کشف کنند.
۵.فرار عمدی از پرداخت مالیات
عدهای از فراریان مالیات مؤدیانی است که به احکام و دستورات قانونی کم توجه اند .و افرادی که به طور عمدی از پرداخت مالیات فرار می کنند. جریمه سنگینی خواهد داشت.
بنابراین نبود جرایم سنگین جزایی و کیفری برای مؤدیان و ممیزان مالیاتی که مرتکب فساد مالی می شوند و این باعث افزایش فرار مالیاتی می شود.(نورانی ،۱۳۸۷)
۲-۶-۲علل مربوط به نظام مالیاتی کشور
۱لف )نواقص سیستم نظام مالیاتی ب ) علل موجب پیچیدگی سیستم نظام مالیاتی
الف -نواقص سیستم نظام مالیاتی
۱. عدم جلب اعتماد مردم نسبت به اهداف مالیاتی- با بررسی تحقیقی و تنظیم پرسشنامه و تماس با مودیان مالیاتی می توان به این نتیجه رسید که اعمال تبعیض بین مودیان متشابه الوضع و یا وجود تساوی بین مودیانی که از نظر در آمد یا ثروت متفاوت می باشند, تبانی مودیان با مامورین مالیاتی, راهنمائی های مامورین مالیاتی و حتی نوشتن عریضه برای کاهش مالیات مودیان توسط خود مامورین و… از اعتماد مردم نسبت به نظام مالیاتی کاسته و موجب فرار از مالیات میشود.
۳- ضعف سیستم اطلاعاتی
در کشورهای پیشرفته به علت پیشرفت تکنولوژی و بانکداری, اطلاعات نسبت به ثروت, در آمد و معاملات افراد حقیقی و حقوقی نسبتا دقیق است و در این جهت مشکل زیادی ندارند. ولی در کشورهای در حال توسعه از جمله جمهوری اسلامی ایران, رشد بیش از حد بخش خدمات, ضعف سیستم بانکی و عدم ثبت دقیق معاملات و انتقالات, موجب شده است مسئولین مربوط نتوانند اطلاعات دقیقی از در آمد و ثروت افراد بدست آورند. وجود این مساله و ضعف اعتقاد مردم به نظام مالیاتی موجب عدم اعلام صحیح در آمد یا ثروت واقعی افراد گردیده که نتیجه آن گسترده شدن میدان فرار از مالیات میباشد. در آمد های مالیاتی ۳۰.۵ درصد افزایش و در آمد نفت ۵۱ در صد کاهش را نشان میدهد, ولی بخش عمده ای از کاهش مزبور به علت کاهش ارزش ریال در برابر دلار و محاسبه در آمد نفت با قیمت رسمی دلار میباشد. علاوه بر این, این کاهش همراه با کسری بودجه بوده است و عمدتاً به وسیله استقراض از بانک مرکزی جبران شده, که خود تورم زا بوده است. اتکاء به نفت موجب گردیده توجهی به مالیاتها نشده و در نتیجه در آمدهای مالیاتی کشور, حتی نسبت به کشورهای در حال توسعه, نا چیز باشد. مقایسه ای بین سهم در آمدهای مالیاتی در تولید ناخالص ملی در کشورهای آسیائی, این مساله را نشان میدهد.
۲. ترکیب مالیاتی
در مالیاتهای غیر مستقیم وقتی کالا ضروری باشد و مصرف کننده نتواند در مصرف آن صرفه جوئی کند, احتمال پرداخت مالیات بوسیله افراد کم در آمد بیشتر میشود و طبقه مرفه و پر در آمد که بیشترین نفع را از امکانات جامعه می برند بالنسبه مالیات کمتری پرداخت می نمایند. در مالیاتهای غیر مستقیم, مودی مالیاتی دقیقا شناخته شده نیست. با توجه به اینکه در مورد مالیاتها شناخت مودی مالیاتی, از مسائل اساسی و مهم میباشد, مالیاتهای غیر مستقیم, مسئولین را به اهداف مالیاتی نخواهد رساند و توزیع عادلانه در آمد را که از اهداف مهم اجتماعی مالیاتها است نا برابرتر خواهد کرد و با افزایش مالیاتهای غیر مستقیم نسبت به مستقیم, فاصله طبقاتی بیشتر خواهد شد( مالیاتهای غیر مستقیم پس از انقلاب سهم مهمی را به خود اختصاص داده است).(همان منبع)
۳. عدم توجه به رضایت مؤدیان مالیاتی
در حال حاضر، اغلب فرآیندها از دیدگاه درونی سازمان مالیاتی طراحی میشود و کمتر به راحتی مؤدیان توجه میشود. این امر، موجب دلسردی مؤدیان و انگیزهء اندک آنان برای تمکین از مقررات مالیاتی میشود.فقدان آموزش مؤدیان مالیاتی دربارهء تخصیص صحیح منابع مالیاتی دولت، موجب نارضایتی بیشتر و عدم تمایل آنان به پرداخت مالیات میشود . به عبارتی قواعد شغلی و مقررات مالیاتی پیچیده، مانع از اصلاح فرآیندها میشوند. به طور کلی ماموران مالیاتی، درک اندکی از نوع فعالیت و فلسفهء وجودی فرآیندهایی که به موجب مقررات انجام میشود و یا حاصل عادتهای درازمدت دیگران است، دارند. به طور کلی در مورد نحوهء تفکیک فرآیندها برای انواع پایه های مالیاتی، در قانون مالیاتهای مستقیم، سخنی به میان نیامده است. اغلب مقررات مالیاتی، دارای ابهاماتی هستند که توسط ماموران مالیاتی تفسیر میشوند و درک جامع مدیریتی و جمعی از آنها وجود ندارد. وجود اطلاعات محدود، ضعف اطلاعاتی را در رابطه با مؤدیان ایجاد میکند. توزیع و انتقال اطلاعات محدود میان سازمان مالیاتی و سایر ذینفعها (وزارتخانهها، ادارهء ثبت و مؤدیان مالیاتی) منجر به تشخیص غیردقیق مالیات و از دست رفتن درآمدهای مالیاتی میشود. اطلاعات ضعیف، توانایی سازمان مالیاتی ایران را در انجام حسابرسی موردی محدود میکند. به این دلیل که در حال حاضر تمامی شرکتها و مشاغل (تمامی پروندههای مالیاتی) مورد رسیدگی قرار میگیرند، بار کاری ممیزان مالیاتی غیرقابل تحمل است. روشهای اجرایی غیرموثر موجب عدم دقت و حجم زیاد دادخواهی میشوند. در بعضی مواقع ممیزان و مؤدیان مالیاتی روابطی را برقرار میکنند که بر رعایت انصاف و عدالت ممیزان تاثیر میگذارد. عدم وجود ساز و کارهای کنترلی در سیستم اجرایی مالیاتی، به ممیز مالیاتی قابلیت انعطافپذیری بسیار زیادی را در هدایت تشخیص میدهد. این امر، بیدقتی و تقلب را افزایش میدهد. به دلیل عدم وجود روشهای اجرایی مالیاتی قوی، تعداد زیادی از داد خواهی های مالیاتی علیه سازمان مالیاتی کشور طرح میشود (دژ، ۱۳۹۰)
۴
.وجود معافیت های وسیع و متنوع مالیاتی
یکی از زمینه های بروز بسیاری از فرارهای مالیاتی ، سیاست های حمایتی مالیاتی در قالب گسترش معافیت هاست. این پدید(فرار مالیاتی)، زمانی گسترده تر می شود که نظام اطلاعاتی جامعی برای کنترل و پایش معافیت ها در بخش های مختلف وجود نداشته باشد. لذا اگر اعطای معافیت ها با دقت لازم صورت نگیرد ، دولت برای کسب درآمد مالیاتی مورد نظر ، فشار سنگینی را به گروه های دیگر جامعه وارد می کند. به طور کلی نباید معافیت های مالیاتی برای بخش گسترده ای از فعالیتهای اقتصادی و برای زمان نامحدودی در نظر گرفته شود. در دوره های مختلف باید تحقق اهداف مورد نظر از اعطای این معافیت ها مورد بررسی قرار گیرد ، چنانچه پاسخ منفی باشد ، ضرورت اعطای این معافیت ها نیز باید منتفی شود. در ایران بسیاری از صنایع مانند کشاورزی ، دامپروری ، پرورش ماهی ، پرورش زنبور و… از مالیات معاف هستند. از طرفی بخش عمده ای از فعالیت ها در بخش نفت(غیر از فرآورده ها) نیز مشمول این معافیت هستند. همچنین بسیاری از موسسات دولتی که حجم بسیار وسیعی از فعالیت های اقتصادی را در دست دارند از پرداخت مالیات معاف میباشند که این مساله موجب شده تا درصد بالایی از تولید ناخالص داخلی از پرداخت مالیات معاف باشد. این معافیت ها موجب تحمیل بار سنگین مالیاتی بر دوش گروه های دیگر شده و زمینه فساد ، فرار مالیاتی و… را فراهم می کند. با توجه به تغییر و تحولات صورت گرفته در برخی از ساختارهای اقتصادی کشور و مطابق با اهداف تصریح شده در قانون ( اجرای سیاست کلی اصل۴۴ قانون اساسی)( سند چشم انداز) و( سیاست های کلی برنامه پنجم توسعه) ، ضرورت بازنگری در برخی از معافیت ها ، ترجیحات ، تخفیفات و در نهایت نرخ های مالیاتی در هر بخش ، متناسب با شرایط اقتصادی کشور در بخش های مذکور اجتناب ناپذیر است.(طاهر پور ،۱۳۸۷)
۵.عدم ارسال اظهار نامه
ارسال نکردن اظهار نامه دلایل گوناگونی دارد .هر گاه ثبت دفاتر مؤدی به روز نباشد ، بهترین امکان برای ارسال نکردن اظهار نامه و پس از آن فرار مالیاتی فراهم شده است و این رایج ترین دلایل عدم ارسال اظهار نامه است . دلیل دیگر عدم ارسال اظهار نامه ، برخورد نکردن قاطع مأموران مالیاتی است که آن هم می تواند به دلیل آشنا نبودن و تسلط کافی نداشتن مأموران مالیاتی به قوانین مالیاتی و نداشتن مهارت کافی درآن می باشد اما گاهی ممکن است مأموران مالیاتی آشنایی کافی نسبت به قوانین داشته باشد و در اجرای آن ماهر باشد، اما برخورد قاطعی از خود نشان ندهد.(همان منبع )
ب ) پیچیدگی و ابهام در قوانین و مقررات مالیاتی ‏
یکی از مهم‌ترین عوامل موثر در تضعیف و عدم اثربخشی سیاست‌های مالیاتی ، پیچیدگی و ابهام در ‏قوانین و مقرّرات مالیاتی است. این مساله به تنهایی به کارآیی اجرایی سیاست‌های مالیاتی صدمه ‏وارد می‌کند‎.‎ اصولاً چون قوانین وضع شده برای استفاده عموم مردم می باشد واز طرفی میزان ‏درک و فهم مردم تفاوتهای زیادی با هم دارد لذا اولاً قوانین پیچیده قابل درک و فهم برای عموم نبوده ‏و ثانیاً زمینه تفسیرهای سلیقه ای و غلط برای سوء استفاده گنندگان فراهم می شود.‏ قوانین و مقررات مهمترین ابزار فساد مالی و اقتصادی ، سوء استفاده از قوانین نامناسب موجود ، و عدم وجود قوانین و مقرّرات در پاره ای موارد و روشن و شفاف نبودن بسیاری از قوانین و مقرّرات می باشد. قوانین پیچیده و مبهم ، دشواری های برای مؤدیان ایجاد می کند و هزینه های تمکین را نیز افزایش می دهد. ساده سازی قوانین درک آن را برای مؤدیان بسیار آسان می نماید و می تواند تاثیر بسزایی در کاهش فرار مالیاتی داشته باشد. بدین ترتیب ساده سازی می تواند کارایی و اثر بخشی نظام مالیاتی را افزایش دهد و مؤدیان را وادار به تمکین کنند.( مک کرچ۱۹ر،۲۰۰۷) دستگاه مالیاتی باید از دیدگاه مالیات دهنده نیز ساده باشد. فرم ها و رویه ها باید تا حدی ساده باشد که تمکین مالیاتی را تشویق کند. چرا که در برخی موارد فرم ها و اظهار نامه های مالیاتی حاوی اطلاعات اضافی هستند و تکمیل کننده آنها از عهده و حوصله مودیان خارج است. بدین ترتیب انگیزه آنها را برای تسلیم اظهار نامه یا پر کردن فرم های مربوط کاهش می دهد پس یکی از گام های اساسی در این راستا می تواند ساده سازی رویه ها و فرایند های مالیات و ساده کردن فرم ها با طراحی مناسب و حذف موارد ابهام است.
۲- ۷پیچیدگی سیتم مالیاتی واندازه گیری پیچیدگی
۲-۷-۱ تعریف پیچیدگی سیستم نظام مالیاتی۲۰
پیچیدگی سیستم مالیاتی مبحثی است که در تحلیل اقتصادی استاندارد سیستم های مالیتی گنجانده نمی شود تعریف دقیقی ندارد. این مفهوم می تواند ویژگیهای متفاوتی را شامل شود مانند عدم فرانمایی. یک سیستم مالیاتی متشمل از گروهی قوانین و قواعد مالیاتی است که نرخ های متفاوت و مسئولیت هایی را شامل می شود که مربوط به تراکنش های مختلف توسط اشخاص یا تجارت ها می باشد و روش های کارکردی اجرایی ای است که افراد یا شرکت ها می بایست طی کنند تا از قواعد مربوط به فراهم آوری اطلاعات٬ تکمیل فرم های مالیاتی٬ پرداخت مالیات و تحمل تفصحات در صورتیکه فرم های مالیاتی به چالش کشیده شوند پیروی کنند. .(الف۲۱ ،۲۰۱۴) پیچیدگی به صورت مجموع هزینه هایی که بر افراد و دولت تحمیل می شوند،میتوان با معیار کمی سیستمهای مالیاتی مختلف را با یکدیگر مقایسه و نیز جنبه های مختلف یک سیستم مالیاتی خاص و تاثیراتی که بر عدالت، کارایی و درآمد
مالیاتی دارد، ارزیابی کرد. (اسلمورد وسورام۲۲ ،۱۹۸۴)
۲-۷-۲ علل موجب پیچیدگی سیستم نظام مالیاتی
ضعف, تغییر و قابل فهم نبودن قوانین – عیوب و نقائص در قوانین مالیاتی, مشخصه بخش قابل توجهی از قوانین مالیاتی است. بگونه ای که موجب پیچیدگی و تغییر مداوم این قوانین شده است( قربانب، صفحات ۳۰۷ و ۳۱۵) با توجه به آثاری که قوانین در جامعه ایجاد میکنند , باید در حد ممکن دائمی باشند, نه موقتی. زیرا آزمایش قانون در جامعه آثاری به دنبال دارد که با پایان یافتن مدت اجرا قانون, آن آثار پایان نمی یابد. موقتی بودن قوانین مالیاتی این امید را در مودیان مالیاتی ایجاد میکند, که اگر مقاومت نموده و بنحوی امروز را به فردا موکول نمایند, امکان عفو یا کاهش در مالیاتی وجود دارد. ضمن اینکه در تغییرات قوانین مالیاتی, ارجاعات به مصوبه ها و قوانین گذشته فراوان به چشم می خورد که این خود موجب پیچیدگی قوانین میگردد. عدم وضوح و پیچیدگی برخی قوانین مالیاتی, قانونگذاران را مجبور به ابلاغ بخشنامه هائی نموده است عناوین این بخشنامه ها که معمولا مدتی پس از ابلاغ قوانین باشد. (همان منبع قبلی ،صفحات ۲۲۹ و ۲۴۰)
۲ -۷-۳ ابعاد پیچیدگی مالیاتی
لانگ و سوینگن ۲۳(۱۹۸۷) شش بعد پیچیدگی مالیاتی را تعریف کردند:
۱-ابهام یا عدم قطعیت در قوانین مالیاتی که به سبب پیدایش بیش از یک وضعیت دفاعی می شود
۲-عملیات جبری مشکل
۳-تغییرات مکرر و جدید در قوانین
۴-جزئیات (قواعد زیاد و استثنائات به قواعد)
۵-جمع آوری مدارک خاص با جزئیات
۶-شکل فرم ها و دستورالعملشان می تواند گیج کننده باشد
پیچیدگی مالیاتی را می توان به دو گروه سادگی قانونی (قابل خواندن و فهم بودن قانون مالیاتی) و سادگی موثر (قابلیت تعیین میزان مالیات پرداختی بصورت صحیح) نیز تقسیم بندی کرد. (اونز وترن ۲۴،۲۰۱۰،ص۲۴۹)
۲-۷-۴ انواع پیچیدگی سیستم مالیاتی
در هنگام در نظر گرفتن پیچیدگی یک سیستم مالیاتی دو ویژگی آن را می توان بعنوان مثال در نظر گرفت.
الف ) پیچیدگی طراحی۲۵
این نوع پیچیدگی منعکس کننده تعداد محصولات مختلف مالیات پذیر و نرخ های مالیاتی مختلفی است که به آنها تعلق می گیرد. از ابعاد این مساله موارد ذیلند:
۱)برای هر محصول نرخ مالیات متناسب با میزان مصرف یا عرضه آن توسط مودیان تغییر می کند.
۲)برای یک محصول مورد نظر نرخ مالیات توسط برخی مودیان ها با دیگران فرق می کند تنها به دلیل طبیعت مودیان مالیاتی.
۳)اینکه نرخ مالیات بر محصولی با محصول دیگری متفاوت باشد. ممکن است تصور شود که یک روش برای محاسبه پیچیدگی شمارش تعداد نرخ های مختلف مالیاتی است-ولیکن این می تواند گمراه کننده باشد.(الف

Written by 

دیدگاهتان را بنویسید