خلاقیت و نوآوری

دانلود پایان نامه

نماید.
قرآن کریم نیزچنین رفتارهایی را به شدت محکوم و تقبیح کرده ، وآن رایکی از موانع بزرگ در مسیر دعوت پیامبران الهی وعامل ضلالت به شمار می آورد.
لذا متابعت اکثریت جامعه بدون رعایت حدومرزها را می توان تحت عنوان فر هنگ قوم گرایی وشخصیت پرستی تعبیر نمود، که در زیر به شرح آن پرداخته می شود:
3-4-3-2-1. ترویج فر هنگ قوم گرایی وشخصیت پرستی
از جمله عواملی که برای جلب رضایت اکثریت جامعه صورت می گیرد توجه به فرهنگ قوم گرایی وشخصیت پرستی است. « قوم پرستی در روابط درون گروهی پیوسته نقش عمده ای داشته است .» و یکی از آسیبها و فشارهایی که مانند حجاب بر اندیشه و تعقل انسان های نادان وارد می گردد، همین فرهنگ قوم گرایی و شخصیت پرستی است. بدین معنا که، بدون بررسی و کور کورانه، پذیرای فرهنگ و منشی می شوند.
چنین مردمانی به واقع مصداق کلام امیرالمؤمنین علیه السلام می باشند، که فرمودند :«اتباع کل ناعق»پی هر بانگی را می گیرندو با جدایی از حقیقت به معصیت وانحراف کشیده می شوند.این در حالی است که اطاعت مخلوق، که به معصیت خالق منتهی شود ، جایز نیست«لا طاعه لمخلوق فی المعصیه الخالق.»
به همین علت امیرالمؤمنین علیه السلام در مورد پیروان معاویه، وحمایتهای ناآگاهانه ی آنان از معاویه، می فرمایند : «کوردلانی هستند که با اطاعت مخلوق، راه معصیت خالق رامی پویند.»
به قول علامه طباطبایی «پیروی دیگران کردن، به خاطر هدایت است و هدایتی به غیر هدایت خدا، هدایت نیست، بلکه هواهای نفسانی خود شماست که لباس دین بر تنش کرده اید و نام دین بر آن نهاده اید.»
بنا براین عصبیت و قوم گرایی که ناشی از حمیت جاهلی است، پشتوانه ی عقلی ندارد و قابل قبول نیست. «مردمان را چنان تنزل می دهد که هر سخن بیهوده ای را می پذیرند و به هر ناروایی گردن می دهند وچون عالمان وزمامدارانشان به گناه ومعصیت خدا فرمان دهند، کورکورانه پیروی می کنند وبه راحتی در مقام توجیه آن بر می آیند.»
از این روسبب استمرار و پایبندی به باورها و سنتهای غلط و فرهنگ منحط می شود « زمینه ی ایستایی فرهنگ را فراهم می کند ، به گونه ای که فرهنگ در برابر نوآوری های فرهنگی مقاومت نشان داده ، ارتباطش با سایر فرهنگها قطع خواهد شد که این شرایط، عدم رشد و پویایی فرهنگ را در پی دارد.»
قابل توجه است که پایبندی به سنت ها فی ذاته مورد نکوهش نیست، رعایت سنت ها تا جایی که افراد را به صلاح و درستی درآورد و عامل الفت و وحدت آنها باشد توصیه شده است.
در نتیجه انسان تا زمانی که دچار این عصبیتها گردد، حد ومرزها را رعایت نکند، اعمال و رفتار فرد یا گروهی را بدون تعقل بپذیرد، مانعی بزرگ بر سر راه رشد خود ایجاد کرده است.
3-5.تغییرات ناگهانی
دگرگونی وتغییرات لازمه ی دنیاست وسنت روزگار است که روزی به سود تو وروزی به ضرر تو پیش رود. اما اگر بینش صحیحی وجود نداشته باشد همین تغییرات سبب هنجارگریزی می گردد. بدیهی است که در ترویج فرهنگ وپایدار شدن وشکل گیری هنجارو رفتاری، نیاز به” آگاه نمودن عموم جامعهو گذشت زمان ” است ودر غیر این صورت فشار ناشی از این تغییرات ونحوه عملکرد آنها، روند زندگی را از مسیر طبیعی خود خارج می کند وسبب سست وشکسته شدن تعهدات می گردد. وهنجار گریزی امری عادی رواج می یابد.
اما انسان کامل در مشکلات و تغییرات ناگهانی روزگار ، خود را با شرایط تطبیق می دهد تاگوهر انسانی او آشکار شود. «در دگرگونی روزگار ،گوهر شخصیت مردان شناخته می شود.»
از جمله تغییراتی که به طور کلی درجامعه مشهود است می توان به موارد زیر اشاره نمود :
3-5-1.تغییر رژیم و حکومت ها
علی علیه السلام با بیان این جمله بر این واقعیت تأکید می فرمایند که تغییر حکومتها و اقتدار و قدرت سیاسی، موجب تغییر فرهنگ ومعیارهای اجتماعی می گردد:«اذاتغیر السلطان تغیرالزمان؛دگرگونی زمامدار موجب تغییر اوضاع کلی زمان می شود.
لذا در روندتربیت وآموزش از سوی نهادهای مختلف اجتماعی فرهنگی دگرگونی ایجاد می شود وگاه فرهنگها وهنجارهای ایجاد شده در مغایرت هم قرار می گیرند وجامعه منجر به هنجارگریزی می شود. بنابراین می توان گفت تغییر حکومتها از لحاظ صلاح و فساد، تأثیر قطعی در سرنوشت ملت دارد.
برای جلوگیری از تغییرات ناگهانی وناهنجاریها، خداوند به تصدیق پیامبران یکی پس از دیگری اشاره می نماید. اینکه هر پیامبر، پیروان خود را ملزم به اطاعت از پیامبران بعدی می کند تا در این مسیر جامعه دچار از هم گسیختگی نگردد.
لذا در آموزشهای اسلامی تأکید فراوانی به لزوم شناسایی جو سیاسی جامعه و انجام تکلیف طبق ضوابط شرعی و منطقی در آن مورد توجه است .
3-5-2.نوآوری ها
از ضروریات زندگی ولازمه حیات انسان خلاقیت و نوآوری است که به صورت فطری در انسان وجود دارد. البته «خلاقیت و نوآوری غیر از بدعتِ ممنوع است، زیرا آنچه به عنوان بدعت، ممنوع است، رسمها و آیین هایی است، بد و ناستوده که با قرآن و سنت سازگاری ندارد… گمراه کننده اند و موجب بیراهی مؤمنان و تباهی اندیشه های دینی آنان می گردد و به همین سبب انجام دادن آنها ناپسندیده است.»
سبک وروش امام علی علیه السلام این گونه است که در آموزش معارف نه تنها خلاقانه رفتار می کردند، بلکه باعث جذب وگرایش بیشترمردم در شرایط متغیر جامعه گشته اند. در مقابل روش غیر هنرمندانه وغیراصولی، گمراهی و ناهنجاریهای فراوانی به همراه خواهد داشت.لذا اگر نوآوری ها وتکنولوژی ها«یخالف فیها کتاب الله»باشد، وسیله ی نا مشروع و غیر قانونی برای رسیدن به اهداف و ارزش های فرهنگی به کار روند، زمینه ی انحراف و هنجارگریزی را فراهم می کند.(نظریه مرتون)بنابراین نوآوری هاو تغییرات پاسخ دهنده به مقتضیات زمان و نیازهای انسان وجوامع انسانی است.که اگر سبب دگرگونی در ارزشهای دینی جامعه گردد، اعتقادات دچار ضعف شده، بحران معنویت رخ می دهد وممکن است تعاریف جدیدی از مفاهیم خدا، عدالت، عشق و قدرت و .. ارائه شود.در این صورت جامعه ای کنترل ناپذیر، توأم با اضطراب و ناامیدی ، به وجود می آید.
3-5-3. مهاجرت ها وتقابل فرهنگ و اعتقادات مختلف
امروزهفرهنگها در تعامل با یکدیگرند و مهاجرت ها عاملی است که این تعامل را به وجودمی آورد.« با گسترش شهرنشینی، یک مجموعه از فرهنگها و هنجارهای جورواجور و مختلف در کنار هم قرار می گیرند که غالبا همسوی هم و تقویت کننده یکدیگر نیستند، بلکه در کنار یا در تضاد با هم قرار می گیرند.»
معمولا دو فرهنگ در تماس با یکدیگر، در صورت عدم آگاهی و مراقبت های لازم، افرادجامعه را دچارسرگردانی می کند؛ به عبارتی بدون آگاهی از اوضاع و احوال فرهنگهای مختلف در شرایط محیطی مشابه (شرایط طبیعی، شغلی، اقتصادی …) ، روابط اجتماعی قوی حاصل نمی شود. در نتیجه یک نظام اجتماعی با هر نوع ناهنجاری وانحراف، ایجاد می گردد.پس لازم است با توجه به آموزه های اسلام از پیامدهای نا مناسب مهاجرت پیشگیری نمود.در این راستا هم فرد باید شرایط مقصد ومحیط را بسنجد وهم جامعه ها پیش بینی های لازم را بنماید تا با مشکلات وآثار تقابل فرهنگها مواجهه نشود.

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.