محیط اجتماعی

دانلود پایان نامه

3-2-10-3.دنیا میدان امتحان و آزمایش
خداوند انسان را در دنیا از ابتلا وآزمایش در امان نساخته است. با حجت های رسا و آشکار انسانها را انذار می نماید و یکایک کارها را شماره می کند.لذا حیات اجتماعی، میدانی سخت و طاقت فرساست، وبا آزمایشات مختلف دائماً اهل خود را به اضطراب و تکاپو می اندازد.دار تحول و انتقال و محل کدورت و غصّه است، تا مشخص شود گروهی که موقعیتی ویژه یافته اند چه روشی را پیشه می کنند.
چنین شناختی نسبت به دنیا انسان را از هول وهراس وناهنجاریهای ناشی از آن باز می دارد،در غیر این صورت در دام بلاها شکوه وناهنجاری می کند.
در این راستا برای جلوگیری از ناهنجاریها، باید بر اهداف خداوند در این آزمونها نیز آگاه و واقف بود:
کسب کمالات : ناز پروردگی، شخصیت آدمی را ضعیف و ناتوان می سازد. لذا خداوند انسانها را با سختیها و دگرگونی احوال می آزماید تا گوهر واقعی انسان نمایان شود.
پایداری هنجارهای حسنه و مطلوب:یکی از فنون خداوند برای آزمایش و نیرومند کردن انسان در سختی ها، “وادار کردن انسان به رفتارهای مطلوب و پایدار نمودن آنهاست.” مولای پارسایان در جهت تمایل بیشتر انسانها به عبادت وبندگی خدا به عنوان هنجاری مطلوب می فرمایند:« خداوند بندگانش را با سختی های گوناگون می آزماید، و با مجاهدتها به بندگی وادارشان می نماید، و به ناخوشایندها آزمونشان می کند.»بدین وسیله هم هنجارها جایگزین ناهنجاریها می شود، و هم آزمونها و سختی ها وسیله ای برای آمرزش وبخشش انسانها می گردد.
3-2-10-4.دنیا میدان گول زدن و گول خوردن
دنیا با تمام تکیه گاههای روزمره ی خود یعنی قدرت و منزلت، مال و ثروت و …. باز به انسان لگد می زند و او را فریفته خود می کند. با حیله گری و مکر خود، به دنیا زینت بخشیده او را به این سو وآن سو می کشاند.لذا انسان با شناخت این ویژگی از دنیا با اراده وهمتی والا می تواند خود را از گزند فریب ها ی آن حفظ کند. حضرت علی علیه السلام در توصیف فریبندگی دنیا می فرمایند: «دنیا فریبنده ای است که متحول و متلوّن می شود و روشنایی که افول می کند و سایه ای که زوال می پذیرد و تکیه گاهی که کج می شود.»
امید بستن ودر هوای مطلوبی مثل جاه ومقام و ثروت و موقعیت و…بودن فریبنده است. اگر به آنچه که دنیا دعوتش کرده فریب خورد. در نهایت با نا امیدی و درک نا پایداری دنیا ممکن است دچار ناهنجاری شود. در حالی که انسان خردمند به دنیای فریبنده اعتماد نمی کند.
علیهذا جنس دنیا به گونه ای است که انسان را اسیر خود می کند. در چنین وضعی هر انسانی می تواند دو موضع اختیار کند: یا می فهمد که این مصیبت ها طبیعی است پس واقعیت آنها را می پذیرد «المستسلم للدهر» یا با نفهمیدن و ندیدن حقایق می گوید: چرا چنین شد؟ چرا هوش من از دیگری کمتر است؟ چرا؟ این چراها نشانهی عدم بصیرت و کور بودن است. که با شناخت کافی از دنیا همه ی این مسائل بر طرف می شود.
3-3 . اجتماع آلوده و بی بهره از مناسبات حکیمانه
انسانی که از “اراده و ایمان “محکمی برخوردار نباشد تحت شرایط محیط نامساعد قرار می گیرد. البته شکل گیری یک اجتماع آلوده که از مناسبات حکیمانه بی بهره است، زاییده ی امور مختلفی است.شهید مطهری در این زمینه می گوید :« طبیعت روحی و اخلاقی آدمی مانند آب است، تحت تأثیر اشیاء مجاور قرار می گیرد. بستر آلوده یعنی محیط اجتماعی آلوده، او را به شکل وطبیعت خود در می آورد …وهمچنان که ملاقات دست با جامه ی آلوده، آب زلال را فاسد می کند.»
تأثیر اجتماع ومحیط، تنها در امور سطحی زندگی ورفتار وگفتار انسان منحصر نمی شود؛بلکه محیط اجتماعی قادر است در جان افراد نفوذ کند وبر روی عقاید مذهبی وافکار وباورهای آنان نیز اثر گذارد واز راه حق ودین، منحرفشان سازد.چنانکه بنی اسراییل بعد از رهایی از سیطره ی فرعون با مشاهده ی مردمان بت پرست تحت تأثیر قرار گرفتند وآن محیط فاسد بر افکارشان اثر گذاشت.
بر این اساس فعالیتهای شیطان صفتان در جهت آلودگی محیط، با آمیختن حق و باطل با یکدیگر و یاری رساندن به باطل شکل می گیرد. این شیوه ای فرهنگیاست که آنهادر دستور کار خود قرار می دهند و بدین صورت هم خودشان به پیروی از شیطان دست به اعمال ناهنجارمی زنند و هم دیگران را گمراه می کنند.
به همین خاطر علی علیه السلام سفارش می کنند از اجتماعات آلوده و جاهایی که مردمش درشت خویند، ایمنی وارزانی در آن نیست، باید دوری کرد. ودر عوض در شهری قدم گذاشت که مورد پذیرش هستید. تمدن، رفاهیت وآسایش تان فراهم است.
حتی از نظر زیست محیطی نیز، آلودگی محیط ویا سلامت جامعه را می توان بررسی نمود.تأثیر عوامل زیست محیطی، در اخلاق و اعمال مردم حتی هنجارهای ایجاد شده، امری است که امام علی علیه السلام در مورد بصره با ویژگی های جغرافیایی خاص، آن را مطرح می کنند. امیرالمؤمنین علیه السلام ویژگی های بدِ اقلیمی بصره را، انگیزه رفتاروخلق وخوهای ناپسند مردم معرفی می کنند ومورد نکوهش قرار می دهند. در واقع «امام خواسته است میان عقل های سست و افکار سفیهانه و دورویی ومنش مردم، با آب شور و ناگوار، خاک گندیده، نزدیکی به آب و دوری از آسمان ارتباطی نزدیک برقرار نماید.»
باید توجه نمود که عوامل زیست محیطی به میزان کمی در احتمال ارتکاب جرم وگناه تأثیر دارد. ولی عدم تأمین رفاه اقتصادی در صحنه ی رقابت و تقابلهای دنیوی احتمال ارتکاب ناهنجاریها را بیشتر افزایش می دهد. لذا امام علی علیه السلام به جایگاه های نیکو، از نظر آب و هوای پاک وگوارا وزمین خوب زراعی توصیه می کنند.
در هر صورت کشش های اجتماعی قادر است عموم مردم را بدون اندیشه وفکر با آداب وهنجارهای خود منطبق سازد.لذا در نتیجه ی محیطهای آلوده وناسالم، نور فطرت وعقلضعیف می گردد. صفات ناپسند و گناهان، کفر، فسق و عصیان در عمق جان افراد شکل می گیرد. پس باید از محیطها ورفتارهایی که عقل وفطرت آنها را به رسمیت نشناخته، حذر نمود.چنانکه پیامبر صلی الله علیه وآله اقامت ومهاجرت در سرزمین های غیراسلامی را محدود ساختند.چرا که مسلمانان از اظهار شعایر اسلامی عاجز می باشند واحتمال انحراف از ارزشهای دینی است.رسول خاتم می فرمایند: «انی بریء من کل مسلم نزل مع مشرک فی دار الحرب؛من از هر مسلمانی که در سرزمین دشمنان در حال جنگ با گشور اسلامی اقامت گزیند بیزارم.»
در زیر به نمونه هایی از رفتار هایی که سبب آلودگی محیط می شود، اشاره می گردد:
3-3-1.رفتارهای تضاد آمیز در جامعه
فرهنگ هر جامعه ای، شامل یک سری آداب و رسوم، عرف و سنتهایی است که تنها اعتقاد به آنها کافی نیست. به عبارتی نه تنها دربرگیرنده ی اندیشه، معرفت، باور و ایمان دینی می باشد، بلکه به اقرار، کردار، رفتار و سلوک دینی نیز مربوط می شود. این مطلب از حکمتهای علی علیه السلام فهمیده می شود آنجا که فرمودند : «ایمان شناختن به دل است و اقرار به زبان و با اندامها فرمان بردن است.»
این است که باید قولها، گفتارها، اندیشه ها، و آرمانهای جمعی مردم جامعه، با عمل ها، رفتارها رویه ها و عادت های آن ها همساز باشد، چنین جامعه ی با صداقتی نشان از صلاح و فلاح دارد، در مواجهه با حوادث و رویدادهای سخت آن صداقت قولی وفعلی را بر هر چیز دیگری ترجیح می دهند. لذا موجب پیروزی وتداوم زندگی اجتماعی می شود.
در هر صورت از دیدگاه امام علی علیه السلام تضاد در رفتارها، ممکن است به صورتهای زیر باشد:
3-3-1-1. تضاد خواسته های مردم ورهبری
انسان وجامعه تربیت پذیرند، لذا باید مردم وجامعه در یک مسیر وهدف الهی حرکت کنندتابه بهتریننوع تربیت دست یابند .اما اگربین خواست های مردم ورهبرتضاد باشد، جامعه بادو گونه نگاه متضاد در انگیزه ها وهدف ها مواجه است در این صورت ناهنجاریهایی را در پی خواهد داشت وسبب تناقض در رفتارها می شود.

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.