است. به طور کلی می‌توان گفت که، سرمایه فکری یک بسته‌ی دانشی مفید برای سازمان‌ها است.مطالعات انجام گرفته مبین افزایش گاه 60 تا 75 درصدی ارزش سرمایه‌های فکری و دارائی های نامشهود در قیمت سهام شرکتها است.
بررسی چارچوب‌های مختلف طرح شده توسط نظریه پردازان و محققان در حوزه‌ی سرمایه فکری نشان از همبستگی بسیار زیاد در تعریف و شناسایی مولفه‌های سرمایه فکری سازمان دارد. بیشتر تمایزات در نام‌گذاری و باتوجه به مولفه‌های خاص و بارزتر نمودن آنها، نه در سطح کلان تغییر مولفه‌های اصلی و بیشتر از خلال تقسیم مولفه‌های اصلی به دو یا چند مولفه، و یا در سطح زیر مولفه‌های آن صورت پذیرفته است.
یکی از دغدغه‌های اصلی پژوهشگران و محققان آکادمیک از زمان طرح مفهوم سرمایه فکری، در رویه‌های حسابداری در این جهت است که چگونه دارایی‌های نامشهود از جمله سرمایه فکری در عملکرد شرکت‌ها انعکاس یابند و میزان تأثیر آن با چه روش یا مدلی اندازه‌گیری و شناسایی گردد. بر اساس درک ضرورت ایجاد امکان برای سنجش سرمایه فکری در سازمان‌های دولتی و خصوصی، انجمن‌ها و مجامع تلاش‌هایی در راستای ایجاد مدل‌هایی با هدف سنجش سرمایه‌ی فکری آغاز کرده‌اند، و پس از طرح نخستین مدل مرتبط با سنجش سرمایه فکری تا به امروز مدلهای بسیاری مطرح شده است.
پاسخگویی در فرآیند حسابداری نقش بسیار مهم و حیاتی دارد. سازمان‌ها و شرکتها برای ادامه حیات خود متکی به شبکه‌های پیچیده پاسخگویی می‌باشند، این شبکه‌های پیچیده بر اساس ثبت و گزارش فعالیت کار می‌کنند. ارزیابی عملکرد که بوسیله مدیریت واحد تجاری جهت تصمیم‌گیری و هدف‌گذاری و همچنین برای اشخاص خارج از واحد تجاری جهت تصمیم‌گیری و سرمایه گذاری مورد استفاده قرار می‌گیرد. مسئولیت حسابدارانی که درگیر فرآیند اندازه‌گیری عملکرد هستند و همچنین افرادی که مسئول بررسی صحت این اندازه‌گیری می‌باشند، باید به وضوح توصیف شده باشد بطوریکه مقیاسها در سطح بالایی از مسئولیت پذیری تهیه و تأیید شود.
باتوجه به عنوان تحقیق حاضر و مقدمه‌ای که ارائه گردید، در این فصل سعی شده تا مبانی نظری سرمایه فکری، شامل: پیشینه، تعاریف، عناصر تشکیل دهنده، روشهای اندازه‌گیری و گزارشگری آن و همچنین عملکرد مالی و رویکردهای مختلف ارزیابی عملکرد به همراه توضیح معیارهای ارزیابی عملکرد مورد استفاده در این پژوهش مورد بررسی قرار گیرد.
2-2- پیدایش سرمایه فکری
نخستین تلاش‌ها مرتبط با مفاهیم سرمایه فکری مرهون مطالعات فریتز مچلاپ3 در سال 1962 میلادی است. اما به لحاظ تاریخی ابداع مفهوم سرمایه فکری به سال 1969میلادی، اقتصاددانی به نام کنت گالبرایس4نسبت داده می‌شود. هرچند در این میان نباید تلاشهای جیمز تابین در نیمه‌ی دوم قرن گذشته را نیز فراموش کرد که برای اولین بار مدل مبتنی بر نسبت او-کیوی تابین- توانست ابزاری را در اختیار سازمانها قرار دهد تا عملکرد اثربخش سرمایه‌ی فکری سازمان را مورد بررسی قرار دهند. در نتیجه‌ی این تلاشها، ادبیات سرمایه‌ی فکری به سرعت در مسیر توسعه‌ی سازمانی قرار گرفت. اما با بررسی دقیق تری شاید بتوان گفت که مفهوم سرمایه‌ی فکری از دهه‌ی هشتاد میلادی نظر عمومی نظریه‌پردازان را به خود جلب نمود و از دهه‌ی نود میلادی به طور گستره‌تری مورد توجه سازمان‌ها قرار گرفت.
در سال 1980میلادی، هیروکی ایتامی5 کتاب خود را پیرامون ارزش‌گذاری و تحرک‌بخشی به دارایی‌های نامشهود با تکیه بر مفاهیم سرمایه فکری به رشته تحریر درآورد و به زبان ژاپنی انتشار داد. جالب این‌جاست که این کتاب تا سال 1987 میلادی به زبان دیگری ترجمه نشد. درسال 1981 میلادی محققی به نام برایان هال6، شرکتی را با هدف امکان تجاری سازی نوآوری ایجاد کرد. در سال1986 میلادی دو اتفاق مهم در عرصه‌ی تحقیقات پیرامون سرمایه‌ی فکری رخ داد. یکی از این دو اتفاق مهم، انتشار کتابی با عنوان «شرکت[مبتنی بر] دانش فنی»، با تمرکز بر مدیریت دارایی‌های نامشهود در سازمان توسط کارل اریک سویبی بود. اتفاق دیگر انتشار مطالب دیوید تیس با محوریت بررسی استخراج و اکتساب ارزش از خلال نوآوری در سازمان بود. درسال 1988میلادی، سویبی برای اولین بار معرفی سرمایه‌ی دانشی پرداخت، این موضوع مقدمه‌ای بود بر کارهای وسیع تری که، در سال 1989 با انتشار کتاب ترازنامه‌ی نامشهود و معرفی سازمان در قالب سه مفهوم:ساختار داخلی،ساختار خارجی،شایستگی‌های فردی انجامید. در پی این تلاش‌ها به سال 1990 میلادی، سویبی کتاب مدیریت دانش خود را منتشر نمود.یکی دیگر از اتفاقات مهم در پایان دهه‌ی هشتاد میلادی تحقیقی است که پاتریک سالیوان در مورد نوآوری تجاری انجام داده است(خاوندکار و همکاران،88 ).
دهه نود میلادی را می‌توان سرآغاز توجه جدی سازمان‌ها به مفاهیم مرتبط با سرمایه‌ی فکری که حاصل نتایج مطالعات نظریه‌پردازان و پژوهش‌گران مختلف در دهه‌ی هشتاد میلادی بود، نامید.
به لحاظ سیر تحول نظری سرمایه‌ی فکری در دهه‌های جاری، می‌توان گفت که امروزه سرمایه‌ی فکری مرحله‌ی نظریه پردازی کلی را سپری کرده و بیشتر به شکلی تخصصی‌تر در قالب مدل‌های مدیریت و سنجش مورد توجه قرار گرفته است.
به تأثیرگذارترین تلاشها از دههی هشتاد میلادی تا دهه گذشته میلادی پیرامون سرمایه فکری در ادامه به صورت خلاصه اشاره شده است.
جدول(2-1)تأثیرگذارترین تلاشها در دههی هشتاد میلادی پیرامون توسعهی
سرمایه فکری(خاوندکار و همکاران،1388)
تاریخ
تأثیرگذارترین تلاش ها
پیش از1980میلادی
نخستین توجه به مفاهیم مرتبط با سرمایه فکری توسط فریتز مچلاپ (1962)
ابداع واژه ی سرمایه فکری توسط جان کنت گالبرایس(1969)
1980میلادی
انتشار کتاب تحرک بخشی به دارایی های پنهان توسط هیروکی ایتامی
1981میلادی
افتتاح شرکتی به منظور تحقیقات تجاری ارزش نیروی انسانی توسط دیوید تیس
1986میلادی
انتشار کتاب شرکت (مبتنی بر)دانش فنی توسط کارل اریک سویبی
انتشار مطالبی پیرامون اکتساب ارزش از خلال نو اوری توسط دیوید تیش
1987میلادی
انتشار مقاله ی مدیریت دارایی دانش در قرن بیست و یکم توسط دبرا آمیدون
انتشارکتاب گسست ارتباطی: رشد و افول حسابداری مدیریت توسط توماس جانسون وروبرت کاپلان
1988 میلادی
انتشار گزارش جدید سالانه و معرفی عبارت سرمایه ی دانشی توسط کارل اریک سویبی
انتشار کتاب عصر فرد گریزی توسط چارلز هندی
1989 میلادی
انتشار کتاب ترازنامه ی نامشهود توسط کارل اریک سویبی
آغاز تحقیقات پیرامون تجاری سازی نواوری توسط اریک سویبی

جدول(2-2) تأثیرگذارترین تلاش‌ها دردههی نودمیلادی پیرامون توسعهی سرمایه‌فکری(خاوندکاروهمکاران،1388)
تأثیرگذارترین تلاش ها
تاریخ
انتخاب لیف ادوینسون به عنوان مدیر سرمایه فکری در شرکت اسکاندیا
1990 میلادی
انتشار کتاب مدیریت دانش توسط کارل اریک سویبی

انتشار کتاب پنجمین فرمول، فنون و تجربیات عملی سازمان یادگیرنده توسط پیتر سنگه

انتشار اولین مقاله از مجموعه مقالات نیروی فکر در مجله ی فورچن توسط توماس استوارت

انتشار کتاب انقلاب ارزش دانش یا تاریخ اینده توسط تایچی ساکایا
1991 میلادی
انتشار مقاله ای شرکت دانش پدید توسط ایکوجیرا نانوکا

انتشار دومین مقاله از مجموعه مقالات نیروی فکر در مجله­ی فورچون توسط توماس استوارت

انتشار کتاب رهبری و دانش جدید :اکتشاف نظم در بی نظمی جهان توسط مارگات ویتلی

انتشار مقاله ای کارت امتیازی متوازن توسط روبرت کاپلان و دیویدنورتون
1992میلادی
انتشارکتاب‌کسب‌وکارهوشمند:پارادایم دانش پایه وخدمت پایه برای صنعت توسط جیمز برایان‌ کووین

ابداع مفهوم سرمایه‌ی مشتری توسط هوبرت سینت اونگ
1993میلادی
برگزاری اولین گردهمایی گروه میل ولی

انتشار مقاله‌ای سرمایه فکری در مجله­ی فورچون توسط توماس استوارت

برگزاری گردهمایی مدیران سرمایه فکری به میزبانی لیف ادوینسون،گوردون پتراش و پاتریک‌سولیوان
1994میلادی
معرفی ابزار تانگو توسط شرکت کلمی

انتشارکتاب عصر شبکه :اصول سازمانی قرن بیست ویک توسط جسیکا لیمپاک وجفری استمپس

برگزاری دومین گردهمایی گروه میل ولی انتشار اولین گزارش عمومی سرمایه فکری توسط شرکت اسکاندیا
1995میلادی
برگزاری سمپوزیوم پیرامون سنجش داراییهای نامشهود فکری توسط کمیته بورس و اوراق بهادار ایالات متحده

شروع پروژه­ی تحقیقاتی پیرامون اقلام تحقیقاتی پیرامون اقلام نامشهود در دانشگاه نیویورک توسط باروخ لو

انتشار کتاب امتیاز استفاده از انحصار فناوری توسط راسل پار و پاتریک سولیوان

آغاز به کار لابراتور سرمایه فکری در شرکت اسکاندیا به مدیریت لیف ادوینسون
1996میلادی
انتشار اولیه گزارش سرمایه فکری ملی توسط کارولین استنفلد

انتشارکتاب ثروت جدید سازمانی، مدیریت و سنجش داراییهای دانش پایه توسط کارل اریک سویبی

کتاب سرمایه فکری، آزاد سازی ارزش شرکت ازطریق شناسایی نیروی فکری پنهان توسط ادوینسون ومالون

انتشار کتاب سرمایه فکری،ثروت جدید سازمانی توسط تومای استوارت
1997میلادی
برگزاری کنفرانس پیرامون سنجش سرمایه فکری موسسه هوور

دفاع از اولین پایان نامه­ی دکتری جهان پیرامون سرمایه فکری توسط نسک بونتیس

برگزاری گرده همایی پیرامون مالکیت فکری در کالیفرنیا به میزبانی پاتریک سولیوان، ادوینسون و پتراش

انتشار کتاب سود افرینی از سرمایه فکری،اکتساب ارزش از نواوری توسط پاتریک سولیوان
1998میلادی
اولین کنفرانس گسترده­ی دانشگاهی پیرامون سرمایه­ی فکری در دانشگاه مک مسترکانادا توسط بونتیس

برگزاری اولین کنفرانس پیرامون حسابداری سرمایه فکری توسط باروخ لو

اغاز پروژه­ی پیرامون سنجش سرمایه فکری توسط دولت دانمارک
1999میلادی
انتشار مجموعه محاسبات متوازن دانش توسط وزارت اقتصاد هلند

جدول(2-3) تأثیرگذارترین تلاش‌ها دردههی گذشته میلادی پیرامون توسعهی سرمایه‌فکری(خاوندکاروهمکاران،1388)
تأثیرگذارترین تلاش ها
تاریخ
انتشار اولین شمارهی مجله سرمایه فکری
2000میلادی
انتشار اولین رهنمود حسابداری سرمایهی فکری توسط دولت دانمارک

انتشار مجموعه مطالعات پیرامون سرمایه فکری در مالزی توسط نیک بونتیس

انتخاب لیف ادوینسون به عنوان اولین استاد تمام در حوزه ی سرمایه فکری در دانشگاه لوند
2001میلادی
انتشار اولین گزارش کلان دارائیهای نامشهود توسط اتحادیهی اروپا

انتشار کتاب اقلام نامشهود،مدیریت،سنجش و گزارشدهی توسط باروخ لو

انتشار کتاب مدیریت استراتژیک سرمایهی فکری و دانش سازمانی توسط چون وی چو و بونتیس
2002میلادی
انتشار کتاب مدیریت سرمایه فکری : ابعاد سازمانی،استراتژیک و خط مشی توسط دیوید تیس
< br />انتشار کتاب ابرشاه راه نواوری : فراچنگ آوری سرمایه فکری برای مزیت مشارکتی توسط آمیدون

انتشار کتاب دارایی‌های نامشهود :ارزش ها،سنجش و ریسک توسط جان هند و باروخ لو
2003میلادی
انتشار کتاب سرمایهی فکری در سیاستهای قرن بیستویکم توسط سیمور ایتزکف

انتشار مجموعهی دارایی‌های فکری ارزشگذاری و سرمایهسازی توسط کمیسیون ملل متحد اروپا

انتشار مدیریت دانش و فضاهای شبکهای توسط آلفرد بیرلی، سونجا فالک و دانیل دیمر

انتشار کتاب درامدسازی از سرمایه فکری به مثابهی پیشران ارزش سهام داران توسط اولیور پفیل
2004میلادی
انتشار بنگاههای دانشگرودانش بر توسط متس آلووسون

کتاب معنابخشی به سرمایهی فکری: طراحی رویهای برای ارزشگذاری اقلام نامشهود اندریسن

برگزاری کنفرانس پیرامون سرمایه فکری جوامع در اقتصاد دانش پایه توسط بانک جهانی
2005میلادی
انتشار کتاب چشم اندازی بر سرمایه فکری توسط برنارد مار

انتشار کتاب سرمایه فکری برای جوامع: کشورها،مناطق و شهرها توسط بونفور و لیف ادوینسون

انتشار پیش نویس استانداردهایی پیرامون ارزشگذاری دارایی نامشهود و ارزشگذاری

مالکیت فکری توسط جامعه ی ارزیابان آمریکا

انتشار کتاب مدیریت سرمایه فکری در عمل توسط گوران روس،استپان پیک و لیزا فرنستورم
2006میلادی
آغاز به فعالیت تیمی تحت نظارت کمیته ی بین المللی استاندارد های ارزش گذاری با هدف

Written by 

دیدگاهتان را بنویسید