این امر است که چگونه گفتوشنود ساخت یافته و اجرا میشود.
دغدغه تحلیل مکالمه توصیف گفتوگوها و تعاملات طبیعی است. انجام دادن چنین تحلیلی ممکن است نشان دهد که فعالیت هر عضو عادی جامعه، مستلزم برخورداری از انبوهی از دانشها و فعالیتهای ضمنی انگاشته شده است.(رپلی،1390: 169)
تحلیل مکالمه بر این مبنا عمل میکند که در تمامی شکلهای ارتباطات زبانی و غیر زبانی، مستقیم یا غیر مستقیم کنشگران به کار تجزیه و تحلیل موقعیت و بستر کنشهایشان، تفسیر اظهارات مخاطبانشان، فراهم کردن فضای مناسب، قابل فهم و مؤثر کردن اظهارات خودشان و هماهنگ کردن مسائل و امورشان با امور سایرین مشغولاند. هدف این رویکرد عبارت است از مشخص کردن اصول و سازوکارهایی که کنشگران، به هنگام اجرای عمل در یک موقعیت و رابطه متقابل با مخاطبانشان، با استفاده از آنها ساختارهای با معنا و منظمی در زنجیره رویدادها و فعالیتهای مولد این رویدادها به وجود میآورند. تحلیل مکالمه به لحاظ روش با بالاترین حد مستندسازی (مستندسازی داده های که به صورت صوتی- تصویری ضبط شده و متن آنها پیاده شده است) رویدادهای واقعی و اصیل اجتماعی آغاز میشود، سپس با استفاده از فرایند تحلیل تطبیقی-سیستماتیک آنها را به اصول ساختاریِ منفرد در تعامل اجتماعی و نیز اعمالی که شرکتکنندگان در یک تعامل برای مدیریت آنها به کار میگیرند، تبدیل میکند. در واقع در این روش تأکید، بیشتر بر رویه‌های صوری است که از طریق آنها ارتباطها برقرار میشود و موقعیتهای خاص به وجود میآید. (فلیک ،1388: 356و357)
بسیاری از تحقیقات تحلیل مکالمه « نهاد اجتماعی تعامل» را بررسی کردهاند؛ این که چگونه انواع تعامل شامل ابراز مخالفت ، پاسخ گفتن و غیره به طور زمینهای و در فضای تعامل و گفتوگو با یکدیگر تولید می‌شوند. (رپلی،1390: 154) بر این اساس روش تحلیل مکالمه کمک میکند تا رویه و روند طبیعی گفت‌وگوی دانشآموزان در این کلاس را شناسایی کنم و با توجه محیط کلاسیِ حمایتگر، مهارتهای کندوکاو، مهارتهای استدلالی و مفهومی و الگوهای تعامل موجود در حلقه کندوکاو کلاسی را شناسایی کنم.
تحلیل مکالمه سعی دارد موفقیت‌های اجتماعی را کشف کند. توجه عمده در تجزیه و تحلیل محاوره به نظم و سازمان محتوایی یا شیوه‌های سازمان‌دهی است. تحلیل مکالمه به مسائل مختلفی می‌پردازد اول نکاتی که گویندگان گفت‌وگو به آن احتیاج دارند. این موضوع بیشتر به آگاهی از قواعد گفت‌وگو مربوط می‌شود. مشخصه‌های تعاملی مکالمه مانند رعایت نوبت، سکوت، مکث و با هم حرف زدن قابل توجه هستند.البته تحلیل مکالمه به رعایت نکردن قواعد و شیوه‌های مخالف و اصلاح خطا در صحبت نیز پرداخته است. مطمئناً متداول شاید مهم‌ترین جنبه تحلیل مکالمه، انسجام گفت‌وگوست. انسجام به مفهوم ساده آن ارتباط داشتن و معنی‌دار بودن مکالمه است. مکالمه منسجم به نظر گفت‌وگو کنندگان خوش‌ساخت و معنی‌دار است. (لیتل‌جان،1384: 217-126)
تحلیل مکالمه ترتیب انجام کار یا دستورالعمل، سازماندهی و نظم کنشهای اجتماعی که در تعاملات روزمره واقع شدهاند را با روشی استدلالی و در گفتنها و شنیدنهای اعضای جامعه مطالعه می‌کند.یکی از هدفهای اصلی تحقیقِ تحلیل مکالمه، شناسایی این نظام با الگوهای زنجیرهای است؛ که در حین تعامل به رفتارهای شفاهی ساختار میبخشد. پیشفرضهای پایهای این روش عبارتند از:
1.ترتیب انجام گفتوشنود نظم آن را تولید میکند.
2.دستورالعمل گفتوشنود توسط اعضای یک موقعیت تولید میشود.
3.طرفین بحث ترتیب انجام کار خودشان را توجیه میکنند و این نتیجه پیشفرض تحلیلگر و فرمولبندی از پیش تعیین شده مفاهیم تئوری نیست.
4.دستورالعمل و ترتیب انجام گفتوشنود تکرارپذیر وقابل بازگشت است.
5.کشف، توصیف، و تحلیل آنچه نظم گفتوشنودی را فراهم کرده وظیفه تحلیلگر است.
6.برآمد آنچه مکرراً، دربسیاری موارد و اغلب در مورد یک پدیده خاص اتفاق میافتد، کشف،توصیف و تحلیل ساختار، روند رسمی و شیوه سازماندهی شده یک گفتوگوی مشخص را ممکن میکند. (Have,2007: 39)
علاوه براین، دادههای استخراج شده باید بهگونهای ارائه شوند که خواننده بتواند آنها را ارزیابی یا با تحلیل ارائه شده مخالفت کنند، بنیان سیستماتیک یا تکرار نظام یا الگوهای متوالی و … تنها از طریق مجموعههایی از موردهای متعلق به پدیده مورد مطالعه قابل اثبات است. (فلیک ،1388: 357) لذا متن کامل گفتوگوهای پیاده شده را در فصل چهارم قرار میدهم و سپس بر اساس آن تحلیل خود را ارائه میدهم که امکان این بازبینی توسط خوانندگان وجود داشته باشد.
3-1-2-1 روش اجرای تحلیل گفتوگو
«تن هاو» مراحل زیر را برای انجام پژوهشهایی که با روش تحلیل مکالمه انجام میشوند، پیشنهاد میکند:
جمع آوری دادههای مشارکتی و ضبط تعاملات طبیعی
پیاده کردن متن نوارهای صوتی یا تصویری، به طور کامل یا بخشی از آنها
تحلیل بخشهای انتخاب شده
گزارش تحقیق (Have,2007:68)
در این روش ضبط کردن صدا ویا تصویر اهمیت فراوان دارد، همانگونه که ساکس میگوید؛ محققان فقط تا حدودی میتوانند رویدادهای ضبط شده را پیاده کنند؛طبیعتاً متنهای پیاده شده، «برگردان» خیلی طبیعی رویدادهای ضبط شده هستند. آنها همواره بازنمایی ناقص و گزینشی متنها هستند. فرایند عملی پیادهسازی تفصیلی و جزئی رویدادهای ضبط شده به محقق این امکان را میدهد با آنچه مشاهده میکند، آشنا شود. باید بارها و بارها نوار را گوش یا تماشا کرد. با این فرایند، به تدریج شیوههای جالب و ظریف تعامل مردم با یکدیگر درک میشود.(رپلی،1390: 114) در این راستا، تمامی گفتوگوها ضبط صوتی و یا تصویری شده است و برای پیاده سازی بارها و بارها آن را گوش دادهام و تحلیل نمودم.
فرایند پیاده کردن مطالب صوتی و تصویری به شکل متن مکتوب، طرق مختلفی درک میشود؛ به عنوان بازنمایی و تعبیر صداهای ضبط شده، به عنوان توصیف تعاملات زبانی و یا به عنوان ترجمه سخن به زبان (Have,2007: 95) که در این پژوهش گفتوگوهای کلاس فلسفه برای کودکان پیاده شده تا از خلال آن تعاملات کلامی دانشآموزان توصیف شود. «پرسش از اینکه چه سطحی از نشانهگذاری باید در پیاده‌سازی استفاده شود، ارتباط تنگاتنگی با این دارد که پژوهشگر با دادههای خود چه کاری میکند». (رپلی،1390: 129) برای نشانهگذاری پروتکلهای واحد جهانی وجود دارد. در این پژوهش بر قسمتهایی تأکید کردم که شروع یک گفتوگو، فرایند تصحیح خود، جریان موافقت و مخالفت، شفاف سازی و به‌کارگیری زبان استدلالی را نشان میدهد.

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.