مراسم مذهبی

دانلود پایان نامه

     yasō.bərətābiiō. zaoϑrābiiō:
    jasāni.tē.2 auuaŋhaēca. rafnaŋhaēca.
       azəm. yō. ahurō. mazdā̊.
    jasāiti.tē. auuaŋhaēca. rafnaŋhaēca.
       yō. vaŋhuš. sraoṣ̌ō. aṣ̌iiō.
   jasā̊ṇti.tē. auuaŋhaēca. rafnaŋhaēca.
       yā̊. āpō. yā̊sca. uruuarā̊.
      yā̊sca. aṣ̌āunąm.3 frauuaṣ̌aiiō.
” ای زرتشت تو باید شبانه روز مرا با پیشکشی ستوده شده بستایی .(اینچنین ) من اهورامزدا برای یاری و پناه به سوی تو آیم . سروش مقدس برای یاری و پناه به سوی تو آید . آب ها و گیاه ها و فرورها پاکان (نیز ) برای یاری و پناه به سوی تو آید (شرو ،2007 :64) . زوهر در این بند مانند بسیاری بخش های دیگر اوستا با صفت yazō . bǝrǝta – به معنی پیشکشی ستوده شده ، آمده است . نثار آبگونی را در آیین عبادی آب زوهر و فدیه ی جامدی چون گوشت حیوان قربانی شده را در آیین عبادی آتش زوهر به ایزدان تقدیم می کرده اند . تفضلی آب زوهر یا نثار به آب را جزئی از مراسم یسنه می داند (تفضلی ،78:1379) . در طی آن دو مرتبه پراهوم – فشرده ی گیاه هوم – تهیه می شود . در نخستین مرحله تهیه ی نوشابه ی پراهوم شیر به کار نمی رود و از کوبیدن شاخه های گیاه هوم و برگ انار که در آب پاک و زلال خیس شده و از صافی گذشته باشد ، تهیه می شود .به اعتقاد بویس پراهوم بازمانده ی (madha – : می ) است . در پراهوم دوم که آب زوهر نام دارد ، شیر از اجزا لازم آن است . این دومین نوشابه پراهوم به عنوان نذری منبع و سرچشمه آب پاک و صاف می ریزند (بویس،224:1374) . تفضلی علت ریختن زوهر به دریا را از بین رفتن حیوانات بی شماری در دریا بدان وسیله می داند (تفضلی ،70:1379) . Zōhr –” ” پهلوی و “Zaoϴra – ” اوستایی همان نثار آبگونی است که در آیین های زرتشتی به کار می رود . آب زوهراصطلاحی پهلوی برای یکی از مراسم مذهبی زرتشتی است که طی آن پیه یا چربی حیوان قربانی به آتش پیشکش می شود و باعث شعله ور شدن آتش شده و خود کاملا از بین می رود . این هدیه بخصوص در مراسم خاص تهیه می شده و به عنوان کفاره ی گناهان و یا در مراسم شکر گذاری برای تولد پسر به آتش تقدیم می شده است (بویس ،2:1987) . بارتولومه دوشکل اسم خنثی “Zaoϴra – “و اسم مؤنث “” Zaoϴrā – را برای این واژه در نظر می گیرد و فرض می گیرد که تنها واژه ی خنثی و جمع از این واژه در گذشته به کار می رفته است (بارتولومه،1655:1904)‌. نارتن معتقد است در گاهان و یسنا در هردوی آنها به طور مشترک مناسک کوچک باستانی مثل” زوهر “و ” نیاز روغنی” ، قربانی‌های مادی مشخصی اطلاق نمی‌شده‌اند: اینها در گاهان به عنوان استعاره برای ستایش انسانی و یا آنچه از طرف اهوره مزدا در نتیجه ستایش انسان‌ها داده شده است، به کار می‌آیند؛ و در یسن‌ها به صورت موجودات ایزدی در آمده‌اند که برای آنها همان ستایش انجام می‌شود، مانند درست اندیشی (نارتن،143:1383) . شروو به واژه ی عیلامی da- ušáam , tam – ši- ya – um ” “یا dauҫiya < tam – ši – ya –" um" و bagaduҫiya < ba – qa – da – u – ši – ya – اشاره می کند که این سه واژه به صورت zaoϴra –" " اوستایی به معنای قربانی به صورت نثار مایع تحول یافته اند ( شرو ،13:2005). علاوه بر واژه ی زوهر ور هفت ها واژه ی ižā – هم به معنی نثار آبگونی است : هفت ها ، یسنا 38 ، بند 2: īžā̊. yaoštaiiō.1 fəraštaiiō.2 ārmataiiō.3vaŋuhīm.4 ābīš.5 aṣ̌īm.6vaŋuhīm. īṣ̌əm.7vaŋuhīm. āzūitīm.vaŋuhīm.8 frasastīm.vaŋuhīm. +parəṇdīm.9 yazamaidē.
” فراونی ها ، پاکی ها ، درخشش ها ، درست اندیشی ها . همراه با اینها پاداش نیک ، نیروی نیک ، شهرت نیک ،برکت نیک را ” (میرفخرایی ، 1382 : 48) . بارتولومه ižā – را اسم موءنث گرفته به معنای “تلاش . کوشش “(بارتولومه ،1904،378) . اما نارتن معنی “نذر و نثار خوردنی و آشامیدنی ” را پذیرفته است و این واژه را تجسم هویت زنانه می داند (میرفخرایی ،61:1382) . بویس نیز معتقد است منظور از ižā – نثارهای تقدیم شده به آتش است (بویس ،273:1988) . رایشلت پیشکش ها را اگر آشامیدنی باشد ،زوهر و اگر جامد باشد”- myazd ” میزد طبقه بندی می کند : ” یسنا ، هات 1،2 درباره ی نثار آشامیدنی های معینی” Zaoϴra –” و پیشکش های گوشتی ، شیری و گیاهی “- myazd” مانند شیر gӛuš – , gӛušhudå – ,gaušgīuua –” ” است . آمیزه ایی از افشره ی گیاه هوم با گیاه هذانئپتا (haϑānaēpatā – )- که اگر شیر بدان درآمیزند ، پراهوم “para.haoma-” خوانده می شود و گوشت گاوgӛuš . baoiriia “” که سهمی از همه ی آنها به پریستاران می رسد (رایشلت،1968 :331) . به این منظور آتش های گوناگون را گرد می آورند و در هم می آمیزند و برآتش واحدی که درست می شود دعا می خوانند و بعد هیزمی را در بالای آتش می گیرند تا با حرارت آتش بدون تماس با آن روشن شود . سپس از این هیزم روشن شده ، هیزم دیگری را روشن می کنند تا مجموعا 7 بار این کار انجام گیرد (تفضلی ،86:1379) . اونوالا می گوید : براین آتش باید هیمه و دمبه گوسفند نثار کنند (اونوالا ،75:1922) . زوهر شامل گوسفند ، بز،خوک ، الاغ و گاه در متون پهلوی و متون پارسی زرتشتی گاو و گوسفند در اوستا به طور مکرر نام برده شده اند (بویس ،3:1987) . مزداپور معتقد است در متون پهلوی و اوستایی گاه برای ادای تاوان و مجازات گناه ، زوهر نثار می کرده اند .به عنوان مثال در شایست نشایست فصل 7 بند9 : kē ātaxš-ē bē ō zanēd , ā-š dah ātaxš be činišn , u-š dah pādifrāh be barišn , u-š mōrčag dah be ōzanišn , u-š zōhr ō ātaxš i wahrām da hišn ” هرکه آتشی را بکشد ، باید ده آتش را بچیند ، و ده بار پادافره ببرد و و ده مورچه بکشد و زوهر به آتش بهرام بدهد “(مزداپور،91:1369) . رضایی باغ بیدی نیز به نقل از روایت آذر فرنبغ فرخزادان درباره ی تاوان گناه مردی که با زن دشتان نزدیکی کند می گوید : “… جزئیات کفاره یاد است چراکه از هزار زوهر چارپا به آتش بهرام گفته شده است و هزار پشته ی هیزم و هزار پشته ی هیزم و هزار پشته ی چوب خوشبو و هزار یزش که در آن زوهر به آب ببرند (رضایی باغ بیدی،1384 : 113 ) . علاوه برآن ایرانیان باستان پیشکشی و فدیه برای ایزدان را موجب آسایش و رفع بلا برمی شمردند . به عنوان مثال در تیشتر یشت ، کرده ی 16 بند 56 :
yat̰.1 zī.
spitama. zaraϑuštra.
airiiā̊. daiŋ́hāuuō.2
tištriiehe. raēuuatō. xvarənaŋuhatō.3
aiβisaciiārəš. dāitīm.4
               yasnəmca. vahməmca.
           yaϑa.hē. asti. dāitiiōtəmō.
                yasnasca. vahmasca.
               aṣ̌āt̰. haca. yat̰. vahištāt̰:
    5nōit̰. iϑra. airiiā̊. daiŋ́hāuuō.6
      frąš. hiiāt̰.7 haēna. nōit̰. vōiγna.8
          nōit̰. pąma.9 nōit̰. kapastiš.10
             nōīt̰. haēniiō. raϑō.11
             nōit̰. uzgərəptō. drafṣ̌ō.
“اگر به راستی ، ای اسپیتمان زرتشت ، دهیوهای (سرزمین های ) آریایی از برای تیشتر رایومند فره مند ، به خاطر آورنده ی یزش و نیایش آیین مند را چنان که برای اوست آیین مندترین یزش و نیایش ، بنابر اشه وهیشته ( =از طریق بهترین راستی ) ؛ نه ایدر دهیوهای آریایی را باشدی ( برای سرزمین های آریایی نباشد ) نه سپاه دشمن ، نه قحطی ، نه کبست ، نه گردونه ی دشمن ، نه درفش برافراشته ( ی جنگ ) (زرشناس ،130:1389) . بویس معتقد است نثارهای آب و آتش اساس عمل عبادی روزانه ی دینداران را تشکیل می داده است که ایرانیان آن را یسنه می نامید ند . درمراسم زوهر به آتش ، حیوانی را قربانی می کردند .در حین اجرای مراسم عبادی یسنه ، زیر پای قربانی و برسطح محوطه ی مراسم گیاهانی می گستردند . زیرا باور داشتند قربانی تن از گیاه دارد. در طول برگزاری مراسم ، متصدی اجرای مراسم برسمن در دست می گرفت ، شاید برای تاکید به اینکه همه ی گوشت ، گیاه است .در نثار به آب ها نیز هوم را می سائیدند . چراکه عصاره ی هوم نشاط بخش است و نیرو را افزونی می دهد . هوم به منزله ی روحانی ایزدی ،از هر قربانی ،سهمی شامل زبان ،استخوان ، آرواره ی چپ را به او اختصاص می دادند (بویس ،28:1381). Mēzd –” ” پهلوی و mayazda –” ” اوستایی به معنی نذر و تقدیمی غیر مایع چون نان ، میوه و گوشت است و می توان گفت کلا به آن چیز خوردنی که در جشن های دینی برسر خوان می نهند ، میزد گفته می شود (اوشیدری ،446:1378) . در متن پهلوی سور سخن بند 15 : واژه ی میزد به کار رفته است ، به معنای ” فدیه خورنی ” ، هر وعده ی خوراک خورن نیز میزد نامیده می شود (مزداپور ،108:1383) . در متن پهلوی روایات داراب هرمزدیار ایامی را که در آن می توان میزد پیشکش کرد آمده است و بعلاوه نوع این خوراکی غیر مایع میوه ذکر شده است : ” اندر دین پیدا ست که در هر ماهی 5 روز میزد کردن بر هیربدان بهدینان فریضه است . مهر روز ( روز شانزدهم ) رشن روز ( روز هیجدهم ) بهرام روز ( روز بیست ) اشتاد روز (روز بیست و ششم ) انیران روز ( روز سی ام ) و میزد آن را گویند که هر کدام میوه ایی آورند و آن میوه را در پیش زوت نهند و آفرینگان به چگونگی آن روز کنند ، به نام آن کس کنند که میزد می فرماید ” (اونوالا ، 36:1922) . روان درگذشتگان از اینکه میزدی را بازماندگان تقدیم ایشان داشته اند ، شادمان می گردند . در سد در بندهش آمده است که روان پدر و مادر پس از درگذشتن به سرای می آیند و می ایستند ، گوش می دارند که میزد و آفرینگان برای آنها شده است یه نه و هرگاه که میزد و آفرینگان برای آنها شده است یا نه و هرگاه که میزد و آفرینگان ببیند خوش و خرم خواهند بود و در غیر این صورت نومید می گردند و گله و شکایت به اورمزد می برند و می گریند ای دادار ما را به میزد و آفرینگان اینها حاجت نیست و چون آنها میزد و آفرینگان برای ما نکند ما هم از بلائی که برایشان خواهد آمد باز نمی داریم ( دابار ،16:1909) .
گوشت ها

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.