• وضعیت ارتباط صنعت و دانشگاه در ایران

تلاش برای صنعتی شدن ایران از چند دهه قبل از انقلاب آغاز شد. در این راستا حجم عظیمی از ماشین­آلات صنعتی و ابزارآلات و تجهیزات وارد کشور گردید. با وجود هزاران نفری که هر ساله در علوم پایه و فنی و مهندسی فارغ­التحصیل می­شوند تولیدات صنعتی قابل رقابت در عرصۀ بین­المللی وجود ندارد. مسبب این بحران در مرحلۀ اول، اشتباه بزرگ در سیستم آموزش عالی است که از الگوبرداری نامناسب از سیستم غربی سرچشمه گرفته است. آنچه در آن کشورها به خوبی پاسخگوی نیاز آنان است در کشور ما نامناسب بوده و هست.

در سیستم غربی، در بعد آموزش، دانشگاه­ها فقط اصول و مبانی و تئوری­های اصلی هر علم و فن را آموزش می­دهند. دانشجویان، اصول و تئوری­های مهندسی را در دانشگاه، و اصول طراحی و ساخت را در صنعت می­آموزند. از طرفی صنایع در این کشورها دارای مراکز فعال پژوهشی هستند که کلیۀ عملیات مربوط به طراحی و ساخت، بصورت برنامه­ریزی شده توسط این مراکز به اجرا درمی­آید. کارخانجات و واحدهای صنعتی از ابتدا با هدف طراحی و ساخت پی­ریزی شده­اند و مجهز به مراکز تخصصی تحقیق و توسعه نیز هستند.

در کشور ما نیز سیستم آموزشی عیناً همان سیستم غربی است؛ یعنی در سطح کارشناسی، تنها اصول و مبانی علوم مهندسی را به دانشجویان می­آموزند و آنها را فارغ­التحصیل و روانۀ صنعت می­کنند و درست در اینجاست که مشکل اساسی خود را نشان می­دهد زیرا صنعتی که با هدف طراحی و ساخت، پایه­ریزی نشده، صنعتی که مجهز به مراکز تخصصی و پژوهشی نیست از فارغ­التحصیلان فنی انتظار دارد که کمبودهای صنعت را جبران نمایند؛ یعنی طراحی بدانند و روش­های تولید را فراگرفته باشند. حال مهندسی که نمی­تواند در شروع کار این توقع را برآورده سازد اولین شکست روحی را متحمل می­شود چراکه احساس می­کند چیزی نمی­داند.

از طرفی دانشگاه معتقد است که برنامه­های آموزشی­اش منطبق با برنامه­های پیشرفته­ترین دانشگاه­های جهان است و فکر می­کند این مشکل صنعت است که نمی­تواند آموزش­های تخصصی لازم را جهت اجرای عملیات طراحی و ساخت به کارکنان ارائه بدهد.

از سویی دیگر معیار سنجش کیفیت پژوهش­های دانشگاهی، انتشار آنها در مجلات معتبر علمییا ارائۀ در کنفرانس­های مهم بین­المللی است. موضوعات انتشاریافته در این مجلات، شامل آخرین دستاوردهای علمی و دانشگاهی است و چندین سال از تکنولوژی پیشرفته­ترین کشورها جلوتر است یعنی سطح علمی اساتید دانشگاهی جلوتر از تکنولوژی موجود است. اما همین دانشگاه نه در زمینۀ آموزش قادر است نیاز صنعت را برطرف نماید و نه در زمینۀ پژوهش می­تواند کاملاً خواسته­های صنعت را تأمین کند (زارعی، 1377، ص. 1-2).

Written by