کنوانسیون های بین المللی

دانلود پایان نامه

ج ) فرمول ها و ترکیبات دارویی :
سومین مورد از موانع ثبت را فرم ها و ترتیبات دارویی بر شمرده اند. بند 3 ماده 28 به این موضوع به صراحت پرداخته است . اما دلیل صراحت بر ممنوعیت ثبت اختراع در این زمینه را به علت این دانسته اند که : « این ابداعات مخالف ، قابلیت آن را دارند که اختراع تلقی شوند و در صورتی که بند 3 مذکور وجود نداشت ، باید قائل به قابلیت ثبت آن می بودیم . در واقع
در این عدم امکان ثبت این ابداعات نه به خاطر فقدان شرط که به لحاظ عارض شدن مانع قانونی است ». البته ترتیبات دارویی فوق شامل هم داروهایی می باشد که به طرق شیمیایی یا غیر شیمیایی بدست می آیند . « در رابطه با این بند از ماده قابل ذکر به نظر می رسد اینکه ترتیبات دارویی اطلاق دارد و اعم از فرمول ها و ترتیبات دارویی که در دامپزشکی یا پزشکی مورد استفاده قرار می گیرد هم چنین عبارت قانون صرفًا ظهور در خصوص دواهایی که به طریق شیمیایی ساخته شده ندارد و شامل دواهای تهیه شده از طریق غیر شیمیایی هم می شود ». قابل ذکر است آنچه که به عنوان منع در قانون آمده فرمولها و ترتیبات دارویی است نه نتیجه نهایی آن که دارو است می باشد و داروها قابل ثبت می باشند .
اما بطور کلی از مفاد ماده 27 چنین مستفاد می شود که هر اختراعی که در زمینه امور صنعتی و فلاحتی باشد قابل ثبت است و در صورتی که قابل استفاده عملی در بخش های کشاورزی و صنعتی نباشد قابل ثبت نخواهند بود هر چند که در راه عملی شدن حائز اهمیت باشد .
براساس این شرط که در بند 2 ماده 28 ذکر شده در صورتی که شخصی تقاضای اختراعی را نماید که آن اختراع می تواند منافع عمومی را به خطر انداخته و یا باعث منافی عفت یا مخالف صحت عمومی جامعه گردد قانونگذار این نوع اختراع را فاقد ارزش حق اختراع دانسته است . موارد خلاف نظم عمومی در قوانین تمام کشورها و هم چنین کنوانسیون های بین المللی نیز مطرح است لذا بدیهی است بر گونه اختراعی که با اخلاق حسنه و نظم عمومی جوامع مختلف در تضاد باشد ، به عنوان اختراع ، قابل ثبت نباشد. این مهم با توسعه تکنولوژی درعرضه های مختلف از جمله بیوتکنولژی و نانوتکنولوژی و مهندسی ژنتیک بیشتر مورد توجه قرار خواهد گرفت . برای مثال اگر چه نرم افزارهای رایانه ای به جهتی قابل ثبت هستند اما نرم افزارهای مخرب امروز در جامعه گسترش یافته و باعث آسیبهای جدی به اموال سایرین شده و با اخلاق عمومی در تضاد می باشد . این نوع نرم افزارها غیر قابل ثبت اختراع می باشند . وسایلی نیز که سلامتی انسان ، حیوان و چرخه غذایی انسان را آسیب پذیر نموده و باعث خسران به افراد و جامعه گردد نیز از موارد اختراع غیر قابل حمایت شناخته شده و قانونگذار ، ثبت اختراع آنها را نهی نموده است .
در قانون ثبت اختراعات 1386 در ماده 4 آن مواد زیر را از حیطه حمایت از اختراع خارج می داند :
1- کشفیات ، نظریه های علمی ، روش های ریاضی و آثار هنری : ابتدا باید اذعان داشت که تفاوت هایی ماهوی میان اختراعات و اکتشافات می باشد ؛ اختراع هنگامی است که شخصی چیزی را بوجود می آورد که قبلا وجود نداشته است ؛ اما اکتشاف به معنی خلق چیزی نمی باشد ، بلکه آن شی وجود داشته اما تا زمان کشف ، اشخاص به آن دسترسی نداشته و یا برایشان آشکار نشده و شناخته شده نمی باشد . لذا چون چیز جدیدی بوجود نیامده ، اختراعی هم صورت نپذیرفته است تا بتوان در حقوق اختراعات از آن حمایت شود. از نظریه های علمی و روش های ریاضی نیز به علت اینکه از شرایط ثبت اختراع ، بکارگیری اختراع در صنعت و کشاورزی است ، چنین استنباط می شود که این روشها بعلت عدم قابلیت و بکارگیری آنها در صنعت و کشاورزی مشمول حمایت نخواهند بود ؛ در صورتی که اگر شخصی از طریق روش های ریاضی و نظریه های علمی به نتیجه ای دست یابد که این نتیجه در صنایع مختلف و کشاورزی عملاً بکار گرفته شود آن نتیجه را می توان به عنوان اختراع ثبت و قابل حمایت دانست . « در مورد آثار هنری این نکته قابل ذکر است که اصولاً در همه کشورها آثار هنری در قالب کپی رایت یا حق مولف مورد حمایت قرار می گیرند . بنابر این با توجه به تفاوت ماهوی که بین حقوق مالکیت صنعتی و کپی رایت یا حق مولف وجود دارد نیازی به ذکر آثار هنری در مبحث استثنائات مربوط به اختراعات وجود نداشت و این اقدام قانونگذار زائد و فاقد هر گونه آثار عملی است ».
2- طرح ها و قواعد یا روش های انجام کار تجاری و سایر فعالیت های ذهنی و اجتماعی : همانطور که از شرایط ثبت اختراع بیان شد یکی از ویژگی های آن داشتن کاربرد صنعتی اختراع است بنابراین روش های تجارت بعلت اینکه منجر به خلق شی جدید نشده و هم چنین در صنایع و کشاورزی کاربردی نمی باشد از استثنائات حق اختراع محسوب گردیده است . بطور کلی روش های انجام کار ، روش های حل مسائل ریاضی و انجام بازی های فکری نمی توانند به عنوان ابزاری کاربردی در صنایع محسوب گردند . لذا ابداع روش هایی برای بازی فوتبال ورزش های رزمی یا دیگر بازی ها بر خلاف قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علایم تجاری می باشد. اما در باب قید فعالیت های ذهنی و اجتماعی دو نکته زیررا ضروری دانسته اند :
« الف ) در طرح اولیه ای که سازمان ثبت تهیه کرده بود ، طرح ها و قواعد یا روش انجام کار تجارت و آن چه برای فعالیت های صرفاً بازی یا بازی کردن می باشند ، از حیطه حمایت از اختراع خارج شده بود که در تغییرات کمیسیون قضایی عبارت و ” آنچه برای فعالیت های صرفاً فکری یا بازی کردن می باشند” حذف و به جای آن عبارت و “سایر فعالیت هایی ذهنی و اجتماعی” آمده است .
ب ) اضافه کردن اجتماعی در آخر بند زائد می باشد . چون با توجه به قوانین سایر کشورها و موافقت نامه تریپس ، هدف از این بند این است که طرح ها و قواعد و روش های مرتبط با فعالیت های فکری ، تجارت یا بازی از حیطه حمایت اختراع خارج شود که به نظر عبارت “سایر فعالیت های ذهنی” کافی و وافی به مقصود است ».
3-روش های تشخیص و معالجه بیماری های انسان یا حیوان : این روش ها اگر چه عنوان جدید و تازگی بودن را دارا هستند اما به علت اینکه دارای کاربرد صنعتی نمی باشند در حقوق اختراعات شامل حمایت نخواهند شد ، هر چند ما دایره شمول صنعت را بتوانیم گسترش دهیم . این بند شامل فرآورده های منطبق با تعریف اختراع و مورد استفاده در روش های مزبور نمی شود . با این وصف اگر روش های تشخیص و معالجه ای دارای ویژگی های حق اختراع که بر شمرده شده است ، باشند ، روش فوق قابل حمایت به عنوان اختراع خواهد بود . از سویی دیگر از آنجا که منحصر کردن روش های تشخیص و معالجه بیماری های انسان و حیوان می تواند سلامت افراد جوامع بشری و یا حیوانی و گیاهی را به چالش بکشد ، حمایت از یک شخص به عنوان مخترع با چالش های کمتری روبرو خواهد بود. از طرفی نیز عدم حمایت از مخترعین در این زمینه ها باعث رکود در تحصیل علوم و فنون جدید خواهد شد . لذا « این نو آوری ها را به سه دسته تقسیم بندی نمود ه اند : ابزار های پزشکی روشهای تشخیص و درمان و نهایتا داروها در خصوص ابزار پزشکی تردیدی در قابلیت حمایت (با توجه به وصف صنعتی داشتن آنها ) وجود ندارد .
4- منابع ژنتیک و اجزا ژنتیک تشکیل دهنده آنها و همچنین فرآیندهای بیولوژیک تولید آنها.
با توجه به اینکه از شرایط ماهوی اختراع ، کاربرد صنعتی بودن اختراع است بنظر می رسد با عنایت به مفاهیم بکار رفته در علوم زیست فناوری فوق ، فرآیند های بیولوژیک و ژنتیک آن از حیطه اختراعات خارج گردیده اند . « بر اساس این بند ، میکروارگانیسم هایی را که از قبل در طبیعت وجود داشته اند مانند سلول های خونی ، ترادف های خاصی از DNA ، ژن ها و نظایر آن ازعرضه امکان دریافت ورقه اختراع استثنا می باشند ».
بیوتکنولوژی یا زیست فناوری : مجموعه ای از فناوری هایی است که از طریق به کارگیری سیستمهای زنده و بیولوژیک موجودات زنده و یا مشتقات و ترکیبات از آنها ، در صدد تولید موجودات جدید و اصلاح شده و همچنین بهبود کالا و خدمات مورد نیاز بشر است . از آنجا که محصولات و ابداعات این حوزه از دانش از طریق مداخله و اصلاح ارگانیسم های طبیعی صورت می پذیرد ، ممکن است قابل حمایت بودن آنها تحت عنوان اختراع مورد تشکیک و تردید واقع گردد و اختراع منصرف از ماهیت های طبیعی فرض شود و این محصولات به لحاظ فقدان کاربرد صنعتی قابل حمایت تلقی گردند .
5- آنچه قبلاً در فنون و صنایع پیش بینی شده باشد : از دیگر مواردی که بر شمرده اند توجه به دانش پیشین (صنعت قبلی) می باشد ، که بر مبنای آن مخترع باید گام ابتکاری خود را بر آن اساس قرار داده و اختراع جدیدی را ارائه دهد . بر اساس بند (ه) ماده 4 قانون حمایت از اختراعات 1386 فن یا صنعت قبلی عبارت است از هر چیزی که در نقطه ای از جهان از طریق انتشار کتبی یا شفاهی یا از طریق استفاده عملی و یا هر طریق دیگر ، قبل از تقاضا و یا در موارد حق تقدم ناشی از اظهار نامه ثبت اختراع ، افشا شده باشد . در این بند به چند نکته باید توجه نمود :
الف) آنچه که مد نظر می باشد بحث اختراع بصورت جهانی مطرح می باشد و منظور قانونگذار بصورت ملی و منطقه ای نمی باشد .
ب) افشاء اطلاعات اختراع چه به صورت کتبی انجام شده باشد و چه به صورت شفاهی انجام پذیرفته باشد تفاوتی نخواهد کرد . مهم افشاء اطلاعات اختراع بوده و نحوه و چگونگی آن برای قانونگذار مهم نمی باشد .
ج) افشاء صورت پذیرفته قبل از تقاضا تا مدت معین که در پاراگراف آخر همین بند بیان شده مقرر گردیده است : « در صورتی که افشاء اختراع ظرف مدت شش ماه قبل از تاریخ تقاضا یا در موارد مقتضی قبل از تاریخ حق تقدم اختراع صورت گرفته باشد ، مانع ثبت نخواهد بود ».
6- اختراعاتی که بهره برداری از آنها خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی و اخلاق حسنه باشد : در این باره در قسمت پیشین مربوط به قانون 1310 به بیان آن پرداختیم.
7- نرم افزارهای رایانه ای : نرم افزارهای رایانه ای بی شک نقش بسیار زیادی در علوم کامپیوتری دارند .
سخت افزار بدون نرم افزار عملیاتی نخواهد داشت . حمایت از نرم افزار رایانه ای نیز بی گمان آسیب های جبران ناپذیری را به تولید کنندگان آن وارد خواهد ساخت . نرم افزارهای رایانه ای چنانچه در صنعت دارای شرایط لازم گردد ، از حمایت های حق اختراع برخوردار خواهد شد . اما تاکنون آنها تنها در مالکیت ادبی و هنری تحت حمایت قرار گرفته و با اختصاص قانون پدید آورندگان نرم افزار رایانه ای حمایت های قابل قبولی از آنها بعمل آمده است : « به اعتقاد گروهی وفق ماده دو قانون حمایت از حقوق پدید آورندگان نرم افزار رایانه ای که مقررمی دارد ” در صورت وجود شرایط مقرر در قانون ثبت علائم و اختراعات 1386 ، نرم افزار به عنوان اختراع شناخته می شود ؛ چنانچه اثر نرم افزاری برخی شرایط ایجابی از جمله تازگی داشتن ، ابتکاری بودن کاربرد صنعتی داشتن و …. را دارا و نیز فاقد برخی شرایط سلبی نظیر مخالفت با اخلاق حسنه… باشد ، می توان آن را به عنوان اختراع شناسایی کرد و تحت حاکمیت قانون حمایت از اختراعات و به طور کلی درزمره مالکیت های صنعتی قرار داد ».

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.