قانون مجازات اسلامی مصوب سال

دانلود پایان نامه

مقررات ماده 34 با مقررات ماده 44 قانون سابق کاملاً منطبق بود.
ب- مقایسه با موادی از قانون تعزیرات مصوب سال 1362
مقررات قانون مذکور درمورد دفاع مشروع که از زمان تصویب آن، در دوران حاکمیت قانون راجع به مجازات اسلامی سال 1361 و قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1375 حاکم بود که در مواد 92 الی 96 پیش بینی گردیده بود برابر ماده 92 قانون تعزیرات: «قتل و جرح وضرب، هرگاه درمقام دفاع از نفس یا عرض یا مال خود مرتکب، یا شخص دیگری واقع شود، با رعایت مواد ذیل مرتکب مجازات نمی شود، مشروط بر اینکه دفاع متناسب با خطری باشد که مرتکب را تهدید می کرده است.» در تبصره ذیل این ماده آمده است که «در مورد دفاع از مال غیر، استمداد صاحب مال شرط است.»
در ماده 96 قانون تعزیرات مقرر گردیده بود:« در موارد ذیل، قتل عمدی به شرط آنکه دفاع متوقف به قتل باشد، مجازات نخواهد شد.
1- دفاع از قتل یا جرح شدید و ضرب و آزار شدید.
2- دفاع در مقابل کسی که در صدد هتک عرض و ناموس دیگری به اکراه و عنف برآید.
3- دفاع در مقابل کسی که در صدد سرقت و ربودن انسان یا مال او برآید.
در مقایسه ماده 92 قانون تعزیرات سال 1362 با ماده 184 قانون مجازات عمومی سابق می توان گفت عیناً تکرار شده است ولی یک تبصره به آن اضافه شده که برای دفاع از مال غیر استمداد کردن را شرط
میدانست.
در ماده 93 قانون تعزیرات که جایگزین ماده 185 قانون مجازات عمومی گردیده برای دفاع از مال چنین مقرر شد: دفاع در برابر هر عملی که به موجب مواد مربوط به سرقت جرم باشد جایزاست. درحالیکه برای دفاع از مال طبق ماده 185 قانون مجازات عمومی عمل متجاوزانه باید مطابق مواد 222 و 223 و 224 جرم محسوب می گردید.
ماده 94 قانون مذکور در بیان شرایط دفاع چنین مقرر داشته بود:« دفاع در مواقعی صادق است که:
1- خوف برای نفس یا عرض یا مال، مستند به قرائن معقول باشد.
2- دفاع متناسب با حمله باشد.
3- توسل به قوای دولتی یا هر گونه وسیله آسانتری، برای نجات مسیر نباشد.
ماده 95 قانون تعزیرات با مقررات قانونی سابق تفاوتی نداشت.
گفتار سوم- قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1370 و 1375
الف- قواعد عمومی
برابر مواد 61 و 62 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1370 که ضوابط دفاع شروع را بیان کرده بود. ضوابط تعیین شده با مقررات مواد 33 و 34 قانون راجع به مجازات اسلامی تفاوت زیادی نداشت مگر یک شرط در ماده 61 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 که در مقام بیان شرایط:
دفاع مشروع پیش بینی شده بود در ماده 33 قانون راجع به مجازات وجود نداشت و آن بند دوم ماده مذکور که مقرر شده بود: «عمل ارتکابی بیش از حد لازم نباشد.» با عنایت به این شرط، در صورتیکه دفاع بیش از حد و اندازه لازم باشد. مدافع بعنوان متعدی از حد دفاع مسئول و متجاوز محسوب می شود که در مبحث آتی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
بالاخره در قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 آخرین ضوابط مربوط به دفاع مشروع در مواد 61 و 62 و 625 الی 629 به تصویب رسید بعضی از این مواد قانونی تکرار مواد قانون تعزیرات سال 1362 با کمی تغییر مصوب گردید به عنوان مثال ماده 625 تکرار همان ماده 92 قانون تعزیرات است لیکن تبصره ماده تغییر داده شده در تبصره ماده 92 قانون تعزیرات مقرر شده بود «در مورد دفاع از مال غیره استمداد صاحب مال شرط است.» لیکن در ماده 625 قانون مجازات علاوه بر این شرط آمده است «در صورتیکه حفاظت مال غیره بر عهده مدافع باشد.» باز مدافع می تواند از آن دفاع کند در حالیکه صاحب مال استمداد نکرده باشد چون حفاظت مال به او سپرده شده است.
ماده 626 قانون مجازات اسلامی که جایگزین ماده 93 قانون
تعزیرات گردیده این عبارت « … برای دفاع از مال جایز است استعمال قوه لازم برای رد هر فعلی که به موجب مواد مربوط به سرقت جرم محسوب شده است.» حذف شده و در قسمت اول ماده 93 قانون تعزیرات در ماده 626 قانون مجازات تکرار شده و بعضی از کلمات مانند (استعمال) و (قوه) حذف شده است بدین ترتیب سیاق نگارش زیباتر بیان شده است.
ماده 627 قانون مجازات اسلامی بدون هر گونه تغییر عیناً تکرار ماده 94 قانون تعزیرات است.
ماده 628 قانون مجازات اسلامی با مقایسه ماده 95 تنها تفاوت اینست که دفاع از مال را در برابر تجاوز مأمورین پذیرفته است.
ماده 629 قانون مجازات نیز مانند ماده 96 قانون تعزیرات می باشد. تنها یک بند الف در ماده 629 قانون مجازات اسلام آمده عبارت «… یا دفاع از هتک ناموس خود و اقارب …» که در ماده 96 قانون تعزیرات سابق پیش بینی نشده بود هر چند که در ماده 92 همان قانون و ماده 625 قانون مجازات اسلامی بطور کلی دفاع از عرض را بیان کرده بود و دفاع از عرض دیگری را نیز جایز شمرده بود که شامل هتک ناموس خود مدافع نیز می گردید و هتک ناموسی اقارب مدافع هم کمتر از هتک ناموس دیگری نیست ولی عبارت مذکور زاید به نظر نمی رسد.

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.