فایل رایگان پایان نامه حقوق : سلفیان

دانلود پایان نامه

اندیشه‏های سید قطب و محمد قطب، مفهومی را در عرصه توحید به وجود آورد که به «توحید القبور وتوحید القصور»، معروف شد. به‌عقیده محمد قطب و پیروانش، چیزی که شیوخ وهابی در عربستان به آن پای‌بند بودند، صرفاً توحید قبوری بود؛ یعنی مبارزه با قبرها. آنان تمامی هم و غم خود را بر مبارزه با قبرها، تخریب آن‌ها، نهی مردم از زیارت قبور و… قرار داده بودند. سلاطین نیز با اطمینان به این‌که وهابیان سرگرم قبورند، راهی غیراسلامی را درپیش گرفته بودند. به همین سبب، محمد قطب و پیروانی که بعدها از میان علمای وهابی به وی پیوستند، نام آن را توحید قبوری گذاشتند. به‌عقیده آنان، آن‌چه در دعوت پیامبران وجود دارد، توحید قصوری است؛ یعنی مبارزه با صاحبان قصرها، نه صاحبان قبرها. در این میان، لبه تیز چنین نظریه‏ای مستقیماً به‌سوی آل سعود و مشایخ درباری نشانه رفت و موجب شد، ازیک‌سو قرائت وهابی از توحید به‌طور جدی به چالش کشیده شود، و ازسوی‌دیگر، جریانی انقلابی در عربستان شکل گیرد که به آن، «جریان قطبیه» می‏گویند.
در مجموع قرائت قطبی از مفهوم توحید، نه تنها تأثیری عمیق بر جای نهاد، بلکه موجب شد که تعارض‌ها و تضادهای عمیق میان قرائت وهابی از توحید و قرائت قطبی از توحید، آشکار شود. تحت تأثیر این اندیشه، وهابیان که سال‌ها خودشان را با معنی ارائه‌شده از جانب محمدبن عبدالوهاب درباره توحید سرگرم کرده و مراقب قبرها بودند و گمان نمی‏کردند که مفهوم دیگری نیز دراین‌باره وجود داشته باشد، به‌ناگاه با قرائت جدیدی روبه‌رو شدند که با فضای سیاسی و اعتقادی جامعه آنان هم‌آهنگی داشت. ازاین‌رو، بسیاری از علمای وهابی تحت تأثیر اندیشه‏های سید قطب و محمد قطب، به توحید قبوری محمدبن عبدالوهاب و پیروان وی پشت کردند و حرکت دیگری را شکل دادند که به جریان «نوسلفی» مشهور شد.
1.3. جهاد
جهاد یکی دیگر ازمفاهیمی است که در اندیشه سلفی، نقش و تأثیر بنیادینی دارد. مفهوم جهاد در اندیشه اسلامی نیز یکی از مفاهیم مقدس است که آیات و روایات بسیاری در عظمت و جایگاه آن وارد شده است. از جمله مفاهیم دیگری که با مفهوم جهاد ارتباط تنگاتنگی دارد و نشانگر عظمت این مسأله در دین مبین اسلام است، مفهوم شهادت است که یکی از مفاهیم مقدس در دین مبین اسلام می‌باشد. البته جهاد و مسایل مربوط به آن به سبب آن که با دماء و اموال مرتبط است، دارای شرایط و احکام دقیقی است که درکتب فقهی به تفصیل بیان شده است. البته اسلام به عنوان دینی مصلح، همواره به جهاد به عنوان مکانیزمی دفاعی و حفاظت از حریم اسلامی نگریسته است و به همین سبب در میان جنگ‌ها و غزوات دوران پیامبر9، به ندرت می‌توان جهاد ابتدایی یافت.
اما مفهوم جهاد هنگامی که وارد اندیشه سلفی می‌شود، دستخوش تحولات بنیادینی می‌شود. از یک سو، ماهیت تدافعی خود را از دست می‌دهد و از سوی دیگر احکامی که بر آن مترتب است، نادیده گرفته می‌شود.
قرائت سلفی از جهاد نیز تابعی از نگاه به مفهوم توحید است و به همین سبب نیز دو نوع قرائت از مفهوم جهاد در اندیشه سلفی دیده می‌شود:
1.3.1. قرائت وهابی از جهاد
وهابیان با توجه به مفهومی که از ایمان و توحید ارایه می‌کنند، و مسلمانان را گرفتار شرک در عبادت می‌دانند، جهاد را از حوزه مقابله با کفار واقعی و حربی خارج کرده، تیغ جهاد را بر فرق پیروان فرق و مذاهب اسلامی فرود می‌آورند. آنان به بهانه مقابله با مظاهر شرک و همچنین گسترش توحید، از قرن دوازدهم، به گفته حامد الگار، بیش از 400 هزار نفر از مسلمانان را به خاک و خون کشیده اند. مهمترین کتاب‌های تاریخی وهابیت که عبارت‌اند از تاریخ نجد نوشته ابن غنام و کتابی به همین نام نوشته ابن بشر، تمامی جنگ‌هایی که توسط وهابیان با مسلمانان منطقه نجد، حجاز و ایالت شرقیه و همچنین کشتار در کربلا در سال 1216 انجام شده است، به عنوان غزوات و جهادهای شیخ محمد بن عبدالوهاب و همچنین سپاه سعودی، آمده است و مخالفین آنها، نیز به عنوان کفارمهدور الدم و المال شمرده شده‌اند.
به‌سبب همین رویکرد، دو جلد نسبتاً بزرگ از کتاب «الدرر السنیه فی الاجوبه النجدیه» درباره جهاد است که تمام آن مربوط به جهاد با مسلمانان است و در آن، از جهاد با کفار اصلی، مانند یهود و نصاری و بت‌پرستان، سخنی به میان نیامده است.
در مجموع، مفهوم جهاد، در اندیشه سلفی وهابی، از مفهوم اصلی خود خارج شده و معنای فرقه گرایی و جنگ‌های فرقه‌ای به خود گرفته است. امروز نیز چنین وضعیتی کاملا در سوریه، مصر، عراق، پاکستان و… دیده می‌شود و اعمال تروریستی به عنوان جهاد معرفی می‌شود.
1.3.2. جهاد در قرائت سلفی‌گری مصر
نظریه پردازی درباره سلفی‌گری جهادی ریشه در اندیشه اندیشمندان مصری دارد. سرچشمه این نوع از سلفی‌گری را نخست باید در اندیشه‌های «سید قطب»، جست‌وجو کرد. سید قطب با بر شمردن مفاسد عصر حاضر، جهان امروز را جامعه جاهلی معرفی کرد.
به عقیده سید قطب، جاهلیت قرن بیستم وخیم‏ترین نوع جاهلیتی است که در تاریخ بشر بر روی زمین ظاهر شده است. به نظر وی تلاش‏های پیامبر9 برای از بین بردن دشمنانش آسان‏تر از تلاش‏هایی است که باید برای پایان دادن به جاهلیت در عصر حاضر صرف شود. وی دلیل این امر را دشمنی دوگانه‏ای می‏داند که مؤمنان باید با آن مبارزه کنند؛ دشمن خارجی (عمدتاً فرهنگ غربی) و دشمن داخلی در میان دنیای اسلام (حاکمان غیر اسلامی).
وی در چنین شرایطی «جهاد» را مطرح می‌کند و بیان می‌کند که در این شرایط مسلمان وظیفه دارد برای برپایی دین ـ چه با کفار و چه با حاکمان دست نشانده کشورهای اسلامی ـ جهاد کند. چنین رویکردی موجب شد که «اخوانالمسلمین» با تأثیر از اندیشه‌های سید قطب، مواضعی جهادی در برابر دولت مصر بگیرد.
گروه مصری دیگری که در ایجاد اندیشه سلفی‌گری جهادی تأثیر داشت، «جماعت اسلامی مصر» بود که «عبدالسلام فرج» مانیفست جهادی آنان را نوشت. وی در سال 1979م. (1358 ش.) در کتاب «الفریضه الغائبه» جهاد را بهعنوان واجبی که فراموش شده است، مطرح کرد و میان گروه جهاد و جماعت اسلامی مصر، پیوندی ایجاد شد که سرانجام، به ترور «انور سادات» انجامید.
اما در دیدگاه‌های سید قطب و عبدالسلام فرج، جنگ‌ها و اختلاف‌ها‌ی فرقه‌ای وجود نداشت و عامه مردم و علما به علت اختلاف عقاید مورد حمله و کشتار قرار نمی‌گرفتند.
انحراف در اندیشه سلفی‌گری جهادی هنگامی آغاز شد که سلفیان تکفیری ـ قرائت وهابی از جهاد-کوشیدند این جریان را به نفع خود مصادره کنند. سازمان‌هایی مانند «القاعده» و «حزبالتحریر»، به جای مبارزه با کافران، وارد مبارزه‌های عقیدتی درون دینی شدند. این انحراف که تقریبا پس از جنگ افغانستان با شوروی سابق آغازشد، رفته رفته، بر جنبه‌های فرقه گرایی خود افزود و به آلتی در دست متعصبان و گروه‌های تکفیری سلفی تبدیل شد. به همین علت نیز برخی، سلفی‌گری جهادی را شکل منحرف شده اندیشه‌های سید قطب می‌دانند.
دکتر «عبداللطیف هرماسی»، اندیشمند تونسی، ابعاد این انحراف را این گونه ترسیم می‌کند:
“سلفی‌گری جهادی، در فعالیت‌های خود به تعریف رایج میان علمای اسلام که جهان را به دو بخش اسلام و کفر تقسیم می‌کنند، توجهی ندارد؛ بلکه با توسعه در مفهوم شرک و کفر، گروه بزرگی از مسلمانان را نیز از دایره اسلام خارج می‌کند. از سوی دیگر، آنان در عین حال، رنگی کاملاً سیاسی به فعالیت‌های خود می‌دهند و روش آنان در مبارزه، جهاد است، که برای توجیه آن ناگزیر باید حکم کفر و ارتداد را برای مخالفین خود صادر کنند.”
گروه‌های وهابی و تروریستی در کشورهای اسلامی که بسیاری از آن‌ها ریشه در القاعده دارند، در حالی که به شدت تکفیری‏اند، می‏کوشند خود را بهعنوان چهره‌های جهادی معرفی کنند و فجیع‌ترین جنایت‌ها به‌دست گروه‌های وابسته به این جریان در کشورهای اسلامی انجام می‌شود. گروه‌هایی مانند «الجماعه المسلحه» و «الجماعه السلفیه الدعوه والقتال» در الجزایر که کشتارهای آنان در جهان اسلام معروف است. «جماعه شبابالمجاهدین» در سومالی، «جماعه جند انصارالله» در رفح و «حزبالتحریر» که فعالیتی جهانی دارد، نمونه‌هایی از سلفی‌گری تکفیری هستند که از مفهوم مقدس «جهاد» سوء استفاده می‏کنند. بهعنوان نمونه «زرقاوی» که رسماً رهبری شاخه عراقی القاعده را در دست داشت، ابتدا با هدف مبارزه با اشغالگران وارد عراق شد، اما پس از چندی رسماً به تهدید شیعیان و حتی اهل سنت عراق پرداخت و بسیاری از بمب گذاری‌ها که مردم بی‌گناه را در کوچه و بازار به کام مرگ کشید، توسط او انجام می‌شد. مثله کردن و سربریدن شیعیان از فعالیت‌های این گروه است.
1.4. نقل‌گرایی سلفی
در اندیشه اسلامی برای شناخت معارف دین، جز روش کشف و شهود که دامنه استفاده از آن محدود است، از دو روش عقلی و نقلی استفاده می‌شود و هریک از این دو روش، مکمل دیگری و حتی تصحیح‌کننده آن است. هرچند در تقدم و اولویت یکی بر دیگری یا حد و مرز آن میان مسلمانان اختلاف وجود دارد، همواره از دو عنصر عقل و نقل، به‌عنوان روش‌های کشف حقیقت و معرفت، استفاده ‌شده ‌است.
اما مذهب سلفی‌گری، با نادیده گرفتن عقل، نگاهی افراطی به نقل دارد. در نگاه سلفیان، در کشف مسائل و معارف دینی، تنها روش نقلی مشروعیت دارد. تفاوتی که این گروه با دیگر مسلمانان دارند، در نگاه عام و استفاده مطلق و بدون قید و شرط از این روش است؛ به این معنی که شرط‌های لازم روش نقلی، مانند بررسی وضعیت ناقل، و شرایط نقل، سند و درایت، برای ایشان اهمیت ندارد.
نقل گرایی سلفی در حوزه روش، آنان را به شدت حدیث گرا کرده است. چنین دیدگاهی به این معنی است که تنها منبع شناخت در حوزه مسائل دینی، حدیث است و نه چیز دیگر؛ تا آن‌جا که اگر درباره امری دو حدیث مختلف وجود داشته باشد، به دو حکم متفاوت در موضوع واحد فتوا داده می‌شود. به‌گفته «محمد عماره»:
“اگر صحابه در مسأله‌ای با یک‌دیگر اختلاف داشتند، ابن‌حنبل، در آن موضوع دارای دو حکم بود، چرا‌که در آن موضوع، دو حدیث وجود داشت”.
به‌گفته ابن قیم: “احمد بن حنبل حدیث را «امام» می‌نامید. برای او بسیار سخت بود که نسبت به چیزی فتوا دهد که در آن حدیثی از سلف نباشد.”
عبدالله، فرزند ابن‌حنبل، می‌گوید: “شنیدم که پدرم می‌گفت: «حدیث ضعیف برای من محبوب‌تر است از اجتهاد».”
احمد به دلایل عقلی هیچ توجهی نداشت؛ حتی در تعارض میان احادیث، جهت ترجیح یکی بر دیگری نیز از عقل استفاده نمی‌کرد.
البته در این‌که حدیث و مجموعه حدیثی، یکی از مهم‌ترین منابع شناخت است، شکی نیست؛ اما بی‌شک محدود کردن منبع شناخت به حدیث، مورد پذیرش مسلمانان نیست.
حدیث‌گرایی مفرط، سلفیان را در گرداب‌های عمیقی فرو افکنده است که برخی از آن‌ها عبارتند از:
(1) مقدم دانستن حدیث بر قرآن: در نگاه سلفیان احادیث بر قرآن تقدم دارند؛ به این معنی که اگر تعارضی میان قرآن و روایات باشد، سنت بر قرآن مقدم می‌شود. به گفتهی اشعری برخی قائلند:
“قرآن نمی‌تواند سنت را نسخ کند؛ ولی سنت، توان نسخ قرآن را دارد.”
در این میان، روایت‌هایی وجود دارد که بر مقدم بودن قرآن بر روایات و عرض روایات بر آیات دلالت دارند، اما سلفیان ناچار شده‌اند با وجود اهتمام به حدیث، این روایت‌ها را جعلی تلقی کرده یا اعلام کنند که نیاز قرآن به سنت، بیش از احتیاج سنت به قرآن است؛ و تا آن‌جا پیش رفته‌اند که گفته‌اند:
“عرضه داشتن احادیث بر قرآن، خطایی است که زنادقه آن را ساخته‌اند.”
در همین راستا یکی از سلفیان، بابی را باعنوان «استقلال السنه بالتشریع» باز کرده و در آن به جعلی بودن روایات «عرض» اذعان کرده است.
(2) عمل به خبر واحدِ غیرمفیدِ علم، حتی در مسائل اعتقادی: در زمینه اعتبار خبر واحد، حتی در فروعات، قید‌ها و شرایطی ذکر شده است که باید به آن‌ها توجه کرد؛ این در حالی است که تأکید بر حدیث، حتی نوع ضعیف آن، آسان‌گیری در شرایط پذیرش حدیث، و مقدم داشتن آن بر رأی و نظر، از جمله مبانی سلفیان است. جالب این‌که این گروه چنان به احادیث به‌صورت مطلق بها می‌دهند که نه‌تنها در فروعات فقهی، بلکه در مسائل اعتقادی نیز که جولانگاه عقل است، نقل را معتبر می‌شمارند. ایشان در این زمینه، کتاب‌هایی نگاشته‌اند که از میان آن‌ها می‌توان به کتاب‏های «الادله والشواهد علی وجوبالعمل بخبر الواحد فی الاحکام و العقاید» ، «اصل الاعتقاد»، «اخبار الاحاد فی الحدیثالنبوی، حجیتها، مفادها، العمل بموجبها» و… اشاره کرد.
1.5. مرجعیت سلف(سلف‌گرایی افراطی)
همان گونه که عنوان سلفیه پیداست، سلف جایگاه ویژه‌ای در نزد سلفیان دارند که در صفحات گذشته تا حدودی به آن اشاره شد. در نگاه این گروه، عمل صحابه و تابعین، تشریع‌کننده است؛ سلف‌گرایی افراطی آنان، موجب می‌شود که هرگونه اندیشه‌ورزی در حوزه دین ممنوع و حد و مرز دین و معارف نیز صرفاً در عمل‌کرد سلف خلاصه شود. چنین نگرشی، نوعی مرجعیت سیاسی و علمی به سلف داده است.
تفاوتی که میان سلفیان در این بخش و دیگر اهل سنت وجود دارد، در این است که اهل سنت کلیات و اصول را در هنگام نبود نص، از صحابه می‌گیرند، اما هرگز به مواقف و عمل‌کردهای موردی آنان در زندگی اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، به دیده تشریعی نمی‌نگرند و آن را منبع تشریع نمی‌دانند؛ درحالی‌که نگاه سلفی‌گری، نگاهی تشریع‌آمیز است؛ یعنی عمل‌کرد صحابه را به‌عنوان تشریع می‌نگرد و عمل‌کردهای موردی و انفرادی را نیز منبع تشریع می‌داند؛ امری که در فصل گذشته به‌تفصیل پیرامون آن سخن گفته شد.
1.6. ظاهر گرایی
در حوزه معنی‌شناسی، ـ رابطه میان لفظ و معنا ـ سلفیان قائل به ظاهرگرایی هستند. ظاهرگرایی در دو بعد مطرح می‌شود: نخست؛ «معنی ظاهری» در برابر «معنی مؤوّل» (معنی تأویل‌شده)؛ دوم؛ «معنی حقیقی»، در برابر «معنی مجازی». سلفیان در بخش اول معتقد به معنی ظاهری هستند و تأویل آیات را درست نمی‌دانند؛ به‌همین دلیل نیز با هرگونه تفسیر قرآن مخالفند، مگر آن‌که با حدیث، قابل تخصیص یا تفسیر باشد. در نگاه آنان:
“برای هیچ‌کس تفسیر قرآن مطلقاً جایز نیست؛ اگرچه وی دانشمندی ادیب و دارای اطلاعاتی گسترده در ادله، فقه، نحو، اخبار و آثار باشد و فقط می‌تواند به روایات پیامبر9، صحابه و تابعین استناد جوید.”

ظاهرگرایی در آیات و روایات موجب شده است که سلفیان، بسیاری از باورهای سخیف و بیپایه را که با توحید و عظمت خداوند متعال سنخیت ندارد، بپذیرند. حمل صفات خبری بر معانی ظاهری، از نمونه‌هایی است که به محذورات فراوانی برای سلفیان دامن زده و آنان را در دامن «تشبیه و تجسیم» انداخته است.

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوندبرای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  40y.ir  مراجعه نمایید.

رشته حقوق همه گرایش ها : عمومی ، جزا و جرم شناسی ، بین الملل،خصوصی…

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

حمل آیاتی از قبیل «الرحمن علیالعرشاستوی» که معنی ظاهری آن نشستن خدا بر عرش است، و یا حمل معنی «یدالله» بر معنی ظاهری که همان «دست» باشد، مشکلات بسیاری را برای آن‌ها به وجود آورده است. نگاه ظاهرگرایانه، به تشبیه و تجسیم ختم می‌شود و به‌همین دلیل، به آن‌ها «مجسمه» یا «مشبهه» گفته می‌شود.
1.7. هستی‌شناسی سلفی‌گری (حس گرایی)
سلفی‌گری در حوزه هستی‌شناسی، حس‌گراست؛ یعنی ملاک آن در وجود، چیزی است که با حواس ظاهری قابل درک و لمس باشد؛ برای نمونه، ابن‌تیمیه در «نقض‌المنطق» بر حس مشهود تأکید می‌کند. وی معتقد است که تنها از راه حس می‌توان به یک امر واقعی خارجی شناخت پیدا کرد. او با بی‌اعتبار کردن قیاس برهانی، برای عقل در گسترش علوم، مجالی باقی نمی‌گذارد و حس و استقرا را فعال ما یشا می‌داند. وی تعمیم‌یافته‌های جزئی حسی را نیز کار قیاس تمثیل دانسته است که آن نیز در حس ریشه دارد.
نخستین پی‌آمد حس‌گرایی سلفی، نزدیک شدن این مکتب به مکتب پوزیتیویسم یا اثبات‌گرایی است. اثبات‌گرایان معمولاً در ردیف ملحدان قرار دارند و از این نظر، با توجه به مبانی‌شان، نیازی به اثبات وجود خدا و ویژگی‌های آن ندارند؛ زیرا اساساً چون بسیاری از مباحث دینی با حواس ظاهری اثبات‌پذیر نیستند، آنان این موارد را

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

پاسخی بگذارید