ارزیابی عملکرد

دانلود پایان نامه

دوره معین، فرایندی مهم و راهبردی محسوب شده که ضمن تعیین جایگاه رقابتی سازمان، نقش قابل توجهی در امر بهبود مستمر و افزایش کیفیت و اثربخشی تصمیمات مدیریت سازمان ها دارد. بانک ها نیز به عنوان مهمترین نهاد بازار پولی از این امر مستثنی نیستند. از آنجا که کارکرد بهینه بانک ها، تاثیر بسزایی بر رشد و توسعه اقتصادی کشور بر جای می گذارد، ایجاد شرایط و بسترهای لازم در جهت ارتقا کیفی و کمی عملکرد بانک ها در سایه فضای رقابتی سالم، می تواند نقش قابل توجهی در دستیابی به اهداف داشته باشد.(مودی ، 2007) بانک ها برای دستیابی به عملکرد بهتر باید از شاخص های پیشرو یا آینده نگر استفاده کنند. شاخص های پسرو یا گذشته نگر تنها وقایع تاریخی را بیان می کنند در حالیکه شاخص های آینده نگر باعث مهیا شدن شرایط برای پرورش عملکرد می شوند.(کروس و لینچ ، 1991)
2-2-2. ضرورت ارزیابی عملکرد
هر سازمان به منظور آگاهی از میزان مطلوبیت و مرغوبیت فعالیتهای خود به ویژه در محیط های پیچیده و پویا، نیاز مبرم به سیستم ارزیابی عملکرد دارد. فقدان سیستم ارزیابی عملکرد در یک سازمان به معنای عدم برقراری ارتباط با محیط درون و برون سازمان تلقی می شود که پیامد آن کهولت و در نهایت مرگ سازمان است (صالحی و همکاران، 1390)
اندازه گیری عملکرد عنصر پایه ای برنامه ریزی، کنترل و تصمیم گیری مؤثر است. در حقیقت سیستم های اندازه گیری، مهمترین نقش را جهت نظارت، افزایش انگیزه، بهبود ارتباطات و اجتناب از اشتباه در سازمان ایفا می کنند. در نتیجه این سیستم ها کمک مؤثری برای مدیران، به منظور بازنگری و بهبود اهداف و فرایندهای تجاری فعلی سازمان به شمار می آیند. (اعتباری و پوراسفندیانی، 1384) سنجش عملکرد می تواند اطلاعات بازخورد مورد نیاز برای آشکار ساختن پیشرفت ها، انگیزه های پیشرفت و تشخیص و شناسایی مسائل و مشکلات را از سیستم گرفته و به تصمیم گیران سازمان ارائه کند.(رولستندز ، 1995)
موضوع اندازه گیری عملکرد در سازمان تا آن حد اهمیت یافته است که صاحبنظران دانش مدیریت معتقدند «آنچه را نتوان اندازه گیری نمود، نمی توان مدیریت کرد» بر همین اساس روشها و تکنیک های بسیاری در سنجش عملکرد ارائه شده، اما آنچه بیش از همه مهم است داشتن نگاه نظام مند به موضوع عملکرد در سازمان است. در عصر کنونی تحولات شگرف دانش مدیریت، وجود نظام ارزیابی را اجتناب ناپذیر نموده است، به گونه ای که فقدان نظام ارزیابی در ابعاد مختلف سازمان اعم از ارزیابی در استفاده از منابع و امکانات، اهداف و استراتژی ها و مدیران و کارکنان را به عنوان یکی از علایم بیماری های سازمان قلمداد می نمایند. (صالحی و همکاران، 1390)
بهبود مستمر عملکرد سازمانها، نیروی عظیم هم افزایی ایجاد می کند که این نیروها می تواند پشتیبان برنامه رشد و توسعه و ایجاد فرصت های تعالی سازمانی شود. دولتها و سازمانها و مؤسسات تلاش جلو برنده ای را در این مورد اعمال می کنند. بدون بررسی و کسب آگاهی از میزان پیشرفت و دستیابی به اهداف و بدون شناسایی چالشهای پیش روی سازمان و کسب بازخور و اطلاع از میزان اجرای سیاستهای تدوین شده و شناسایی مواردی که به بهبود جدی نیاز دارند، بهبود مستمر عملکرد میسر نخواهد شد. تمامی موارد مذکور بدون اندازه گیری و ارزیابی امکان پذیر نیست. علم مدیریت نیز مبین مطالب مذکور است. موضوع اصلی در تمام تجزیه و تحلیل های سازمانی، عملکرد است و بهبود آن مستلزم اندازه گیری است و از این رو سازمانی بدون سیستم ارزیابی عملکرد قابل تصور نمی باشد. ارزیابی عملکرد فرایندی است که به سنجش و اندازه‌گیری، ارزش‌گذاری و قضاوت درباره عملکرد طی دوره‌ای معین می‌پردازد.(رحیمی، 1385)
در واقع ارزیابی عملکرد عبارت است از: فرایند کمی کردن کارایی و اثربخشی عملیات.
با مروری بر ادبیات موضوع می توان دلایل آن را به سه گروه اصلی زیر تقسیم کرد:
1-اهداف استراتژیک: که شامل مدیریت استراتژیک و تجدید نظر در استراتژی هاست؛
2-اهداف ارتباطی: که شامل کنترل موقعیت فعلی، نشان دادن مسیر آینده، ارائه بازخور و الگوبرداری از سازمانهای دیگر است؛
3-اهداف انگیزشی: که شامل تدوین سیستم پاداش و همچنین تشویق بهبود و یادگیری است.(کریمی، 1385)
بطور کلی مباحث ارزیابی عملکرد را می‌توان از زوایای متفاوتی مورد بررسی قرار داد. دو دیدگاه اساسی سنتی و نو در این باره وجود دارد. دیدگاه سنتی، قضاوت و یادآوری عملکرد و کنترل ارزیابی شونده را هدف قرار داده و سبک دستوری دارد. این دیدگاه صرفاً معطوف به عملکرد دوره زمانی گذشته است و با مقتضیات گذشته نیز شکل گرفته است. دیدگاه نو، آموزش، رشد و توسعه ظرفیت‌های ارزیابی شونده، بهبود و بهسازی افراد و سازمان و عملکرد آن، ارائه خدمات مشاوره‌ای و مشارکت عمومی ذینفعان، ایجاد انگیزش و مسئولیت‌پذیری برای بهبود کیفیت و بهینه‌سازی فعالیت‌ها و عملیات را هدف قرار داده و مبنای آن را شناسایی نقاط ضعف و قوت و تعالی سازمانی تشکیل می‌دهد. خاستگاه این دیدگاه مقتضیات معاصر بوده و به ارزیابی سیستمی عملکرد با بهره گرفتن از تکنیک‌ها و روش‌های مدرن، توسعه پیدا می‌کند. حوزه تحت پوشش اندازه‌گیری عملکرد می‌تواند سطح کلان یک سازمان، یک واحد، یک فرایند و کارکنان باشد. سطح ارزیابی عملکرد اگر تنها شامل افراد باشد بطوری که امروزه در بخشهای مدیریت منابع انسانی متداول است، ارزشیابی شایستگی کارکنان با معیارهای مختلف در سازمانها انجام می‌
‌شود. سازمان، افراد و یا واحد سازمانی گرچه به ظاهر انجام دهنده کار هستند اما تنها جزیی از سیستم کل می‌باشند و باید شرایط اجزای دیگر آن نیز مد نظر قرار گیرد. توجه به معیارهای همه جانبه و استراتژی‌ها و آرمان‌های سازمان از لوازم یک سیستم مدیریت عملکرد جامع می‌باشد. چنین رویکردی در ارزیابی عملکرد، یک ارزیابی واقعی، عدالت محور، قابل اعتماد و اتکا و پیش برنده و پویا خواهد بود. (رحیمی، 1385)
2-2-3.مدل های مختلف ارزیابی عملکرد
بررسی ادبیات موضوعی در خصوص طراحی سیستم های اندازه گیری عملکرد حاکی از وجود تعدادی مدل و چارچوب می باشد که در ادامه برای آشنایی بیشتر به توضیح برخی از این مدلها می پردازیم.
2-2-3-1. ROI, ROE, ROCE و مشتقات آن (قبل از دهه 80)
این معیارها، مالی بوده که برخی شرکت ها از آنها به منظور ارزیابی نتایج عملیات خود استفاده می نمایند. بازده دارایی ها (ROI) یکی از مهمترین معیارهای ارزیابی عملکرد، از نظر سرمایه گذاران محسوب شده که از نسبت سود به سرمایه گذاری به دست می آید. سوداوری در قالب نسبتی از حقوق صاحبان سهام توسط ROE اندازه گیری می شود. در حالی که ROCE سوداوری ایجاد شده توسط دارایی های نحت کنترل مدیریت را در ارزیابی عملکرد مورد توجه قرار می دهد.(ثقفی و صفرزاده، 1390)

2-2-3-2.مدل ارزش افزوده اقتصادی (1980)
این مدل برای اولین بار توسط استرن استوارت معرفی گردید. این مدل با بهره گرفتن از منظور نمودن تمامی مخارج سرمایه ای در محاسبات، مبلغ ثروت ایجاد شده یا از بین رفته توسط واحد تجاری در هر دوره گزارشگری را مشخص می نماید. ارزش افزوده اقتصادی به مدیران کمک می کند تا در تصمیم گیری خود دو اصل اساسی مدیریت مالی را مورد توجه قرار دهند. اولین اصل این است که هدف اصلی هر شرکت، حداکثرسازی ثروت سهامدارانش می باشد. دومین اصل این است که ارزش یک شرکت تا حد زیادی به انتظارات سهامداران از سودهای آتی شرکت وابسته است. طبق تعریف، افزایش پایدار در ارزش افزوده اقتصادی، افزایش در ارزش بازار شرکت را به دنبال خواهد داشت.(ثقفی و صفرزاده، 1390)
2-2-3-3.مدل هزینه یابی بر مبنای فعالیت
هزینه یابی بر مبنای فعالیت برای اولین بار در راستای رفع ایراد عامل هزینه واحد در سیستم های هزینه یابی سنتی مطرح گردید. ایده بنیادی مدل مزبور این است که تمامی فعالیت های مرتبط با پشتیبانی تولید و تحویل کالا و خدمات باید تحت عنوان هزینه های محصول به حساب آیند. این متدولوژی در مقایسه با رویکردهای ساده تر می تواند منجر به ارزش گذاری و سوداوری متفاوت از محصول گردد. متدولوژی هزینه یابی بر مبنای فعالیت مبنایی را برای توسعه بیشتر مدیریت بر مبنای فعالیت فراهم نموده است.(ثقفی و صفرزاده،1390)
2-2-3-4.ماتریس عملکرد (1989)
کیگان در سال 1989 ماتریس عملکرد را معرفی کرد (شکل2-1) نقطه قوت این مدل آن است که جنبه های مختلف عملکرد سازمانی شامل جنبه های مالی و غیرمالی و جنبه های داخلی و خارجی را به صورت یکپارچه مورد توجه قرار می دهد. اما این مدل به خوبی و به صورت شفاف و آشکار روابط بین جنبه های مختلف عملکرد سازمانی را نشان نمی دهد. (کریمی، 1385)

شکل 2-1.ماتریس عملکرد
2-2-3-5.هرم عملکرد
یکی از نیازهای هر سیستم ارزیابی عملکرد وجود یک رابطه شفاف بین شاخص های عملکرد در سطوح سلسله مراتبی مختلف سازمان است به گونه ای که هریک از واحدها در جهت رسیدن به اهداف یکسان تلاش کنند یکی از مدل هایی که چگونگی ایجاد این رابطه را در بر میگیرد مدل هرم عملکرد است. (کریمی، 1385) این تکنیک که توسط وانگ لابوراتوریز مطرح گردید اولین تلاش در راستای ایجاد یک سیستم یکپارچه برای اندازه گیری عملکرد محسوب می شود.(ثقفی و صفرزاده،1390)
هدف هرم عملکرد ایجاد ارتباط بین استراتژی سازمان و عملیات آن است. این سیستم ارزیابی شامل چهار سطح (شکل 2-2) از اهداف است که بیان کننده اثربخشی سازمان (سمت چپ هرم) و کارایی داخلی آن (سمت راست هرم) است. مهمترین نقطه قوت هرم عملکرد تلاش آن برای یکپارچه سازی اهداف سازمان با شاخصهای عملکرد عملیاتی است. اما این رویکرد هیچ مکانیزمی برای شناسایی شاخص های کلیدی عملکرد ارائه نمی دهد و همچنین مفهوم بهبود مستمر در این مدل وجود ندارد.(کریمی، 1385)

شکل 2-2 هرم عملکرد
2-2-3-6.پرسشنامه اندازه گیری عملکرد (1990)
این پرسشنامه توسط دیکسون و همکاران معرفی گردید. هدف از معرفی این رویکرد ایجاد سیستم های اندازه گیری عملکردی بود که متناسب با تاکتیک ها، استراتژی ها و تغییرات محیطی باشند. این رویکرد ابزاری مفید برای ارزیابی وضعیت سیستم های عملکرد بوده که از طریق آن می توان بهبود نیازهای سازمانی و لزوم بکارگیری ابزارهای جدید عملکرد را تعیین نمود. نتایج این پرسشنامه توسط یک تیم مورد ارزیابی قرار می گیرد. ارزیابی های این تیم شامل: تحلیل استراتژی مسیر (تایید مسیر اقدامات و معیارها در برابر استراتژی)، تحلیل تناسب (شناخت توانایی های سیستم اندازه گیری عملکرد در تحلیل کسب و کار)، تحلیل اجماع (ارزیابی اثر ارتباطات) و تحلیل اغتشاش (شناخت اجماع در خصوص حوزه های نیازمند بهبود) می باشد. (ثقفی و صفرزاده،1390)
2-2-3-7.مدل نتایج و تعیین کننده ها (1991)
این چارچوب توسط فیتز جرالد و همکاران (1991) به عنوان یک سیستم اندازه گیری عملکرد برای صنعت خدمات معرفی گردید. (ثقفی و صفرزاده،1390) این چارچوب بر این فرض استوار است که دو نوع شاخص عملکرد پایه در هر سازمانی وجود دارد. شاخصهایی که به نتایج مربوط می شوند و آنهایی که
بر تعیین کننده های نتایج تمرکز دارند. دلیل این جداسازی و تفکیک بین شاخصها، نشان دادن این واقعیت است که نتایج به دست آمده تابعی از عملکرد گذشته کسب و کار بوده و با توجه به تعیین کننده های خاص حاصل می گردند. به بیان دیگر نتایج از نوع شاخصهای تاخیردار هستند درحالی که تعیین کننده ها شاخصهای اساسی و پیشرو هستند. شاخصهای مربوط به تدریج شامل عملکرد مالی و رقابت بوده و شاخصهای مربوط به تعیین کننده ها عبارتند از: کیفیت، قابلیت انعطاف، بکارگیری منابع و نواوری. (کریمی، 1385)
2-2-3-8.کارت امتیازدهی متوازن (1992)
کاپلان ونورتون، روش ارزیابی عملکرد متوازن یا کارت امتیازی متوازن (BSC) را برای اولین بار ارائه نمودند که طی دهه های بعدی”سیستم مدیریت استراتژیک” نامیده شد. زیرا از این روش نه تنها برای ارزیابی عملکرد بلکه به عنوان چارچوبی جهت تدوین و فرموله کردن استراتژی و ارتباطات و کنترل نحوه اجرای استراتژی ها استفاده شده است.(نورتون و کاپلان ، 1992) کاپلان و نورتون شاخص های کارت امتیازی متوازن را در چهار منظر شامل: دورنماهای مالی، مشتری، فرایندهای داخلی و رشد و یادگیری دسته بندی کردند.(چهارسوقی و همکاران،1387)
کارت امتیازدهی متوازن شاخصهای مالی را که نشان دهنده نتایج فعالیتهای گذشته است در بر می گیرد و علاوه بر آن با در نظر گرفتن شاخصهای غیرمالی که به عنوان پیش نیازها و محرک عملکرد مالی آینده هستند آنها را کامل می کند. کاپلان و نورتون معتقدند که با کسب اطلاع از چهار جنبه مشکل افزایش و انباشت اطلاعات از طریق محدود کردن شاخصهای مورد استفاده از بین می رود. همچنین مدیران مجبور خواهند شد تا تنها بر روی تعداد محدودی از شاخصهای حیاتی و بحرانی تمرکز داشته باشند. به علاوه استفاده از چندین جنبه مختلف عملکرد از بهینه سازی بخشی جلوگیری می کند. مهمترین نقطه ضعف این رویکرد آن است که به منظور ارائه تصویری کلی از عملکرد به مدیران عالی سازمان طراحی شده است. بنابراین نه تنها به سطوح عملیاتی سازمان نمی پردازد بلکه حتی این قابلیت را نیز ندارد. همچنبن چارچوب کارت امتیازدهی متوازن به عنوان ابزاری کنترلی و نظارتی ایجاد شده است و به بهبود توجهی ندارد. (کریمی، 1385)
2-2-3-9.فرایند کسب و کار (1996)
چارچوبهای توضیح داده شده تا بدینجا سلسله مراتبی-مدار هستند. چارچوبهای دیگری نیز وجود دارند که مدیران را تشویق می کنند تا به جریانات افقی مواد و اطلاعات در بین سازمان توجه بیشتری کنند. برای مثال می توان فرایندهای کسب و کار را نام برد که توسط براون در سال 1996 پیشنهاد شده است. این چارچوب بسیار مناسب و کاربردی است چرا که تفاوت بین شاخص های ورودی، فرایند، خروجی و نتایج را برجسته کرده است. بر اساس این مدل در یک سازمان ورودیها، فرایند، خروجی ها و نتایج برای تعیین شاخصها و ارزیابی عملکرد عبارتند از:
– ورودیها: کارمندان ماهر و با انگیزه، نیازهای مشتریان، مواد خام، سرمایه و…
– سیستم پردازش: گواهی محصولات، تولید محصولات، تحویل محصولات و…
– خروجی ها: محصولات، خدمات، نتایج مالی و…
– نتایج: برطرف کردن نیازهای مشتریان، جلب رضایت مشتریان و…
لذا به منظور ارزیابی عملکرد سازمان بایستی شاخصهای مناسب با توجه به نواحی توضیح داده شده در بالا استخراج شود. اگرچه این مدل از نظر مفهومی مورد پذیرش است و بدون شک روشی مفید برای تشریح تفاوت بین شاخصهای ورودی، فرایند، خروجی و نتایج است اما این مدل در یک سر پیوستاری قرار گرفته است که از چارچوبهای متمرکز بر سلسله مراتب تا چارچوبهای فرایندی کشیده شده است. به عبارت دیگر در این مدل سلسله مراتب به کلی نادیده گرفته شده است. (کریمی، 1385)

 
 


برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید
رشته مدیریت همه موضوعات و گرایش ها : صنعتی ، دولتی ، MBA ، مالی ، بازاریابی (تبلیغات – برند – مصرف کننده -مشتری ،نظام کیفیت فراگیر ، بازرگانی بین الملل ، صادرات و واردات ، اجرایی ، کارآفرینی ، بیمه ، تحول ، فناوری اطلاعات ، مدیریت دانش ،استراتژیک ، سیستم های اطلاعاتی ، مدیریت منابع انسانی و افزایش بهره وری کارکنان سازمان

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

2-2-3-10.مدل تعالی سازمان (1988)

در سال 1988 میلادی 14 شرکت معتبر اروپایی با حمایت اتحادیه اروپا به تاسیس یک سازمان غیرانتفاعی تحت عنوان بنیاد اروپایی مدیریت کیفیت (EFQM) اقدام کردند. EFQMمدلی غیر تجویزی و متشکل از 9 معیار است. این معیارها به دو دسته توانمندسازها (5 معیار اول و عواملی هستند که سازمان را برای رسیدن به نتایج، توانمند می کنند) و نتایج (نتایجی هستند که سازمان سرآمد در حوزه های مختلف به آنها دست پیدا می کند و بیان کننده دستاوردهای حاصل از عملکرد مناسب در حوزه توانمندسازها هستند) تقسیم می شوند. (احمدوند و همکاران،1391)
استفاده از مدل سرآمدی EFQM باعث می شود که شناخت مناسبی از فرایندهای قوی و ضعیف سازمان بدست آید. با انجام ارزیابی می توان فهمید که چه فرایندهایی نیازمند بهبودند، کدام فرایندها مناسب هستند یا در مقایسه با سایر سازمانها در چه حوزه هایی متعالی هستیم. اما اینکه کدام حوزه ها دارای اولویت استراتژیک هستند یا اقدام در کدام حوزه ها

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید