پایان نامه درباره سرمایه اجتماعی

دانلود پایان نامه

نگاه میکند و سرمایه اجتماعی را در رشد و توسعه اقتصادی کشور موثر میداند و به این لحاظ تعریف او جمعی بوده و سرمایه اجتماعی را به منزله دارایی گروه ها و جوامع تلقی میکند (امیری و رحمانی، 1385).
جیمز کلمن
به طور کلی، کلمن جامعه شناس معروف آمریکایی، در صدد توسعه علم مشترک بین اقتصاد و جامعهشناسی بود و مفهوم سرمایه اجتماعی در مطالعات وی جایگاه وسیعی داشته است. ریترز(1996)، بیان میکند که کلمن موتور محرکه نظریه انتخاب منطقی در جامعهشناسی معاصر بوده و در این چارچوب، روشنفکری است که ایده سرمایه اجتماعی خویش را پرورش داده است. با بهره گرفتن از این نظریه انتخاب منطقی، کلمن دیدگاه وسیعی در مورد جامعه به عنوان سیستمهای اجتماعی خویش را پرورش داده است. با بهره گرفتن از انتخاب منطقی، کلمن دیدگاه وسیعی در مورد جامعه به عنوان سیستمهای اجتماعی رفتار جمعی افراد مطرح ساخت.
نظریه انتخاب منطقی بر مبنای فرض الگوی فردگرایی رفتار بشری استوار است، که هر فرد به طور خودکار آن چه را که در جهت منافع خود اوست، بدون توجه به سرنوشت دیگران، تعقیب مینماید. مفهوم سرمایه اجتماعی محملی است برای کلمن تا با تشریح چگونگی این امر از نظریه بازیها سرچشمه میگیرد. در بازی ذهنی که به دو راهی زندانی شهرت دارد، دو زندانی جداگانه در سلولها نگاه داشته شده، به آنها جداگانه میگویند که هر کس اول اقرار نماید از تخفیف در تنبیه برخوردار خواهد شد. برای دو زندانی دو راهی این است که بهتر است سکوت نمایند، آن هم به این امید که چون مدرکی دیگری نیست و زندانی دیگر نیز سکوت اختیار کند، رهایی مییابد یا اقرار کند؟
نظریه انتخاب منطقی پیش بینی میکند که اقرار خواهند کرد، چرا که هر زندانی میداند در مقابل این انتخابها، امکان اقرار دیگری وجود دارد و هر فرد به دنبال منافع فردی خود خواهد بود، در صورتیکه همکاری و اعتماد افراد به هم میتواند در بلند مدت منافع بیشتری را ایجاد نماید (متقی، 1385، ص 33). کلمن سرمایه اجتماعی را بر مبنای کارکرد آن تعریف میکند و آن را به عنوان یکی از انواع سرمایه در نظر میگیرد و معتقد است سرمایه اجتماعی باعث تغییر در روابط میان اشخاص و تسهیل روابط آنها میشود و به سرمایه اجتماعی از جنبه کالاهای عمومی مینگرد نه یک کالای خصوصی.
پییربوردیو
بوردیو جامعه شناس فرانسوی، سرمایه اجتماعی را به عنوان یکی از انواع سرمایه در کنار سرمایه فیزیکی و انسانی در نظر میگیرد که تحت برخی شرایط، به سرمایه فیزیکی تبدیل میشود. وی میگوید: سرمایه اجتماعی جمع منابع واقعی یا بالقوه است که حاصل شبکه های بادوام از روابط کم و بیش نهادینه شده آشنایی و شناخت متقابل، به بیان دیگر عضویت در گروه، است. شبکهای که هر یک از اعضای خود را از پشتیبانی سرمایه جمعی برخوردار میکند و آنان را مستحق اعتبار میسازد.
میتوان گفت که نگرش بوردیو به سرمایه اجتماعی نگاه ابزاری است، زیرا وی منافعی است که فرد به سبب شرکت در تعاملات اجتماعی به دست میآورد و افراد به منظور حداکثر کردن منافع و سود تعمدی به ارتباطات اجتماعی میپردازند (امیری و رحمانی، 1385).
فرانسیس فوکویاما
فوکویاما (1999) معتقد است تعاریف سرمایه اجتماعی به نمودهای آن اشاره دارد و تعریفی که ایشان ارائه مینماید چنین است: سرمایه اجتماعی شکل و نمونه ملموسی از یک هنجار غیر رسمی است که باعث ترویج همکاری بین دو یا چند نفر میشود. هنجارهای تشکیل دهنده سرمایه اجتماعی میتواند از هنجار روابط متقابل دو دست تا آموزههای پیچیده را در بر بگیرد. با این تعریف اعتماد، شبکه ها، جامعه مدنی و… که سرمایه اجتماعی مربوط هستند، محصول جانبی این پدیدهاند که در نتیجه سرمایه اجتماعی به وجود میآید، ولی خود سرمایه اجتماعی را تشکیل نمیدهند. وی میگوید: سرمایه اجتماعی را به سادگی میتوان به عنوان مجموعه بعضی از هنجارها یا ارزشهای غیر رسمی تعریف کرد. هنجارهایی که تولید سرمایه اجتماعی میکند به طور اساسی باید شامل سجایای صداقت، ادای تعهدات و ارتباطات دو جانبه باشد.
افه و فوش
افه و فوش (2002) علاوه برعناصری که در تعریف بوردیو، کلمن و پنتام از سرمایه اجتماعی وجود دارد، به بعد گرایش به آگاهی و توجه اشاره نموده و آن را شامل مجموعه افکار، عقاید و حساسیت نسبت به زندگی اجتماعی و سیاسی و توجه به هر چیزی که در وسیعترین معنا به امور عمومی اطلاق میشود که مربوط به شکل بالقوه فردی تمایل ضعیف نسبی در دنبال کردن موضوعات مشترک در رسانه های الکترونیکی و چاپی بوده و پیش شرط شناختی فعالتر مسئولیت مدنی است که باعث علاقهمندی و دل نگرانی میشود و نقطه مقابل آگاهی و توجه وضعیت شناختی چشمپوشی، بیتفاوتی و شکلگیری نگرش فرصت طلبانه است (ناطقپور و فیروزآبادی، 1385، ص 163).
ناهاپیت و گوشال
از دیدگاه سازمانی، ناهاپیت و گوشال (1998) سرمایه اجتماعی را به عنوان جمع منابع بالفعل و بالقوه موجود در درون، قابل دسترس و ناشی از شبکه روابط یک فرد یا یک واحد اجتماعی تعریف میکنند. از دیدگاه آنها سرمایه اجتماعی یکی از قابلیتها و داراییهای مهم سازمانی است که میتواند به سازمانها در خلق و تسهیم دانش کمک بسیار کند و برای آنها در مقایسه با سازمانهای دیگر مزیت سازمانی پایدار ایجاد کند (قلیچلی و همکار،1385، ص 6).
الکسیس دوتوکویل
دوتوکویل نویسنده فرانسوی، در سال 1831 متاثر از سفر به آمریکا، دریافت که در زندگی مجمعی آمریکایی نوعی عرصه یادگیری شهری
وجود دارد. دوتوکویل (1832) بیان میکند که در مجامع سیاسی آمریکایی، افراد با داشتن شرایط، تفکرات و سنین مختلف ذائقه کلی برای تجمع و رشد مییابند که به منظور کاربرد آنهاست. در تجمعهای بزرگ آنها به گفتگو میپردازند، به یکدیگر گوش فرا میدهند و دو طرفه با انواع مسئولیتهای انگیزشی دریافت شده راهی زندگی شهری میشوند و آنها را به خدمت هزاران اهداف پربار خویش در میآورند. برای دوتوکویل زندگی مجمعی پایه و اساس نظم اجتماعی در یک سیستم باز است که یک نوع همکاری شهری سطح بالا و دور از استبداد به مردم یاد داده است که چگونه در زندگی شهری به همکاری بپردازند و در واقع زندگی مجمعی را به صورت مهد کودکی برای جامعه دموکراسی میداند (متقی، 1385، ص 46).
نان لین
لین با طرح «نظریه منابع اجتماعی» (1982) مشخصاً این مسئله را مطرح کرده است که دستیابی به منابع اجتماعی و استفاده از آنها( منابع نهفته در شبکه های اجتماعی) میتواند به موقعیتهای اجتماعی– اقتصادی بهتری منجر شود. بر همین اساس لین در سال اخیر (1998) مفهوم سرمایه اجتماعی را برای طرح نظرات پیشین خود برگزیده و آن را به مثابه منابع نهفته در ساختار اجتماعی تعریف میکند که با کنشهای هدفمند قابل دسترسی یا گردآوری است. به این ترتیب، از نظر لین، سرمایه اجتماعی از سه جزء تشکیل شده است: منابع نهفته در ساختار اجتماعی، قابلیت دسترسی افراد به این گونه منابع اجتماعی و استفاده یا گردآوری این گونه منابع اجتماعی در کنشهای هدفمند (لین،1999: 7).
لین منابع ارزشمند در اکثر جوامع را ثروت، قدرت و پایگاه اجتماعی معرفی میکند و لذا سرمایه اجتماعی افراد را بر حسب میزان یا تنوع ویژگیهای دیگرانی که فرد با آنها پیوندهای مستقیم و غیرمستقیم دارد قابل سنجش میداند. البته دستیابی به منابع و استفاده از آنها خود متاثر از موقعیت فرد در ساختار سلسله مراتبی موجود در جامعه است. او«منابع نهفته» و « موقعیتهای شبکهای» را دو عنصر مفهومی سرمایه اجتماعی قلمداد میکند و نتایج سرمایهگذاری افراد در روابط و شبکه های اجتماعی در ارتباط با دو نوع کنش ابزاری و کنش اظهاری طبقهبندی مینمایند. برای کنش ابزاری سه گونه بازگشت سرمایه (بازدهی) را مطرح میکند: بازدهی اقتصادی (ثروت)، بازدهی سیاسی (قدرت) و بازدهی اجتماعی(شهرت) و برای مورد اخیر مینویسد: «به نظر من شهرت یکی از شاخصهای بازدهی اجتماعی است. شهرت را میتوان به مثابه نظرات مساعد یا نامساعد درباره فرد در یک شبکه اجتماعی تعریف کرد» ( همان: 11).
در کنش اظهاری سرمایه اجتماعی ابزاری است برای تحکیم منابع و دفاع در برابر از دست دادن احتمالی منابع. او سه نوع بازدهی را در آن رابطه ذکر میکند: سلامت جسمانی سلامت روانی و رضایت از زندگی. سلامت جسمانی مستلزم حفظ توان کارکردی جسمانی و رهایی از بیماریها و آسیبدیدگی است. سلامت روانی، توانایی پایدار برابر تنشها و حفظ تعادل عقلی و احساسی را منعکس میکند. رضایت از زندگی نیز نشانگر خوشبینی و رضایت از عرصه های مختلف زندگی مانند خانواده، ازدواج، کار، جامعه و محیطزیست است. وی معتقد است اغلب اوقات کنشهای ابزاری و کنشهای اظهاری یکدیگر را تقویت میکنند (همان: 12).
لین در مقایسه سرمایه اجتماعی با اشکال دیگر سرمایه، سرمایه اقتصادی و سرمایه انسانی را شکلهای شخصی سرمایه مینامند، حال آن که برای سرمایه اجتماعی عنوان« دارایی ارتباطی » را بکار میبرند. سرمایهگذاری در این سرمایه، نه بروی فرد بلکه بروی روابط صورت میگیرد، یعنی اینکه افراد برای دستیابی به سود در تعاملات و شبکهسازی شرکت میکنند. وی به مواردی در چگونگی کارکرد سرمایه اجتماعی اشاره میکند که معتقد است در اشکال شخصی سرمایه به آن پرداخته نمیشود. به طور مثال، او به تسهیل جریان اطلاعات در برخی پیوندهای اجتماعی اشاره میکند که به واسطه آن اطلاعات سودمندی درباره فرصتها و انتخابها به فرد میرسد و با پیوندها میتوانند یک سازمان و کارگزاران یا حتی جامعه را از وجود و علایق افرادی که در صورت فقدان پیوندها ناشناس باقی میمانند را آگاه کند. چنین اطلاعاتی هزینه مبادله سازمان را برای بهرهگیری از افراد بهتر و هزینه مبادله افراد برای یافتن سازمانها بهتر، کاهش میدهد.
نهایتاّ اینکه انتظار میرود روابط اجتماعی هویت و اعتبار را تقویت کند. اطمینان فرد از ارزش خود به عنوان عضوی از یک گروه اجتماعی که در منافع و منابع مشابهی شریکند موجبات حمایت عاطفی و تاییدی برای حفظ سلامت فکری استحقاق بهرهمندی از منابع ضروری است. لین چهار عنصر «اطلاعات»، «اعتباراجتماعی» و«تایید» را توضیح چگونگی کارکرد سرمایه اجتماعی در کنش ابزاری و کنش اظهاری میداند (لین، 2001: 20).
بانک جهانی
یکی از نظریه پردازیهای نسبتا متفاوت از توسعه پایدار، بر اساس دیدگاه چهار نوع سرمایه از سوی بانک جهانی (1997) ارائه شده است (شریفیان ثانی، 1380، ص 9).
توسعه پایدار با توجه به ثروت ملل نظریه پردازی میشود و به معنی حفظ یا غنا بخشیدن به ثروت برای نسلهای آینده است.
دیدگاه بانک جهانی، بین چهار جز تشکیل دهنده ثروت ملتها تمایز قائل میشود:
سرمایه طبیعی: موجودی داراییهای محیطی مثل زمین، آب، معادن، جنگل، گیاهان و جانوران که به بعد محیطی توسعه پایدار مربوط میشود.
سرمایه تولید شده یا دست ساز بشر: موجودی ماشین آلات، کارخانه ها، ساختمانها و تجهیزات زیر بنایی مانند خطوط راه آهن و جادهها که بر بعد اقتصادی توسعه پایدار دلالت دارند.
سرمایه
انسانی: شامل ظرفیتهای سازنده افراد که بر مهارت، آموزش و نوآوری مبتنی است و همراه با سرمایه اجتماعی، بعد اجتماعی توسعه پایدار را تشکیل میدهند.
سرمایه اجتماعی: شامل شبکه ها، انجمنها و موسساتی که با هنجارهای مشترک و روابط متکی بر اعتماد شکل میگیرند و همکاری را تسهیل میکنند.
از این دیدگاه، سرمایه اجتماعی جزئی تفکیکناپذیر از مجموعه ثروت یک ملت است که در چارچوب نظریه توسعه پایدار، ایجاد و حفظ آن غنا بخشیدن به آن برای استفاده نسل آینده، از اهدافی است که توسعه پایدار ملزم به پیگیری آن است.

بانک جهانی سرمایه اجتماعی را پدیدهای میداند که حاصل تأثیر نهادهای اجتماعی، روابط انسانی و هنجارها بر کمیت و کیفیت تعاملات اجتماعی است و تجارب این سازمان نشان داده است که این پدیده تأثیر قابل توجهی بر اقتصاد و توسعه کشورهای مختلف دارد. سرمایه اجتماعی بر خلاف سایر سرمایه ها به صورت فیزیکی وجود ندارد، بلکه حاصل تعاملات و هنجارهای گروهی و اجتماعی بوده و از طرف دیگر افزایش آن میتواند موجب پایین آمدن جدی سطح هزینه های اداره جامعه و نیز هزینه های عملیاتی سازمانها شود(ولکاک و مارایان ، 1999).

 
 
سایر دیدگاه ها و تعاریف
کاهن و پروساک مطرح میکنند که سرمایه اجتماعی شامل موجودی تعاملات فعال در میان افراد است یعنی اعتماد، درک متقابل، رفتارها و ارزشهای مشترک، که اعضای شبکه های انسانی و گروه ها دارند و امکان فعالیتهای همکارانه را ممکن میسازند و در سازمان ایجادمیکند.
بکر (1990) مفهوم سرمایه اجتماعی را منبعی میداند که کنشگران آن را از ساختارهای خاص اجتماعی بر میگیرند و سپس آن را در پیگیری منافع خود به کار میبرند. سرمایه اجتماعی به واسطه تغییر در روابط کنشگران به وجود میآید.
برت (1992) سرمایه اجتماعی را دوستان، همکاران و ارتباطات گستردهای که از طریق آنها فرصتهای استفاده از سرمایه فیزیکی و انسانی به دست میآید، میداند.
لینچ و کاپلان (1997) سرمایه اجتماعی را مجموعه سرمایه گذاریها، منابع و شبکههایی میدانند که به انجام روابط اجتماعی، اعتماد و میل به شرکت در فعالیتهای جامعه میانجامد.
اینگهارت (1997) میگوید سرمایه اجتماعی فرهنگ اعتماد است که در آن شبکه ها، ارتباطات وسیع و سازمانهای دوطلبانه شکل میگیرند(امیری و رحمانی، 1385، ص 118).
مدل سرمایه اجتماعی ناهاپیت و گوشال
ناهاپیت و گوشال (1998) جنبههای مختلف سرمایه اجتماعی را با رویکرد سازمانی در سه بعد بصورت زیر بیان کردهاند (قلیچلی و مشبکی،1385: به نقل از رضایی کلیدبری و همکاران،1390):
بعد ساختاری
بعد ساختاری سرمایه اجتماعی اشاره به الگوی ارتباطی اعضای یک گروه یا واحد اجتماعی دارد یعنی اینکه شما به چه کسانی و چگونه دسترسی دارید و این بعد شامل جنبههای زیر است:
روابط شبکه : پیشنهاد اصلی تئوری سرمایه اجتماعی این است که روابط شبکهای امکان دسترسی به منابع(مثل دانش ) را فراهم میسازند. روابط اجتماعی، ایجاد کننده کانال اطلاعاتی هستند که میزان زمان و سرمایهگذاری مورد نیاز برای گردآوری اطلاعات را کاهش میدهند.
ترتیبات شبکه : ترتیبات شبکه تعیین کننده الگوهای روابط میان اعضا واحد اجتماعی است. ترتیبات کلی روابط شبکهای یک جنبه مهم سرمایه اجتماعی را شکل میدهد که میتواند بر توسعه سرمایه فکری تأثیر بگذارد. برای مثال سه ویژگی ساختار شبکه، تراکم، روابط و سلسله مراتب همگی از طریق تأثیر بر میزان تماس یا قابلیت دسترسی اعضای شبکه باعث انعطافپذیری و سهولت تبادل اطلاعات میشوند.
سازمان مناسب : سازمان مناسب در بردارنده میزان نزدیکی و شباهت افراد در یک واحد اجتماعی است. سازمانهای اجتماعی مناسب میتوانند یک شبکه بالقوه دسترسی به افراد و منابعشان از جمله اطلاعات و دانش را فراهم کنند و از طریق ابعاد شناختی وسرمایه اجتماعی، ممکن است انگیزش و قابلیت را برای تبادل تضمین کنند، اما این سازمانها ممکن است مانع این تبادل شوند، تحقیقات نشان میدهند که چگونه فعالیتهای جاری سازمانی ممکن است گروه های سازمانی را به عوض هماهنگ ساختن، از همدیگر جدا سازند یا به عوض قادر ساختن به یادگیری و ایجاد سرمایه فکری، آنها را محدود سازند (قلیچلی و مشبکی،1385: به نقل از رضایی کلیدبری و همکاران،1390).


برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید
رشته مدیریت همه موضوعات و گرایش ها : صنعتی ، دولتی ، MBA ، مالی ، بازاریابی (تبلیغات – برند – مصرف کننده -مشتری ،نظام کیفیت فراگیر ، بازرگانی بین الملل ، صادرات و واردات ، اجرایی ، کارآفرینی ، بیمه ، تحول ، فناوری اطلاعات ، مدیریت دانش ،استراتژیک ، سیستم های اطلاعاتی ، مدیریت منابع انسانی و افزایش بهره وری کارکنان سازمان

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

بعد شناختی
بعد شناختی سرمایه اجتماعی اشاره به منابعی دارد که فراهم کننده مظاهر، تعبیرها، تفسیرها و سیستمهای معانی مشترک در میان گروههاست و شامل ادراک، باورها و تصورات فرهنگی و اجتماعی است و مهمترین جنبههای آن عبارتند از:
زبان و کدهای مشترک: به دلایل مختلفی زبان مشترک بر شرایط ترکیب و تبادل دانش تأثیر میگذارد. اول اینکه زبان کارکرد مستقیم و مهمی در

این نوشته در علمی _ آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

پاسخی بگذارید