بهداشت و درمان روابط زناشویی

تکامل یه سری از عوامل، شامل خصیصه های فردی و کیفیت رابطۀ زن و شوهر نقش تعیین کننده دارن. به طورکلی عوامل تعیین کننده مشکلات جنسی به دو دسته روان شناختی و جسمی تقسیم می شن. اینجا با تعدادی از تعیین کننده های روان شناختی مشکلات جنسی آشنا میشیم.

مشکلات

الف – جهل جنسی:

از دست دادن علم جنسی یا اطلاعات نادرست دربارۀ مسائل جنسی با افزایش آسیب پذیری فرد، زمینۀ پیدایش ناکنش وری جنسی می شه (بنگرفت، ۱۹۸۹- ریلبرگل، ۱۹۸۷- مسترز وجانسن، ۱۹۷۰- هاتن، ۱۹۸۵) مردان جوون با تصوری نادرست از قدرت کنترل انزال و این باور که هیجان بسیار طولانی تر از اون هستش که واقعاً هست، نسبت به سرعت رسیدن به بالاترین درجه لذت جنسی بسیار نگران و مضطرب می شن، وضعیتی که به ایجاد و قرار گرفتن مشکلات نعوظ و انزال کمک می کنه. از دست دادن علم جنسی و اندیشه های نادرست در زنان هم به ترس از رابطه زناشویی منجر می شه، مانند این تصور که رابطه زناشویی ً دردناکه، وضعیتی که ایجاد کننده دشواریهای واقعی می شه.

زناشویی

درگروههای فرهنگی خاص، وجود بعضی باورها می تونه به سختی هایی در سازش جنسی منجر شه. مثلا اگه زن جایگاه کلیتوریس رو ندونه و یا از پایهً از دلیل اون بی اطلاع باشه، در مقابل ناکنش وری ارگاسمی ضعیف میشه. جهل جنسی مشابه از طرف مرد هم، به ناکنش وری جنسی زن دامن می زنه. علم جنسی نسبت به جنس مخالف هم بیشترً ضعیف و غلطه.

ب – اضطراب عملی:

اضطراب

اضطراب عملی، نگرانی وسواس شخصی در مورد در کفایت اجرایی عملیات جنسی، یکی از نیرومندترین تعیین کننده های ناکنش وریای جنسیه. اثر اضطراب عملی، بیشتر از دیگر مشکلات جنسی در ناکنش وری نعوظ، انزال زودرس و مشکلات ارگاسمی میشه دید.

مردی که از ناکنش وری نعوظ رنج می برد، درهر نوبت از عملیات جنسی بیشتر از هر چیز نگرانه که قادر به تشکیل نعوظ میشه یا نه؟ و در صورت تشکیل نعوظ می تونه اون رو به پا نگه داره تا رابطه زناشویی صورت پذیرد و همسرش رو ارضاء کنه. اضطراب این افراد در آستانه ادخال، یعنی دقیقاً وقتی که بیشترین نیاز به نگهداری نعوظ احساس می شه، زیاد می شه. جریان فزایندۀ اضطراب عملی، تجربه ناکنش وری نعوظ رو ادامه می دهد و موضع شخص رو در برابر مشکل ضعیف کردن می کنه.

پویای اضطراب عملی در مورد زنی که با مشکل تجربۀ ارگاسم روبرو شدن، فرآیندی مشابه داره. افکاری چون، اگه زود ارگاسم نشم، شوهرم خسته می شه، ازم زده می شه، به غرورش برمی خورد و …. ذهنش رو مشغول و آرامشش رو دچار اختلال می کنه و به این شکل به اضطرابش اضافه می کنه. باوجود اینجور افکاری و ً تقاضاهای فزایندۀ مرد از زن در رسیدن به ارگاسم به منظور ارضای نیاز به موقعیت های اجرایی خود، پدیدۀ بالینی خودنمایی به ارگاسم از طرف زن توجیه می شه.

پس اضطراب عملی با نگرانی و وسواس و نیاز بینظم شخص، نسبت به اجرای موفق عملیات جنسی یا ارضای شریک جنسی بدون در نظر گرفتن لذت و ارضای شخصی مطابقت می کنه.

ج- مشکلات رابطه ای :

کیفیت رابطه ای : کیفیت رابطۀ زن و شوهر خاستگاه خیلی از ناکنش وریای جنسیه (گردوریدلی، ۱۹۹۰-وری، ۱۹۹۲) . مشکلات رابطه ای، فراوانترین علل ناکنش وریهای جنسی برآورد شده (هاتن، ۱۹۸۵، ص ۴۵) . دشواریهای جنسی خیلی راحت اینو هم به این موضوع دقت لازم رو به عمل بیارین یه رابطۀ زناشویی هست و لرزان ظاهر می شه. این مشکلات با سلطه گری (جنگ قدرت)، حسادت، تنبیه، ترس، از بی وفایی و تعارضای همیشگی درزمینهٔ های دیگه زندگی اتحاد داره. (هارپین و گمبیل، ۱۹۹۷). ً مشکل جنسی و رابطه ای به راه و روش درمانگری سیستمی نزدیک میشیم و بر اهمیت معنی علیت چرخه ای تاکید می کنیم. در تعادل دائم دو عنصر یه سیستم، اعمال یه عضو، دلیل اعمال عضو دیگه حساب می شه و برعکس. در سلسله ملحق شد تعامل زن و شوهر، اسناد مشکل خاصی به یه عضو سیستم، بی معنا و اختصاصی سرزنش، به عضو دیگه، مثبته. دکتر در جستجوی الگوهای تعامل زن و شوهر به درمان رابطه همسان و همزمان، با درمان عمل وری جنسی اقدام می کنه. رابطۀ جنسی به منزلۀ مینیاتور۱ رابطۀ عمومیه. وجود جو دائمی خشم و عصبانیت بین زن و شوهر فرصتهای شیرین و رمانتیک۲ رو سلب کرده، مجالــی بـــرای تحریک هـــوس جنســــی وبــــرقراری رابطۀ جنســـی نــمی موند (بشارت،۱۳۷۷).

عصبانی

اندازه اعتماد زن و شوهر نسبت به هم هم تاثیری بر روابط جنسی داره. هر دلیلی که احساس اعتمادبه نفس رو ضعیف کردن کنه، انگیزه جنسی رو به تحلیل می برد. فزون حمایتگری و وابستگی بین زن و شوهر هم از خصیصه های رابطه ای مشکل زا هستش. در این وضعیت، رابطۀ زن و شوهر بیشتر به رابطۀ «پدر، مادر – فرزندی» یا «پرستار – مریض» شبیه س و هر نوع رابطه جنسی به منزلۀ شکستن یه جور کاپو، به حساب میاد (بشارت، ۱۳۷۷، ص ۲۸).

اینجور الگوهایی معمولاً در بیماران روانی و همسراشون مشاهده می شه. مثلا، کاهش میل جنسی مریض دپرس با اصرار همسرش، به دوری از رابطه زناشویی به عنوان پشتیبانی از مریض، مثلً مشخص می شه. اون طرف این واقعیت بالینی و مشکل ارتباطی، واقعا هر دو ممکنه نیاز به یه زندگی جنسی بهنجارتر رو احساس کنن، اما هیچ کدوم قادر نیستن در این مورد بحث کنن (همون منبع، ۱۳۷۷، ص ۳۸).

یکی دیگه از مشکلات ارتباطی همین سختی گفتگو دربارۀ سکسه. زن و شوهر قادر نیستن دربارۀ موضوعات جنسی رابطه برقرار کنن تا بر سر اهداف و انتظارات شون از یه رابطۀ جنسی به تفاهم برسن. پدیدۀ ازدواجهای بدون زفاف، نمونه ای از این نوع مشکلاته. یکی از مشخصه های تکاملی این زوجها که ردپای اون در مشکل ارتباطی هم مشاهده می شه اینه که هم زن و هم مرد در بیان عواطفشان جلوگیری شدن و از ایجاد، یا تجریه هر نوع ناراحتی یا مشکل در وضع الان، رابطه جداً دوری می کنن.

در چارچوب این مشکل خاص از تعامل، زن و شوهر واسه دخول تلاش نمی کنن و رابطه بدون زفاف ادامه پیدا میکنه (همون منبع، ۱۳۷۷، ص ۵۹).

د- مشکلات جسمی:

نقش عوامل جسمی مانند بارگی طولانی، دیابت، پیری، آسیبهای عصب شناختی، داروها و … در ایجاد مشکلات جنسی به تحقیق ثابت شده (بنکرفت، ۱۹۸۹، ص ۵۶).

(کولونی، مسترزوجانسن، ۱۹۷۹) یه دلیل جسمی مستقیماً مسئول شکل جنسیه، اما بیشترً اثر روان شناختی وضعیت موجود، مانند احساس مریضی یا ضعیف پنداری، متغیر واسطه ای تعیین کننده س. درعین حال تشخیص دقیق و رد علل جسمی بیشتر از اینکه یه شکل جنسی رو انزاد تلقی می شه در بعضی موارد یه ضرورته.

ازنظر تاریخی، چندین راه و روش روان شناختی بر منظور درمان مشکلات جنسی مطرح هستن که ما اینجا فقط به تشریح یکی از اون ها یعنی راه و روش رفتاری اکتفا می کنیم :

رابطه زناشویی درمانی : رفتاری به منزلۀ درمان منتخب مشکلات جنسی در کلینیکهای معتبر جهان طی دهۀ گذشته کارایی و موفقیت خود رو اثبات کرده  (گیلان، ۱۹۸۷، ص ۱۹).

اندیشه های اولین رابطه زناشویی درمان رفتاری رو می توان در تحقیقات اولیه، در آفریقای جنوبی ردیابی کرد. گر چه کارولپه به عنوان مبدع رفتار درمانی جدید بیشتر درزمینهی هراسها و دیگر مشکلات نوروزی بوده. رفتار درمانی، ناکنش وریهای جنسی هم گزارش شده. (ولپه، ۱۹۵۸) اثر قطع اضطراب بر مشکلات جنسی رو تشخیص داده و کاهش اضطراب رو به عنوان عضو کلیدی در روش درمانی اش واسه این دسته از مشکلات استفاده کرد.

اصل همکاری زن و شوهر در دمان، ضرورت حذف فشار واسه اجرای عملیات جنسی و به کار گیری فعالیت های کم کم که درآخر بر رابطه زناشویی ختم می شن، ارکان اصلی راه و روش ولپه بودن.

این سه اصل به منزلۀ سه عنصر اصلی رابطه زناشویی درمانی جدید می باشن. ولپه مواردی از ناکنش وری نعوظ و زودانزالی رو ذکر می کنه که این تکنیکا رو با موفقیت واسه درمان اون ها به کار برده.

 

اما در فرهنگ جدید رابطه زناشویی درمانی، عمیقاً تکنیکهای رابطه زناشویی درمانی، رفتاری حاصل تلاشهای ویلیام مسترز و ویرجینیا جانسن، (۱۹۷۰) هستن.

عناصر اصلی راه و روش رابطه زناشویی درمانی رفتاری مشترک به این توضیح خلاصه می شه:

۱- درمان مشکل به عنوان مشکل مشترک زن و شوهر : این فوت وفن نگرانی و احساس گناه همسران رو کاهش می دهد و بر نیاز مشترک زن و شوهر، به بازآموزی چگونگی روابط جنسی تاکید می کنه.

۲- کاهش اضطراب : تحریم تلاش واسه رابطه زناشویی با عملکرد حذف فشار اجرای عملیات جنسی، اضطراب رو کاهش می دهد. آرامش آموزی (آرامش آروم کردن) به عنوان یه فوت وفن کمکی به کار می رود.

۳- تعیین تکالیف و ماموریتهای جنسی واسه انجام در خونه، شامل ملامسه، نوازشگری و ….

دو مرحلۀ اصلی این تکالیف عبارت ان از :درحس گذاری غیرتناسلی و درحس گذاری تناسلی

تماس با اعضای تناسلی و پستانها در مرحله اول ممنوعه و در مرحلۀ دوم آموزش مجاز آموزش شیوۀ درست خرید و فروش لذت بین زن و شوهر بدون اضطراب یا فشار درخواست عملیات جنسی، هدف این تکالیفه. جهت حرکت این تمرینها از تعاملهای کمتر به طرف تعاملهای بیشتر جنسی، تعیین می شه.

۴- آموزش علم جنسی به زن و شوهر، شامل کالبد شناسی اندام جنسی، فیزیولوژی انجام جنسی، وضعیتهای جماعی و …

۵- کمک به زن و شوهر به منظور پیشرفت مهارتهای رابطه جنسی .

۶- کاربرد تکنیکهای درمانی خاص بر ناکنش وریای جنسی مشخص.

بندهای یک تا پنج مجموعه تکنیکای عمومی درمان ان و معمولاً در همۀ موارد مشکلات جنسی پیشنهاد می شن. بند ۶ گسترۀ بزرگی از مداخلات درمانی خاص رو طبق ناکنش وریای جنسی مشخص پیشنهاد می کنه. این مرحلۀ اختصاصی درمان، پس از انجام مرحلۀ عمومی در دستور کار قرار می گیرد. این مجموعه دو مرحله ای رابطه زناشویی درمانی، یه راه و روش رفتاریه.

چون هیچ تلاشی واسه تغییر رفتارای نشونه ای (نشونه های مریضی) براساس مفاهیم روان پویشی نمی شه و تکالیف رفتاری بخش بزرگ مجموعه رو تشکیل میدن.

کاهش اضطراب یه جزء کلیدی این مجموعه س، ممنوع بودن تلاش واسه رابطه زناشویی تأمین کنن. هدف مذکوره. اگر بدون این دست اون دست کردن اضطراب عملی در مورد ترس از درد در زن از بین می رود، بقیه تکنیکهای کاهش اضطراب در صورت ضرورت به کار بسته می شن (مک کاتی، ۱۹۷۷، ۱۹۹۲).

تمرینهای حس گذاری به زن و شوهر کمک می کنه تا باهمکاری و همراهی همدیگه روش های آروم کردن رو بیاموزند و از تماس و تعامل جسمی، بدون نگرانی از شکست عملیات جنسی لذت ببره.

در این وضعیت بدون تنش و لذت بخش، اعتماد لازم واسه حرکت به سمت تعاملهای دوستانه تر جنسی در زن و شوهر بوجود میاد.

ذکر این نکته شاید به درد بخور باشه که جلو رفتن از حس گذاری تناسلی و از اونجا به فعالیت های اختصاصی تر و آشکارتر جنسی، از بسیار جهات به برنامۀ حساسیت زدایی شبیه س.

تن کاوی و خودانگیختگی ممکنه در صورت نیاز به برنامه اضافه شن، ارتباطهای کلامی و غیر کلامی در موضوعات لذت، احساسات و پاسخهای تشویق و آموخته می شن.