مشخص شده است یک مقیاس فاصله ای است که به کمک آن پاسخ دهنده نگرش و باور خود را نسبت به پدیده یا موضوعی از طریق انتخاب عبارت مربوط به آن بروز خواهد داد و به این ترتیب محقق قادر خواهد بود نگرش پاسخگو را تعیین کند.
3-8- روایی و پایایی پرسشنامه
3-8-1- روایی پرسشنامه:
منظور از روایی پرسشنامه این است که مقیاس و محتوای ابزار یا سوالات مندرج در ابزار دقیقاً متغیرها و موضوع مورد مطالعه را بسنجد؛ یعنی هم داده های گردآوری شده از طریق ابزار، مازاد بر نیاز تحقیق نباشد و هم این که بخشی از داده های مورد نیاز در رابطه با سنجش متغیرها در محتوای ابزار حذف نشده باشد یا به عبارت دیگر، عین واقعیت را به خوبی نشان دهد. در این پژوهش با توجه به استاندارد بودن دو پرسشنامه به نوعی روایی آن به طور ضمنی مورد تایید بود. اما به منظوراطمینان بیشتر از روایی پرسشنامه، با استفاده از روش روائی صوری، پرسشنامه در اختیار اساتید محترم قرار گرفت و نظرات اصلاحی آنان درترجمه و طراحی نهایی پرسشنامه منظور گردید. پرسشنامه مورد استفاده در این پژوهش ، یک پرسشنامه استاندارد است بنابراین روایی آن مورد تایید می باشد.
3-8-2- پایایی پرسشنامه
پایایی پرسشنامه که به نوعی بیانگر اعتبار، دقت و اعتمادپذیری آن می باشد، عبارتست از اینکه اگر یک وسیله اندازه گیری که برای سنجش متغیر و صفتی ساخته شده در شرایط مشابه، در زمان و مکان دیگر مورد استفاده قرار گیرد، نتایج مشابهی از آن حاصل شود. به عبارت دیگر ابزار پایا یا معتبر ابزاری است که از خاصیت تکرارپذیری و سنجش نتایج یکسان برخوردار باشد. برای سنجش پایایی پرسشنامه در این پژوهش از روش ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده است. در این روش اجزا یا قسمت های آزمون برای سنجش ضریب پایایی آزمون به کار می روند.(مومنی،1386) در این راستا ابتدا 31 پرسشنامه در میان بخشی از کارشناسان و مدیران توزیع شد و طبق فرمول زیر و با استفاده از نرم افزار spss آلفای کرونباخ مربوط به هر یک از پرسشنامه ها محاسبه گردید.

فرمول(3- 1)
? = ضریب پایایی کل آزمون
j = تعداد سوالات (بخش های) آزمون
Sj2 = واریانس نمرات سوال (بخش) j
S2 = واریانس نمرات کل سوالات (آزمون) (مومنی،1386)
بر اساس فرمول فوق و با استفاده از نرم افزار spss آلفای کرونباخ برای پرسشنامه این پژوهش 3-2 برآورد شده که در ادامه به صورت جدول زیر برای هر یک از ابعاد آمده است:
این پرسشنامه در قالب هفت متغیر طراحی شده است که در جدول زیر به همراه برآورد پایایی هر بعد آمده است:
ردیف
مولفه ها
تعداد سوالات
سوال
آلفای کرونباخ
1
بینش
8
1-8
0.88
2
خود اندیشی
12
9-20
0.93
3
انعطاف پذیری شناختی
12
21-32
0.91
4
مقاومت عاطفی
5
33-37
0.89
5
مقاومت رفتاری
5
38-42
0.84
6
مقاومت شناختی
5
43-47
0.85
7
رفتار شهروندی سازمانی
9
48-56
0.91

3-9- روش های تجزیه و تحلیل داده ها:
تصمیمگیری در خصوص داده های بدست آمده مستلزم استفاده از روشها و فنون آماری است تا بتوان با استفاده از روشهای کمی و سطح اطمینان خاص و استانداردهای پذیرفته شده در خصوص سوالات وفرضیات تحقیق حکم محقق را صادر نمود. تجزیه و تحلیل داده ها در این پژوهش در دو سطح به شرح ذیل انجام شد:
3-9-1- تجزیه و تحلیل توصیفی:
این سطح شامل تجزیه و تحلیل توصیفی داده های جمعیت شناختی شامل جنسیت، وضعیت تأهل، سن، سطح تحصیلات و سابقه کاری می باشد.
3-9-2- تجزیه و تحلیل استنباطی:
به یک مجموعه از مفاهیم و روشهای به کار گرفته شده جهت سازمان دادن ‏، خلاصه کردن، تهیه جدول، رسم نمودار و توصیف داده های جمع آوری شده، آمار توصیفی گفته می شود. به طور کلی، آمار توصیفی چکیده و تصویری از داده های مورد مشاهده را با کمک ارقام استاندارد و نمودارها ارائه می دهد. (خاکی، 1379،ص 285) در این پژوهش از مدل یابی معادلا ت ساختاری برای آزمون فرضها استفاده شده است.
3-9-2-1- مدل یابی معادلات ساختاری51
دلیل استفاده از معادلات ساختاری تفسیری: در این پژوهش ازمدلسازی معادلات ساختاری برای آزمون فرضها استفاده شده است. الگوسازی معادلات ساختاری روشی برای آزمون دقیق الگوهای نظری بر اساس فرضیههایی دربارهی متغیرهای مشاهده شده و پنهانی که بین آنها همبستگی درونی وجود دارد فراهم میکند تا روابط مشاهده شده بین این متغیرها را به صورت هدفمند توصیف نماید. توانمندی SEM در آزمون کردن روابط فرضی بین متغیرهای پنهان و قابل اندازهگیری میباشد و بدین منظور، الگو باید مبنای نظری داشته و از پیش مشخص شده باشد. علاوه بر آن، SEM مجموعهای از شاخصها را ارائه میکند که به کمک آنها میتوان برازش الگو به دادههای مشاهده شده را بررسی نمود. این روش مجموعهای از روابط پیچیده بین متغیرها را بهطور همزمان(مانند تحلیل مسیر) آزمون میکند که با تحلیل رگرسیون نمیتوان آن را انجام داد؛ همانند تحلیل مسیر میتواند برای آزمودن الگوهای علی استفاده شود، با این تفاوت که در SEM خطاهای اندازهگیری برآورد میشوند و اثرشان از روابط بین متغیرهای پنهان خارج میشود. بنابراین آزمونها از دقت بیشتری برخوردار خواهند بود. به علاوه SEM میتواند الگوهای غیر بازگشتی (برای مثال، الگوهایی با مسیرهای دو طرفه) را نیز تحلیل کند. توانمندی این ابزار در ارزیاب
ی همزمان انواع مختلف ارتباط بین متغیرها، آزمون و مقایسهی شباهتها و تفاوتهای بین گروههای مختلف شرکت کننده در مطالعه است(هومن 1387).
مهمترین مرحله در تجزیه و تحلیل آماری SEM ارزیابی برازش الگو به دادهها است. پیش از انجام هرگونه بررسی روابط علی میان سازه ها، لازم است برازش الگو به دادهها تایید گردد. در این پژوهش با استفاده از نرم افزار Amos در گام اول از تحلیل عاملی تأییدی (برازش الگوهای اندازهگیری) و در گام دوم از تحلیل مسیر برای تحلیل روابط بین سازهها بهره برده شده است.
با استفاده از نرم افزار Amos می توان یک مدل پژوهشی را با روش مدل سازس معادلات ساختاریف اجرا کرد. Amos را می توان یکی از موفق ترین نرم افزارهای کامپیوتری دانست که به طور خاص برای مدل سازی معادله ساختاری طراحی شده اند. هرچند هدف اصلی از طراحی این نرم افزار مدل سازی است اما قابلیت اجرای مجموعه ای از تحلیل های کمی و آماری معمول نیز بوسیله این نرم افزار وجود دارد.
مروری بر مقاله هایی که تحلیل داده های آن ها برمبنای مدل سازی قرار دارد نشان می دهد که این برنامه به خوبی جای خود را در میان برنامه های کامپیوتری موجود در زمینه مدل سازی باز کرده و به سرعت استفاده از آن در حال گسترش است. با توجه به این که در حال حاضر به روز کردن و عرضه این نرم افزار توسط شرکت SPSS انجام می شود و این نرم افزار به همراه نگارش های 16 به بعد نرم افزار SPSS عرضه می شود، این انتظار وجود دارد که عمومیت استفاده از آن به تدریج به اندازه عمومیت استفاده از نرم افزار SPSS شود.
استفاده از Amos کار بردیتر از لیزرل است و با استفاده از آن می توان روی انواع مدل ها کار نمود، انواع شیوه های برآورد پارامترها را محاسبه کرد، حجم نمونه، نرمالیزه بودن و یا محاسبه انواع شاخص های برازندگی و خروجی های مختلف را بدست آورد (قاسمی، 1389).
مدل یابی معادلات ساختاری، یک تکنیک چند متغیری بسیار کلی و نیرومند از خانواده رگرسیون چند متغیری و به بیان دقیقتر بسط”مدل خطی عمومی52″ است که به پژوهشگر امکان میدهد مجموعهای از معادلات رگرسیون را به گونهای همزمان مورد آزمون قرار دهد. مدل یابی معادلات ساختاری یک رویکرد جامع برای آزمون فرضیه هایی درباره روابط متغیرهای مشاهده شده و مکنون است که گاه تحلیل ساختاری کوواریانس، مدل یابی علی و گاه نیز لیزرل53 نامیده شده است(هومن، 1387: 11). یکی از قوی ترین و مناسبترین روشهای تجزیه و تحلیل در پژوهشهای علوم رفتاری و اجتماعی، تجزیه و تحلیل چند متغیره است زیرا این گونه موضوعات چند متغیره بوده و نمیتوان آنها را به شیوه دو متغیری(که هر بار یک متغیر مستقل با یک متغیر وابسته در نظر گرفته میشود) حل نمود.
نکته حائز اهمیت آنست که مدلهای SEM را هرگز نمیتوان به گونه مطلق پذیرفت، تنها میتوان آنها را رد نکرد. این مسئله موجب میشود که پژوهشگران، یک مدل بخصوص را به گونهای موقتی بپذیرند، زیرا اذعان دارند که در بیشتر موارد، مدلهای هم ارز و معادلی وجود دارد که به همان اندازه مدلی که به گونه موقت پذیرفتهاند، با دادهها برازش دارد.
در این پژوهش از روش دو مرحلهای معادلات ساختاری پیشنهاد شده آندرسون و جربینگ54(1988) برای تحلیل داده ها استفاده شده است. در این پژوهش در گام اول از تحلیل عاملی تأئیدی و در گام دوم از تحلیل مسیر برای تحلیل روابط بین سازه ها بهره برده شده، بنابراین در این بخش به توضیح اجمالی درباره تحلیل مسیر و تحلیل عاملی پرداخته میشود.
3-9-2-2- تحلیل مسیر55
مدل یابی علی یا تحلیل مسیر که برای نخستین بار از سوی سوول رایت56(1934) توسعه یافت گسترش روشهای رگرسیون و در حقیقت کاربرد رگرسیون چند متغیری در ارتباط با تدوین بارز مدلهای علی است. هدف آن به دست آوردن برآوردهای کمی روابط علی بین مجموعهای از سازه ها است. پارامترهای حاصل از تحلیل رگرسیون دست کم در سه موقعیت اساسی زیر نمیتواند اطلاعات لازم را فراهم آورد:
وقتی متغیرهای مشاهده شده حاوی خطای اندازه گیری و بین متغیرهای واقعی روابط جالب و بدون تورش وجود داشته باشد.
وقتی بین متغیرهای مشاهده شده روابط درهم تنیده جریان علی وجود داشته باشد.
وقتی متغیرهای مهم تبیین کننده مشاهده نشده باشند.
در علوم اجتماعی و رفتاری برخلاف علوم طبیعی، استنباط روابط علی بر پایه مطالعاتی صورت میگیرد که در آنها مدلها و فرضیه های علی از لحاظ آماری ارزیابی میشود. در چنین مطالعاتی حتی روابط علی را نمیتوان ثابت کرد، تنها منطقی بودن نسبی آنها را در برابر سایر چارچوبهای تبیین میتوان تأیید نمود. در این علوم بیشتر تئوریها و مدلها در قالب سازه های نظری که مستقیماً مشاهده پذیر و اندازه پذیر نیست بیان میشود. اما برای عملیاتی کردن و اندازه گیری متغیرهای نظری میتوان از شاخصها یا نشانه هایی که نشانگر57 نامیده میشود، استفاده کرد. استنباطهای علی به واقع به مسیرهایی بستگی دارد که طرح مطالعه مشخص کرده است(هومن، 1387: 17).
3-9-2-3- تحلیل عاملی
تحلیل عاملی می‌تواند دو صورت اکتشافی و تأییدی داشته باشد. اینکه کدام یک از این دو روش باید در تحلیل عاملی به کار رود مبتنی بر هدف تحلیل داده هاست. در تحلیل عاملی اکتشافی58 پژوهشگر به دنبال بررسی داده‌های تجربی به منظور کشف و شناسایی شاخص‌ها و نیز روابط بین آنهاست و این کار را بدون تحمیل هر گونه مدل معینی انجام می‌دهد. به بیان دیگر تحلیل اکتشافی علاوه بر آنکه ارزش تجسسی یا پیشنهادی دارد می‌تواند ساختارساز، مدل ساز یا فرضیه
ساز باشد(هومن، 1387).
تحلیل عاملی تأییدی59 به واقع بسط تحلیل عاملی معمولی است، یکی از جنبههای مهم SEM است، که در آن فرضیههای معینی درباره ساختار بارهای عاملی و همبستگیهای متقابل بین متغیرها مورد آزمون قرار میگیرد. با توجه به معیار فرنل و لاکر60(1981) بارهای عاملی گویه ها باید بزرگتر از5/0 و معنادار باشدو همچنین پایایی سازه ها باید از 8/0 بزرگتر باشد. در پژوهش حاضر برای اینکه بتوان فهمید گویه ها بیان کننده عاملها(سازهها) مورد نظر هستند از تحلیل عاملی تأییدی استفاده شده است.
3-9-2-4- آزمون‌های برازندگی مدل کلی
با آنکه انواع گوناگون آزمون‌ها که به گونه کلی شاخص‌های برازندگی(Fitting indexes) نامیده می‌شوند پیوسته در حال مقایسه، توسعه و تکامل می‌باشند اما هنوز درباره حتی یک آزمون بهینه نیز توافق همگانی وجود ندارد. نتیجه آن است که مقاله‌های مختلف، شاخص‌های مختلفی را

Written by 

دیدگاهتان را بنویسید