تقدیم به پدر و مادر عزیزم

و

همسر مهربان و فداکارم

چکیده

توسعه فیزیکی و رشد شهرهای ایران تا چند دههی پیش، هماهنگ و متناسب با نیازهای جامعه شهری بود. با بروز تحولات جدید، شهرها به سرعت تغییرات و دگرگونی هایی را پذیرا شدند. این دگرگونیها به شکل رشد سریع جمعیت و گسترش فیزیکی شتاب آمیز شهرها، و به صورت نامتعادل و ناهماهنگ بوده است. مهمترین مسالهای که در برابر توسعه شهری قرار میگیرد، مکان استقرار آنهاست. اصولا استقرار و پیدایش یک شهر بیش از هر چیز تابع شرایط محیطی و موقعیت جغرافیایی است، زیرا عوارض و پدیدههای طبیعی در مکانگزینی، حوزه نفوذ، پراکندگی، توسعه فیزیکی و امثال آن اثر قاطعی دارند. هدف از این پژوهش بررسی نقش عوامل اکولوژیکی در مکان یابی توسعه شهری، مکانگزینی شهر نورآباد براساس مدل اکولوژیکی و همچنین مکانیابی توسعه آتی این شهر است. روش تحقیق، تحلیلی – توصیفی است که با استفاده از نرم افزار Arc GIS 9.3 و منطق بولین، مدل اکولوژیکی معیارهای اکولوژیکی توسعه شهری برای شهر نورآباد ممسنی شده است. نتایج تحلیل مکانگزینی شهر نورآباد در مقایسه با عوامل اکولوژیکی توسعه شهری نشان داد که ارتفاع، بارش و دما مناسبترین، شیب، جهت دامنه و خاک نامناسبترین عوامل اکولوژیکی در مکانگزینی شهر نورآباد ممسنی بوده است. در مرحله بعد نتایج مکانیابی بهینه توسعه فیزیکی شهر نشان داد که عامل فاصله تا مسیل با 98/89 درصد مناسبترین و جهت دامنه با 34/12 درصد نامناسب ترین عامل اکولوژیکی در مکانیابی بهینه بوده است. به منظور اجرای مدل، ابتدا لایههای هر یک از عوامل به صورت زمین مرجع در محیطGIS تهیه شدند. سپس این لایهها برای اجرای مدل به فرمت شبکهای تبدیل شدند. در این راستا لایههای ارتفاع، شیب، جهت دامنه، زمین شناسی، دما، بارش، فاصله تا مسیل، خاک شناسی، پوشش و کاربری اراضی و فاصله تا محدوده شهر تهیه و مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین ملاحظهی نقشههای حاصل از ترکیب لایهها نشان داد که که از محدوده مورد مطالعه برای توسعه آتی، تنها 185 هکتار که معادل 07/1 درصد از سطح کل منطقه است، برای توسعه آتی شهری مناسب می باشد و 93/98 درصد دارای شرایط مناسبی برای توسعه نیست. از نظر جهتهای توسعه، نواحی غرب و شمال مکانهای مطلوب برای توسعه آتی است، تنها 9 هکتار از سطح شهر نورآباد که معادل20/1 درصد می باشد، مناسب و براساس مدل اکولوژیکی مکانگزینی شده است و 80/98 درصد از سطح شهر نامناسب است.

کلید واژهها: توسعه فیزیکی، شهر، عوامل اکولوژیکی، نورآباد ممسنی، منطق بولین،GIS.

فهرست مطالب
عنوان
فصل اول کلیات تحقیق صفحه

1-1)مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………14

1-2). تعریف موضوع………………………………………………………………………………………………………………………..15

1-3). اهمیت وارزش تحقیق……………………………………………………………………………………………………………16

1-4). پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………..17

1-5). اهداف تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………..20

1-6). سوالات و فرضیههای تحقیق…………………………………………………………………………………………………21

1-7). روش تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………..21

1-7-1). مدل منطق بولین یا منطق صفر و یک……………………………………………………………………………..22

1-8). مشکلات تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………23

فصل دوم: : مبانی نظری

2-1)مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………..25

2-2). مباحث مربوط به توسعه شهری. …………………………………………………………………………………………..25

2-2-1). شهر……………………………………………………………………………………………………………………………………25

2-2-2). برنامهیزی………………………………………………………………………………………………………………………….26

2-2-3). برنامهریزی شهری……………………………………………………………………………………………………………..27

2-2-4). کاربری اراضی…………………………………………………………………………………………………………………….27

2-2-5). رشد و توسعه شهری………………………………………………………………………………………………………….28

2-2-6). مفهوم توسعه فیزیکی………………………………………………………………………………………………………..28

2-2-7). فضای شهری……………………………………………………………………………………………………………………..29

2-2-8). بافت………………………………………………………………………………………………………………………………….29

2-2-9). نظریات مورفولوژیکی و توسعه فیزیکی شهر……………………………………………………………………..30

2-2-10). توسعه فیزیکی شهر از دیدگاه اکولوژیک……
…………………………………………………………………..31

2-2-11). نظریههای هستههای متعدد شهر یا شهر چند هستهای………………………………………………..31

2-2-12). نظریه ساخت دوایر متحدالمرکز…………………………………………………………………………………….32

2-2-13). نظریه ساخت ستارهای شکل…………………………………………………………………………………………..32

2-2-14). نظریه محوری یا توسعه قطاعی شهر………………………………………………………………………………33

2-2-15). نظریه شهر خطی…………………………………………………………………………………………………………….33
2-3). متغیرهای موثر در مکانیابی توسعهی فیزیکی شهرها………………………………………………………..33
2-3-1). مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….33
2-3-2). ژئومورفولوژی……………………………………………………………………………………………………………………34
2-34). جنس خاک…………………………………………………………………………………………………………………………34
2-3-5). قابلیت خاک. ………………………………………………………………………………………………………………….35

2-3-6). شیب…………………………………………………………………………………………………………………………………35

2-3-7). باد…………………………………………………………………………………………………………………………………….35

2-3-8). آبهای زیرزمینی……………………………………………………………………………………………………………..36

2-3-9). ارتفاع…………………………………………………………………………………………………………………………………36

2-3-10). رعایت حریم گسل………………………………………………………………………………………………………….36

2-3-11). جهتهای جغرافیایی……………………………………………………………………………………………………….36

2-3-12). حریم رودخانهها……………………………………………………………………………………………………………..37

فصل سوم: معرفی منطقهی مورد مطالعه

3-1).مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………..39

3-2). ویژگیهای جغرافیایی-طبیعی منطقه…………………………………………………………………………………..40

3-3). وضعیت توپوگرافی ………………………………………………………………………………………………………………..41

3-4). وضعیت شیب منطقه……………………………………………………………………………………………………………42

3-5). جهت دامنه…………………………………………………………………………………………………………………………….42

3-6). ویژگیهای زمینساختی و تکتونیکی محدودۀ مورد مطالعه…………………………………………………45

3-6-1). زمینشناسی……………………………………………………………………………………………………………………..46

3-7). ویژگیهای آب و هوایی شهر نورآباد……………………………………………………………………………………..47

3-7-1). تابش آفتاب…………………………………………………………………………………………………………………47

3-7-2). میزان دما و رژیم حرارتی…………………………………………………………………………………………….48

3-7-3). پراکندگی بارش در شهر نورآباد ………………………………………………………………………………….49

3-7-4). باد

Written by 

دیدگاهتان را بنویسید