قضاوت و داوری

دانلود پایان نامه

هنگامی که افراد درصدد وارد شدن به گفتوگو بر میآیند، در مرحله نخستِ تجربه درمی‏‎یابند که نمی‌توانند به آن آسانی که امیدوار بودند به سطح معنی مشترکی دست یابند. این تجربه، اغلب به نخستین بحران‌هایی منجر می‌شود که برای ایجاد فضایی عمیقتر، در گفتوگو ضروری مینماید.
میدان دوم: تنش در میدان (اختلال در فضای گفتوگو)
در این مرحله، مردم آنچه را میاندیشند به زبان میآورند و رفتار مبتنی بر قانون، ضابطه و معیار قرار می‌گیرد. افتراق نهفته در «زیرِ سطح» پدیدار میشود و افراد تنش را در این گفتوشنود تجربه میکنند که البته قابل تحمل است. در میدان دوم، «کل اجتماعی» دیگر مسلط و چیره نیست و اجزا (ماهیت افراد) اهمیت می‌یابد. و افراد با توجه به اینکه مفهوم و استدلال چه کسی از قدرت بیشتری برخوردار است به نبرد میپردازند. ویژگی میدان دوم در این چرخه حرکتِ گفت‎وگویی، «مخالفت» است. در این فضا مواردی که درون و میان افراد وجود دارد، فرصت بروز می‌یابند. در اینجاست که بحران «تعویق» شکل می‎گیرد تا گروه بتواند تعمق کند و اما متأسفانه بسیاری از گروه‌ها هرگز از این نقطه فراتر نمیروند چرا که مشاجره بالا میگیرد، افراد سعی در مذاکره، مصالحه یا کنترل یک‌جانبه میکنند و موفق نمیشوند با هم، به فضای تعمق وارد شوند. و سرانجام دوباره به حالت ادب میدان اول باز میگردند زیرا تنها راه چاره‌ای است که بلدند. اما اگر افراد بیاموزند که می‌توانند به ساختارها و نیروهای منجر به اختلال، فائق آیند و مشکلاتشان را باهم به تعویق اندازند، سرانجام از این میدان گفت‌وشنود بیرون می‌آیند و وارد میدان بعدی می‌شوند. در این مرحله نیاز به جستجوی مجموعهای از مقررات یا راه‌حلهای جدیدِ عمل کردن است که افراد را قادر سازد متفاوت بیندیشند، حرف بزنند و اقدام کنند.
احساس حاکم در این میدان، عصبانیت و خشم است و هنگامی بروز میکند که افراد درمییابند نه تنها نمی‌توانند گفتوگو را تحقق بخشند بلکه حتی نمیتوانند کسی را به موافقت با خودشان وادارند. میدان دوم، فضایی لازم برای انسانهاست تا پیش‌رفتن را بیاموزند. به علاوه، سوختِ ضروری برای تغییر، در این میدان تأمین میشود. احساس زیرین افراد در میدان دوم این است که نه تنها ما مواضع مختلفی داریم بلکه نظرات شما غلط و مسبب مشکلاتی است که با آن روبه‌رو هستیم. بیرون رفتن از این میدان، مستلزم همان چیزی است که اکثراً فاقد آنیم؛ «تعمق در خویشتن». افراد برای حل بحران در این میدان، باید به این نقطه برسند که «من» با «نظرم» فرق دارم. افراد تصورات خود را جز لاینفک وجود خود میدانند و گاهی این تصورات به ضروریاتی «مطلق» تبدیل و مانع از هرگونه تغییر واقعی در جهت نیل به تفاهم متقابل میشوند. (همان،271-265)
میدان سوم: تحقیق در میدان و شکوفایی گفتوگوی اندیشمندانه
در این میدان، نوع کاملاً متفاوتی از گفتوشنود به وقوع میپیوندد و تغییری از «اطلاعات سوم شخص» به «اطلاعات اول شخص» روی می‌دهد. به عبارت دیگر، نقل قول از سایرین و ماجراهایی درباره افراد و مکان‌های دیگر به کندوکاوهایی درمورد اینکه از موضع «من» کارها چگونه به نظر می‌رسند و یا من چگونه فکر می‌کنم، بدل می‌شود. در این میدان، افراد صرفاً بر مواضع خود اصرار نمیورزند بلکه اجازه میدهند اعضای گروه درباره آنچه آنها را به مواضعشان سوق میدهد، بیشتر بدانند. روحیه «کنجکاوی وکندوکاو» شاید غالبترین روحیه در میدان سوم باشد و افراد به این نتیجه میرسند که معنی گستردهتری از طریق گفتوشنود پدیدار می‌شود و این چیزی است فراتر از تصورات و ساختههای ذهنشان.
اسحاق، اصطلاحاً این میدان را میدان گفتوگوی اندیشمندانه مینامد چون در اینجاست که افراد به تصورات خود توجه پیدا میکنند و آماده بررسی و شناسایی آنها میشوند. افراد در این زمان آمادهاند تا مقرراتی را بررسی کنند که برنحوه رفتار و کردار آنها حاکم بوده است و همچنین ماهیت ساختارهایی را شناسایی کنند که رفتار و کردارشان را هدایت مینماید. در این نقطه گفت‎وگو است که معنی جدیدی شکوفا و پدیدار می‌شود. (همان،273-272)
میدان چهارم: خلاقیت در میدان (گفتوگوی زاینده)
میدان چهارم، نادرترین فضاهاست؛ فضایی که در آن افراد بر «تقدم و اولویت کل» آگاهی یافته و مقررات جدیدی برای تعامل ایجاد میکنند و کاملاً نسبت به عناصر غیرشخصی خود، آگاه هستند. مقارنهها و یا همزمانیها اغلب در اینجا ظاهر می‌شوند؛ یک شخص درباره چیزی فکر میکند و شخص دیگری آن را به زبان میآورد. در این میدان، افراد اساساً از اولویت کل تقسیم‌نشدهای که همه آنها را به هم پیوند میدهد، آگاهتر می‌شوند و بنابراین با تمایل بیشتری به آن توجه میکنند.
شاید جالب‌ترین نکته در اینجا، هنرمندیِ جمعیِ از قبل طراحی نشدهای است که حول یک موضوع، به طور هماهنگ پدید میآید و افراد در آن به عنوان خادمان جریان درحال تکوینِ معنی‌اند. افراد در این مرحله به معنی عمیقتری میرسند که از میان همه آنها جوشیده و این همان قدرت سحرآمیز گفت‌وگو است. (همان،287-280)
ویژگی‌های مختلف برای سکوت در چهار فضای میدان گفتوگویی
در فضای میدان اول گفت‌وگویی، سکوت از نظر اجتماعی نامناسب و حتی عجیب به نظر میرسد. امکان ندارد، مردم برای مدت طولانی در سکوت بنشینند و کسی احساس ناراحتی نکند و از اینکه هیچ حرفی زده نمیشود متعجب نباشند. همه، انتظار اقدام و جهت‌دهی یا هدایت دارند و فقدان آن میتواند بسیار مشوش‌کننده باشد.
در فضای دوم با سکوت به نحوه متفاوتی برخورد میشود. در این فضا، تنش وجود دارد. افراد ممکن است مخالفت کنند و سکوتِ دیگری را به قضاوت و داوری درباره خود یا حتی به محاسبه طرف مقابل نسبت دهند. او ساکت نشسته تا درباره حرکت بعدی خود فکر کند. سکوت در اینجا اختلاف‌برانگیز است.
در فضای سوم، سکوت متفکرانه و اندیشمندانه است. افراد به تعمق میپردازند، انتظار میکشند، به درون خود مینگرند و با گوش دادن، در جستجوی امکانات جدید هستند.
سرانجام در فضای چهارم، سکوت کامل و گاهی اوقات مقدس است و عقل و خردمندی گروه بزرگتر بر پرحرفی فردی تقدم دارد. (همان، 289 و290)
شکل (2-2): میدان‌های گفت‌وشنود
(اسحاق،1380: 261)
2-1-2-5 مفاهیم مشترک در نظریات گفت‌وگویی مذکور
چارچوب و ضوابط لازم برای گفتوگو در نظریات مطرح شده عبارتند از:
ایجاد فضای مناسب برای گفت‌وگو
ایجاد فضا و محیطی مناسب که در آن تمامی اعضای شرکت‎کننده احساس امنیت کنند، اساسیترین پیش‎شرط موفقیت در اجرای گفتوگو است. روند گفتوگو به تضادها و تفاوتها، خشونت و نرمش، عمق و آرامش، و پستی و بلندی نیاز دارد. ایجاد فضا و ظرف مشترک بر مبنای اعتماد متقابل بدان جهت لازم است که محیط امنی برای بروز تنوع افکار و احساسات فراهم شود. (هارتکه‎مایر،1389: 54) هرچهار نظریه ذکر شده در این پژوهش به این مهم توجه داشتند و تحقق گفتوگو را مستلزم فراهم آوردن بستر آن میدانستند.
تسهیلگر و راهنمای بحث
داشتن یک همیار و راهنما در گفت‎وگو که به آماده‌سازی و ایجاد ظرف و فضای مناسب کمک کند، از شرایط لازم برای کاربردی شدن اغلب این نظریات است. راهنما، کاربردها و اهداف گفت‌وگو را در مواقع خاص و بحرانی یادآوری می‎نماید و موضعگیری اصلی او موضع «شناسایی» است. راهنما بایستی بیشتر کنجکاو باشد، نه نقد‌کننده و نباید تحت تاثیر قرار گیرد. راهنمایان با تجربه، روند وجریان گفتوگو را، تنها با موضعگیری جوینده حمایت می‎کنند.
گوش دادن

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.