کدگذاری انتخابی

دانلود پایان نامه

با عنایت به اینکه تحصیلات یکی از سرمایه‌های فرهنگی محسوب می‌شوند بوردیو به آن و آموزش به عنوان یکی از راه‌های انتقال ساختارهای اصلی میدان از نسلی به نسل دیگر تأکید دارد. لازم به ذکر است تحصیلات فرد خود یکی از شاخص‌های تشکیل دهنده پایگاه اقتصادی-‌اجتماعی است و همچنین یکی از نشانه‌های سرمایه فرهنگی از نظر بوردیو.
همچنین در بین مصاحبه‌شوندگان کسانی بودند که میزان تحصیلات‌شان را دخیل بر قربانی‌شدن‌شان می‌دانستند و تعریفشان از مفهوم قربانی‌شدن در راستای تحصیلات‌شان بود.
خانم 21 ساله کارشناس ارشد ریاضی محض‌:……. قربانی یعنی کسی که این همه درس بخواند، مدرسه‌های خاص نخبگان برود…… جوانی‌مان به تست و نکته و کنکور گذشت برای آینده‌مان هم نمی‌توانیم امیدوار باشیم (مورد شماره 10).
همانگونه که پیشتر گفته شد برخی نداشتن تحصیلات را موجب قربانی‌شدن خود می‌دانستند زیرا معتقد بودند که برای اشتغال باید تحصیلات داشت. به طورمثال:
خانم 47 ساله تحصیلات پنجم ابتدایی، پدر و مادر بی سواد، بیوه، خانه‌دار:‌……. من قربانی بی‌سوادی و بی‌فکری پدر و مادرم شدم.‌………..قربانی یعنی من که نه سوادی دارم و نه هیچی کاری نمی‌توانم انجام دهم تو این وضعیت چشمم به دست مردم است برای گذران زندگی(مورد شماره 6).
موقعیت مادری: رابطۀ مادری و ترس از قربانی‌شدن چندگانه است. از یک سو مادران به علت وظایف سخت مادری کمتر برای خود وقت می‌گذارند و کمتر در فضاهای عمومی ظاهر می‌شوند، اما از طرفی مادران دلهره و دلواپسی‌های خاص خود به عنوان یک مادر را دائما با خود حمل می‌کنند. صادقی و میر حسینی(1388) نیز در تحقیق خود درباره ترس زنان از جرم دریافتند که زنان متأهل دارای فرزند بزرگسال می‌باشند دائماً برای فرزندان خود در فضاهای عمومی احساس نگرانی دارند. استانکو (1999) نیز معتقد است نگهداری و حفاظت از کودکان زنان را بیشتر مستعد ترس از وقوع جرم می‌سازد. وضعیت تأهل و مادر بودن بر برنامه‌ریزی زندگی و سبک گذران اوقات فراغت آن‌ها و حتی نوع شغل انتخابی زنان تأثیرگذار است.
خانم 36 ساله، پزشک در این راستا از تجربه خود می‌گوید: اوقات فراغت زیاد دارم و با همسرم خوش می‌گذرانیم. می‌رویم پارک، خرید، ورزش می‌کنیم، فیروزکوه می‌رویم(در آنجا این خانواده ویلا دارند). من هر روز از خانه بیرون می‌روم. 7 روز. معمولاً غیر از سرِکار برای کارهای اداری خرید و بردن بچه به مهد کودک از خانه بیرون می‌روم.‌…… همان سرقت کل کیفم که احساس عدم امنیت به من دست داد و کشیده شدم، داشتم از پارک با خواهرم و بچه‏هایم به خانه می‏آمدم و سمت جوی آب بودم صدای موتور هم آمد و توجهی نکردم و بچه کوچکم هم بغلم بود و من چند قدم کشیده شدم و بند کیفم پاره شد و رفت. من آنقدر هول شدم که‌……… و خیلی احساس ترس و ناامنی داشتم تا چند روز وقتی بچه‌ام را بغل می‌کردم دائم قسمتهای مختلف بدنش را معاینه می‌کردم که خدای نا کرده آسیب ندیده باشد……..(مورد شماره 1).
مبحث اول: سبک‌زندگی
همانگونه که پیشتر در قسمت جمع‌بندی‌نظری توضیح داده شد سبک‌زندگی مبحثی است که توسط نظریه‌پردازان مختلف مورد بررسی قرار گرفته و هر یک مؤلفه‌هایی از سبک‌زندگی را مد نظر قرار داده‌اند و از ابتدا در این پژوهش مفهوم سبک‌زندگی را معادل طرز عل در حوزه عمومی گرفته شد ولی پس از جمع‌آوری اطلاعات این مفهوم به حوزه خصوصی نیز تسری یافت. در مجموع می‌توان گفت که مؤلفه ‌نظیر پایگاه«اقتصادی-‌اجتماعی» یا طبقه اجتماعی در اکثر نظریات مورد توجه قرار گرفته بود. همچنین«وضعیت اعتقادی» یا به عبارتی میزان دینداری و مناسک‌گرایی افراد نیز مورد توجه برخی از نظریه‌پردازان بود.
با توجه به داده‌های حاصل از تحقیق در مورد ویژگی‌های عمومی، نحوۀ‌‌گذران اوقات فراغت، وضعیت پوشش و ظاهر، پایگاه اقتصادی-‌اجتماعی، وضعیت اعتقادی و مذهبی، مدت زمان و دلایل حضور در بیرون از منزل، آموزش، اعتقادات رفتاری قالبی، سبک رفتار با جنس مخالف، نگرش نسبت به ارتباط با جنس مخالف، پیش‌بینی اتفاقات مثبت(امید به آینده)، همگی از مقولاتی بودند که در سبک‌زندگی زنان تهران(نمونه‌های تحقیق) مشاهده شد و دسته‌بندی سبک‌های مختلف زندگی امکان پذیر بود اگر چه این کار با تکیه بر تحلیلهای اولیه که بر اساس کدگذاری باز صورت گرفته، کم و بیش محتمل است اما ایجاد روابط جزئی‌تر بین متغیرهای اکتشافی و موضوع مورد بررسی باید بر اساس سطح تحلیل‌های بالاتر صورت پذیرد. لذا کدگذاری انتخابی و محوری این امکان را به محقق می‌دهد تا گزاره‌های نظری خود را شکل دهد. برای مثال در این مرحله می‌توان به چنین جمع‌بندی رسید که سبک‌زندگی زنان تهرانی در یک رابطه دیالکتیکی ذهنی و عینی شکل می‌گیرد. لذا در تمامی این فصل مطالب به هر دو شکل ارائه شده‌است و هر مبحث، هم به نگرش و بینش افراد نسبت به مسائل پرداخته و هم رفتار آن‌ها را دسته‌بندی کرده است. به عنوان مثال هم به نگرش در خصوص پوشش و آرایش پرداخته‌شده‌است و هم وضعیت پوشش و آرایش مشاهده شده دسته‌بندی شد. ‌ترس‌ها و ‌هراس‌های زنان، بزرگترین آسیب احتمالی زندگی، ‌هراس‌ها در فضاهای عمومی‌همه مقوله‌ای به نام«‌هراس‌های ذهنی »را شکل می‌دهد. همچنین مقوله«افکار و اعتقادات ذهنی »زنان خود متشکل از اعتقادات مذهبی، اعتقادات رفتاری قالبی، پیش‌بینی اتفاقات مثبت (امید به آینده) است. مقوله دیگر«رفتارها و امکانات عینی» است که متشکل از حضور در بیرون از منزل، سبک‌گذران اوقات فراغت، استراتژی‌ها و روش‌های مدیریت بحران و کمک گرفتن از دیگران، سبک‌ظاهری، رفتارهای مذهبی(مناسک‌گرایی) پایگاه اقتصادی-‌اجتماعی و سبک رفتار با جنس مخالف، می‌باشد.
همانگونه که در فصول قبل نیز اشاره شد سبک‌زندگی یکی از مفاهیم مهمی است که در حوزه فرهنگ قرار دارد و از این رو جامعه شناسی چون بوردیو آن را در مرکز جامعه شناسی خود قرار داده است. و به وسیله‌ی آن سعی کرده است که نفوذ سلطه طبقاتی را نشان دهد. از نظر او فرهنگ با سلطه به دو دلیل در ارتباط است: دلیل نخست این است که بوردیو اعتقاد دارد که طبقات اجتماعی، سبک‌های زندگی کم و بیش همگنی را به وجود می‌آورند و می‌توان الگوهای فرهنگی طبقاتی مشترکی را در آن‌ها یافت. فرهنگ از نظر بوردیو عبارت از نمادها، معانی و کالاهای فرهنگی (از موسیقی و ادبیات روشنفکرانه گرفته تا سرمایه و منابع و غذا و اسباب و اثاث خانه) می‌باشد و این امور همواره مهرطبقاتی برپیشانی دارند(سیدمن1386؛ 198). از نظر بوردیو طبقات مسلط سعی می‌کنند که ارزشهای فرهنگی و معیارها و ذائقه‌های خود را بر کل جامعه تحمیل کنند و یا حداقل ترجیحات فرهنگی‌شان را به منزله معیار برترین یا بهترین و مشروع‌ترین سبک‌زندگی درفرهنگ ملی تثبیت کنند (جنکینز2002؛ 197). سبک‌زندگی دارای دو بعد عینی و ذهنی است. بعد عینی و مادی آن با شاخص مصرف و انواع رفتارهای مصرفی و قدرت خرید گروه‌ها بستگی تنگاتنگی دارد حال آنکه بعد ذهنی با سلیقه یا ترجیحات و علایق ارتباطی می‌یابد. انتخاب‌های فردی بر اساس ترجیحات و علایق درونی و درک فرد از امور است. به‌سخن دیگر میدان‌ها که سرمایه‌های فرد را تشکیل می‌دهند و تشخیص فردی بر اساس ترجیحات و علایق درونی درک فرد از امور است که عمل فرد را شکل می‌دهند(بوردیو 1390).
از آنجایی که در این پژوهش به دنبال کشف سبک‌های زندگی بودیم که احتمال قربانی‌شدن را افزایش می‌داد لذا در گفتگو ها در پی استخراج مفاهیمی از سبک‌زندگی بر آمدیم که ارتباطی با موضوع قربانی‌شدن زنان داشته باشد. پس از استخراج اطلاعات اولیه مؤلفه‌هایی که در بین زنان به عنوان مؤلفه‌های تشکیل دهنده سبک‌زندگی تشخیص داده شده بودند به شرح ذیل است که تعریف ما از سبک‌زندگی نیز بر همین اساس شکل گرفت:
مؤلفه‌های اصلی:
1-وضعیت پوشش و آرایش، 2- اعتقادات مذهبی، 3- اوقات فراغت، 4- حضور در بیرون از منزل شامل میزان حضور و زمان‌های حضور، 5- رویکرد افراد نسبت به جنسیت، 6- اعتقادات رفتارهای قالبی، 7- اعتقادات در مورد ارتباط با جنس مخالف
نحوۀ عملکرد زنان در مورد هر یک از این هشت مؤلفه قابل دسته‌بندی به سه سبک‌زندگی بود که به سه نوع سبک‌زندگی«محافظه‌کارانه »،«مصلحت‌اندیش»و«ماجراجویانه» مشخص شد که در هر عامل از سبک‌زندگی مثل اعتقادات مذهبی، وضعیت رفتار، وضعیت گذران اوقات فراغت، وضعیت پوشش و آرایش و‌….. به تفصیل در مورد دسته‌بندی هریک در سه نوع سبک‌زندگی مشخص شده نشان داده شده‌است. همچنین یک رشته عوامل واسط و تأثیرگذار نیز بر این سه نوع سبک‌زندگی یافت شد که شامل تأهل و مادری، نوع شغل و کار، و پایگاه اقتصادی-‌اجتماعی افراد بود. این مؤلفه‌های واسط تأثیری مستقیم بر برخی مؤلفه‌های اصلی سبک‌زندگی داشتند که رفتارها و ترجیحات زنان را تحت تأثیر قرار می‌دادند که به تفصیل به آن‌ها نیز پرداخته شده‌است.
مؤلفه‌های واسط:
تأهل و مادری، 2- نوع شغل و کار، 3- پایگاه اقتصادی-‌اجتماعی،
سبکهای‌‌زندگیی زندگی مورد مطالعه در این مبحث سبک‌زندگی کاملاً زنانه‌ای است که متأثر از جنسیت و دنیای زنانه مسائل ومشکلات زنانه و افکار کاملاً زنانه شکل گرفته است. در رفتارها و سبک‌زندگی زنان مسائلی مثل اعتقادات رفتاری قالبی وجود دارد که در بین همه زن‌ها کما بیش مشابه است ولی در عمل کاربرد چندانی ندارد. و یا از طرفی وجود عاملی نظیر اعتقادات دینی باعث شده که در کلیه پایگاه‌های اقتصادی-‌اجتماعی، ما سبک ظاهری نسبتا مشابهی را مشاهده کنیم. در واقع خود این سبک ظاهری دسته‌بندی‌های جدیدی را ایجاد کرده است که نشانه‌های سرمایه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی را متأثر کرده است. در بسیاری موارد نیز ساختارهای جامعه است که رفتارهای فرد را شکل می‌دهد و لزوما فرد با توجه به ذائقه خود آن را اجرا نمی‌کند. در مجموع باید گفت که سبک‌زندگی زنان متأثر از دنیای زنانه آن‌ها بوده و ترجیحات و رفتارهایشان در راستای جنسیت‌شان شکل گرفته است.
پایگاه اقتصادی- اجتماعی
پایگاه اقتصادی-‌اجتماعی یکی از عواملی است که رفتار، نوع پوشش و در کل سبک‌زندگی افراد را رقم می‌زند. طبقه اجتماعی ترکیبی از شغل، درآمد، منطقه محل سکونت و تحصیلات است که باعث می‌شود فرد خود را متعلق به طبقه‌ای بداند و بسته به جایگاهی که اشغال کرده است رفتارهای خاصی را از خود بروز دهد.
جدول شماره 14. پایگاه اقتصادی-‌اجتماعی
عنوان

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.