مدیریت زنجیره تأمین یک مجموعه از روش­هایی است که برای یکپارچه نمودن مؤثر عرضه­کنندگان، تولیدکنندگان، انبارها و فروشگاه­ها به کار می­رود، تا محصولات مورد نیاز به مقدار مشخص و در زمان معین و در مکان معین تولید شده و به مشتریان عرضه شود تا هزینه­های کل زنجیره حداقل شود و در ضمن نیاز مشتریان با سطح سرویس بالا برآورده شود (سیم­چی و کامینسکی، 2000). نقش موجودی­ها، نقش اصلی در موفقیت یا شکست زنجیره تأمین می­باشد. از این رو هماهنگی سطوح موجودی در سراسر زنجیره تأمین حائز اهمیت است (ستون سون، 2004).

کوتاه شدن دوره عمر محصول، افزایش رقابت و نیازهای متغیر مشتریان، موجبات تحول در رویکرد سنتی مدیریت تدارکات به مدیریت نوین زنجیره تأمین را فراهم آورده است. در دنیای نوین صنعتی، هر نوع اقدام به منظور کاهش هزینه­های تولید،  تلاش مؤثر و کارآمد به شمار می­آید. مدیریت زنجیره تأمین، یکی از رویکردهای مؤثر و کارآمد است که موجبات کاهش هزینه تولید و زمان انتظار را فراهم می­آورد. تعاریف زیادی از مدیریت زنجیره تأمین وجود دارد که تقریبا همه آنها شامل هماهنگ ساختن تولید، موجودی، ترابری و اطلاعات و دانش، بین اجزاء یک زنجیره تأمین می­باشد تا بهترین ترکیب ممکن از پاسخ­دهی و کارایی برای بازاری که آن را تغذیه می­کند بدست آید (رجب­زاده و همکاران، 1386).

مدیریت زنجیره تأمین مفهومی است که برای نخستین بار در سیستم­های تأمین تویوتا که از سطح هماهنگی قابل توجهی در مدیریت عرضه و تأمین برخوردار بود، ابداع گردید. رویکرد سنتی زنجیره تأمین شامل تحویل درست به هنگام (JIT)[1] و مدیریت تدارکات بود. اما امروزه مدیریت زنجیره تأمین از چنین مفاهیمی در مدیریت تولید و عمیات فراتر رفته است. در حقیقت مدیریت زنجیره تأمین مفهومی است که از صنایع تولیدی و سیستم تولید درست به هنگام تویوتا آغاز شد. این سیستم با هدف تنظیم مقادیر عرضه به کارخانه­های تولید موتور در مقادیر صحیح، کوچک و اقتصادی، کاهش سطح موجودی و تنظیم مطلوب و مؤثر تعاملات عرضه­کنندگان با بخش خط تولید، طراحی گردید. در عمل مدیریت زنجیره تأمین تلفیقی از مدیریت کیفیت فراگیر (TQM)، طراحی/مهندسی مجدد کسب و کار (BPR)[2] و شیوه تولید درست به هنگام (JIT) می­باشد (فائزی رازی، 1383).

2-4- اجزا و عوامل SCM (تأمین/تولید/توزیع)

طی چند سال اخیر و به دنبال نمایان شدن اهمیت و ضرورت بکارگیری مدیریت زنجیره تأمین، مدل­های فرایندی و مفهومی مختلفی توسط اشخاص حقیقی و حقوقی در زمینه مدیریت زنجیره تأمین تدوین شده است. این مدل­ها معمولا با توجه به نوع صنعت و تجارت و زمینه کاری از لحاظ ظاهر با هم متفاوت می­باشند، ولی از لحاظ مفهوم و اجزاء و فرایندهای زنجیره تأمین، کلیه  مدل­ها معرف سه فرایند کلیدی تأمین، تولید و توزیع می­باشند. این سه فرایند به صورت یکپارچه و در کنار هم منجر به شکل­گیری مدیریت زنجیره تأمین می­گردند.

[1] – Just in Time

[2] – Business Process Redesign

Written by